Cruises naar Sept Iles

Vijfenzestig van de vierenzeventig aanlopen vallen in september en oktober

Er komen 58 reizen langs in Sept Iles en er vertrekt er geen enkele. oktober telt zesendertig aanlopen en oktober negenentwintig.

Dat is achtentachtig procent in twee maanden, en dat is de scherpste najaarsconcentratie die wij tot nu toe hebben gemeten. Bij Gaspe, driehonderd kilometer oostelijker aan dezelfde golf, kwamen wij op tweeentachtig procent uit.

De oorzaak is dezelfde: het herfstblad. De hellingen langs deze rivier en golf staan vol esdoorn, berk en populier, en die verkleuren tussen half september en half oktober in twee tot drie weken.

Daarbuiten gebeurt er weinig. Er staan vier reizen in mei, drie in augustus en twee in februari, en in de overige maanden niets.

Die twee februarireizen zijn opmerkelijk, want dan ligt deze baai dicht of vol drijfijs. Wij zijn hetzelfde bij Gaspe tegengekomen en konden ook daar niet vaststellen of die reizen hier werkelijk aanleggen of dat er iets met de datums is; het gaat om twee van de vierenzeventig.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Quebec, New York, Halifax en Sydney, Canada. Dat is de route van New York of Quebec langs de golf, met deze plaats als noordelijkste punt.

Een spoorlijn van vijfhonderdachtenzeventig kilometer zonder weg ernaast

Deze plaats van ongeveer vijfentwintigduizend inwoners is een van de grootste ijzerertshavens van Noord-Amerika, en de manier waarop dat erts hier komt is bijzonder.

Het wordt gedolven in het binnenland van Labrador, ruim vierhonderd kilometer noordelijker, in een gebied waar geen doorgaande weg naartoe loopt. Er is alleen een spoorlijn, in 1954 aangelegd door het mijnbouwbedrijf zelf, en die is vijfhonderdachtenzeventig kilometer lang.

Over die lijn rijden treinen van tweehonderdveertig wagons die het erts naar deze haven brengen, en die daarnaast de enige verbinding vormen met een aantal nederzettingen onderweg. Wie daar woont en naar de bewoonde wereld wil, neemt de trein of het vliegtuig.

Er rijdt ook een personentrein, twee keer per week, twaalf uur door de taiga. Dat is voor de plaatselijke bevolking en het is een van de laatste lijnen van dat soort in Noord-Amerika.

Wat je in de haven ziet zijn de laadinstallaties, de bulkschepen en de bergen erts. Het is een werkhaven en dat is niet verstopt.

Voor de stad betekende dat een omslag. Er werd tot in de jaren vijftig van de visserij en de houtkap geleefd; sinds die spoorlijn er ligt, leeft de streek van het erts, en dat maakt haar gevoelig voor de wereldprijs.

De zeven eilanden in de baai

De plaats is naar zeven eilanden genoemd die in een boog voor de baai liggen en die haar tot een natuurlijke haven maken.

Die eilanden zijn onbewoond op een paar hutten na. Op het grootste ligt een net van wandelpaden van ongeveer twaalf kilometer, met stranden, kliffen en uitzichtpunten, en er vaart in het seizoen een bootje heen dat een kwartier doet over de overtocht.

Op de andere eilanden broeden zeevogels: papegaaiduikers, alken en jan-van-genten. Er varen tochten omheen waarbij je die kolonies vanaf het water ziet.

In de golf voor de kust komen walvissen. Het zijn er hier minder dan verder stroomopwaarts bij de monding van de Saguenay, maar dwergvinvissen en vinvissen worden geregeld gezien, en soms blauwe vinvissen.

De baai zelf is ruim veertig vierkante kilometer groot en aan alle kanten beschut. Dat is de reden dat de haven er ligt en dat zij het hele jaar door bruikbaar is; in de winter houden ijsbrekers haar open.

Twee Innu-gemeenschappen naast de stad

Aan weerszijden van de bebouwde kom liggen twee gemeenschappen van de Innu, samen ongeveer vierduizend mensen.

De Innu zijn de oorspronkelijke bewoners van dit deel van het schiereiland en zij hebben er duizenden jaren als jagers geleefd, in een jaarritme dat hen in de winter diep het binnenland in bracht achter de kariboe aan en in de zomer terug naar de kust.

Dat ritme is in de twintigste eeuw doorbroken. De overheid heeft de gezinnen in vaste nederzettingen ondergebracht en de kinderen naar internaten gestuurd, en de mijnbouw en de stuwmeren hebben de jachtgronden veranderd; de gevolgen daarvan zijn er nog.

Er staat in de stad een museum over hun cultuur, ondergebracht in een gebouw dat de vorm van een traditionele tent heeft en dat door de gemeenschap zelf wordt beheerd. De opzet volgt de vier seizoenen van het oude jaarritme.

In augustus is er een muziekfestival waar Innu-artiesten uit heel Canada optreden en waar in de eigen taal wordt gezongen. Dat valt buiten het cruiseseizoen, maar het museum is er wel.

Er is daarnaast een nagebouwde handelspost uit de achttiende eeuw aan het water, waar de pelshandel tussen Fransen en Innu wordt uitgelegd. Wij hebben de openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

De paddenstoelen van kalksteen

Op ongeveer honderdtachtig kilometer oostwaarts ligt iets wat in dit werelddeel nergens anders zo voorkomt.

Daar liggen ruim duizend eilanden en rotsen van kalksteen die door de zee, het ijs en de vorst zijn uitgesleten. Onderaan is de steen sneller weggevreten dan bovenaan, waardoor er zuilen zijn ontstaan die op paddenstoelen lijken, tot acht meter hoog.

Het is een beschermd gebied en er broeden papegaaiduikers. Je komt er met een boot en je loopt over aangelegde paden tussen die formaties door.

Voor een aanlegdag is dat te ver: honderdtachtig kilometer over een tweebaansweg is ruim twee uur enkele reis, plus de boot. Wij noemen het omdat het bestaat en omdat het de bekendste bezienswaardigheid van deze kust is.

Wat wel binnen bereik ligt is de kust ten oosten van de stad, met stranden van fijn zand die kilometers lang zijn en waar bijna niemand komt. Het water is er koud, ook in september.

Waar je op moet letten

• September en oktober zijn samen goed voor negen op de tien aanlopen.
• Het verkleuringsvenster is smal en verschuift per jaar met een week of twee.
• Er vertrekt hier niets. De reizen beginnen in New York, Quebec of Boston.
• De eilanden zijn met een bootje van een kwartier te doen.
• Het archipel met de kalksteenzuilen is te ver voor een aanlegdag.
• Dit is een werkhaven. Wat je bij aankomst ziet zijn ertsinstallaties.