Het punt op de kaart ligt in Texas

Er komen 28 reizen langs in Port Arthur en er vertrekt er geen enkele. Voordat je iets anders leest, moet je weten dat de coordinaten van dit record niet kloppen.

Het land staat goed: Australie. Het punt niet: dat ligt op negenentwintig graden noorderbreedte en vierennegentig graden westerlengte, en dat is zestienhonderd meter van een gelijknamige stad aan de Golf van Mexico in Texas.

Wij hebben de afstand nagerekend. Tussen dat punt en de plaats waar deze schepen werkelijk komen ligt veertienduizend vierhonderddertig kilometer.

Dat de reizen bij deze plaats horen en niet bij die in Texas, staat vast. Alle dertig doen ook Hobart aan, en dat ligt tweeenvijftig kilometer van de echte plaats; achttien van de dertig vertrekken uit Sydney.

Voor jou heeft dat een praktisch gevolg. Als de kaart op deze pagina of in een zoekresultaat een punt in Noord-Amerika laat zien, is dat de fout en niet de reis. Kijk naar de vertrekhaven en naar de andere havens op de route.

Wat hier heeft gestaan

Dit was tussen 1830 en 1877 een strafkolonie, en het is de bekendste die het Britse rijk in Australie heeft gehad.

Er hebben in die zevenenveertig jaar ongeveer twaalfeneenhalf duizend veroordeelden gezeten. Zij waren niet zomaar naar Australie verscheept: dit was de plek voor wie ook daar opnieuw was veroordeeld, en het gold als het einde van de lijn.

De ligging is bewust gekozen. Het schiereiland hangt aan het vasteland vast met een landengte van dertig meter breed, en daar stond een rij honden aan kettingen die elkaar konden raken, met lampen ertussen. Ontsnappen kon in theorie alleen door het water, en men liet de gevangenen geloven dat het er wemelde van de haaien.

Er stond ook een aparte gevangenis voor jongens, de eerste van het Britse rijk. De jongsten waren negen jaar oud; zij werden gescheiden gehouden van de mannen en leerden een ambacht, en dat gold voor die tijd als vooruitstrevend.

Wat je nu ziet is deels ruine en deels herbouw. Het terrein staat sinds 2010 op de werelderfgoedlijst, samen met tien andere plaatsen die met de strafkolonies te maken hebben.

De gevangenis waar niet werd geslagen

Het gebouw dat de meeste indruk maakt, is niet het grootste maar het stilste.

In 1848 is hier een gevangenis gebouwd volgens een idee dat toen nieuw was: geen zweepslagen meer, maar volledige afzondering. Elke man zat alleen in een cel, kreeg zijn eten door een luik en zag niemand.

Als hij naar buiten mocht, droeg hij een kap over zijn hoofd zodat hij en de anderen elkaar niet konden zien. De bewakers liepen op vilten zolen en gaven elkaar tekens in plaats van te praten. In de kapel stond elke man in een afgeschermd hokje waarin hij alleen de dominee kon zien.

Het idee was dat een mens in stilte tot inkeer zou komen. Wat er in de praktijk gebeurde, was iets anders: er zijn zoveel gevangenen geestelijk ingestort dat er naast deze gevangenis een gesticht is gebouwd.

Dat gebouw staat er ook nog. Het is de plek waar je het duidelijkst ziet dat de bedoeling en de uitkomst hier niet dezelfde waren.

Aan land komen en wat je er kunt zien

Er is geen kade voor grote schepen. Het schip ligt voor de kust en je komt met tenders aan wal, en dat betekent dat de landing bij te veel wind niet doorgaat.

Het terrein zelf is groot en groen, en het meeste is te belopen. Er staan meer dan dertig gebouwen en ruines verspreid over een parkachtig veld dat op het water uitkijkt.

Voor de kust ligt een eilandje waar ongeveer duizend mensen zijn begraven, gevangenen en personeel door elkaar, maar niet naast elkaar: de gevangenen kregen geen steen en liggen in de lagere helft. Er zijn er ongeveer honderdtachtig met een graf dat is gemarkeerd.

Op dit terrein zijn in 1996 vijfendertig mensen doodgeschoten. Dat is de reden dat Australie zijn wapenwetgeving heeft veranderd, en er is een gedenkplaats bij de ruine van het cafe waar het is gebeurd. De medewerkers gaan er niet op in, en dat is een uitdrukkelijk verzoek van de plek zelf.

Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Wanneer er wordt gevaren en wat het kost

Er wordt 6 maanden per jaar aangelegd, van oktober tot en met maart. december telt negen aanlopen, januari en oktober elk zes, november vier.

Dat is de zuidelijke zomer. Van april tot en met september komt hier niets, en dat is precies andersom dan bij de Europese havens op deze site.

Bij acht van de dertig reizen ontbreekt het bedrag. De tweeentwintig die er staan lopen van zeshonderdtweeentwintig euro tot achttienduizend zevenhonderdnegenennegentig euro.

Dat enorme verschil komt door de duur. De kortste reis hier duurt vijf nachten en de langste vijfendertig; de goedkope zijn korte tochten vanuit Sydney en de dure zijn lange reizen die dit onderweg meenemen.

Er zijn vier rederijen en de grootste staat op zeventien van de dertig. De buurhavens zijn Sydney, Australië, Hobart, Melbourne en Eden, en dat is de gewone route langs de zuidoostkust.

Waar je op moet letten

• De coordinaten wijzen naar Texas, veertienduizend kilometer van de echte plaats.
• Er is geen kade. Je gaat met tenders aan wal en bij wind gaat dat niet door.
• Alle dertig reizen doen ook Hobart aan, op tweeenvijftig kilometer.
• Het seizoen loopt van oktober tot en met maart. Daarbuiten komt er niets.
• Bij acht van de dertig ontbreekt de prijs. Vraag die op.
• Dit is een zware plek, en dat geldt ook voor wat er in 1996 is gebeurd.