Cruises naar Omoa

Bij dit record klopt ook het land niet, en dat is nieuw

Er komen 48 reizen langs in Omoa en er vertrekt er geen enkele. Bij dit record staat Honduras als land en de coordinaten wijzen naar een kustplaatsje daar, op nul kilometer van het centrum.

Dat is bijzonder, want tot nu toe klopte bij vrijwel elke fout die wij tegenkwamen het landveld wel. Bij Harlingen stond Nederland, bij La Paz Mexico, bij Bermuda Bermuda; alleen de plaatsbepaling was verkeerd. Hier gaan land en coordinaten samen de mist in, en zij wijzen allebei naar dezelfde verkeerde plaats.

Dat het niet om Honduras gaat, blijkt uit de reizen. Fakarava, Papeete, Rangiroa en Taiohae staan alle vier op alle achtenveertig reizen mee, en Moorea en Bora Bora op tweeenveertig. Dat is Frans-Polynesie en niet Midden-Amerika.

De plaats die werkelijk bedoeld wordt is een dorp op het zuidelijkste eiland van de Marquesas, zesduizend tweehonderdtweeennegentig kilometer verderop. Beide dragen dezelfde naam, en het is de Hondurese die de geocodering heeft gewonnen.

Ga dus af op de naam en op de buurhavens. Een kaartweergave zet deze aanloop in het Caribisch gebied.

Drie records voor een eiland met zeshonderd inwoners

Wij hebben daarna alle records opgezocht die bij dit eiland horen, en dat zijn er drie.

Naast dit record staan er twee met correcte coordinaten: een voor dit dorp, met elf aanlopen, en een voor het andere dorp op het eiland, met zestien. Die twee liggen drie komma een kilometer uit elkaar en zijn werkelijk twee verschillende plaatsen, dus dat zij allebei bestaan is terecht.

Het probleem is dat dit dorp twee keer voorkomt: een keer op de goede plek met elf reizen en een keer in Honduras met achtenveertig. De overlap tussen die twee is nul, dus geen enkele reis draagt ze allebei.

Met het andere dorp is de overlap acht. Dat is te verklaren: een schip kan op dezelfde reis in beide baaien komen, want zij liggen aan dezelfde kust.

Bij elkaar gaat het om vijfenzeventig aanlopen op een eiland waar zeshonderd mensen wonen, verdeeld over drie records waarvan er een aan de verkeerde kant van de wereld staat.

De schoonste bevestiging van het Tahuata-spoor

Bij tien van de reizen hier staat Europa als vaargebied, terwijl geen van die reizen ook maar in de buurt van Europa komt.

Op de pagina van Taiohae hebben wij vastgesteld dat dat etiket in dit gebied van een enkel eiland komt: Tahuata, dat bij drieendertig van zijn drieendertig reizen Europa draagt. Hier komt dat er zo scherp uit als het maar kan.

Alle tien reizen met dat etiket dragen ook Tahuata. En van de achtendertig reizen hier zonder Tahuata draagt er precies nul Europa.

Tien van tien met, nul van achtendertig zonder. Dat is de schoonste omgekeerde toets die wij op dit etiket hebben kunnen doen, schoner dan bij Taiohae zelf, waar nog een enkele reis overbleef.

Waar de verbinding tussen dat eiland en Europa vandaan komt, weten wij nog steeds niet. Wat wij nu wel weten is dat het etiket nergens anders vandaan komt.

Het eiland waar geen vliegveld is

Dit is het zuidelijkste en het natste eiland van de groep, en het enige zonder landingsbaan.

Je komt er alleen per schip. De inwoners varen zelf in een open boot van drie uur naar het eiland ernaast om het vliegtuig te halen, en dat gaat alleen als de zee het toelaat.

De baai bij het andere dorp is de plek waar iedereen voor komt: een smalle inham met rotspieken die honderden meters recht omhoog staan. Franse missionarissen vonden de oorspronkelijke naam onwelvoeglijk en hebben er een letter in gezet, zodat er iets anders kwam te staan; die nieuwe naam is in gebruik gebleven.

Tussen de twee dorpen loopt een pad van zeventien kilometer over de bergkam, met uitzicht over beide kanten. Dat is een tocht van vijf tot zes uur en er is geen schaduw op de kam.

Hier wordt nog tapa gemaakt: geen geweven stof maar boombast die met een klopper wordt uitgeslagen tot een vel en daarna beschilderd. Dat gebeurt op deze eilanden nog op een handvol plaatsen, en dit eiland is er een van.

Een Noor die hier een jaar woonde

In 1936 kwamen hier twee jonggehuwde Noren aan land die een jaar op het eiland wilden leven zonder iets mee te nemen.

Dat werd geen idylle. Zij werden ziek, kregen ruzie met een deel van de bevolking en zijn na iets meer dan een jaar vertrokken. De man heeft er later een boek over geschreven dat in Noorwegen veel is gelezen.

Wat hij daar hoorde is belangrijker gebleken dan het jaar zelf. Een oude man vertelde hem over voorouders die van het oosten waren gekomen, en dat bracht hem op het idee dat de eilanden vanuit Zuid-Amerika bevolkt konden zijn. Elf jaar later voer hij met een vlot van balsahout van Peru naar de Tuamotu om te laten zien dat het kon.

Die theorie wordt inmiddels niet meer aangehangen: taalkundig en genetisch onderzoek wijst op Azie. De tocht zelf staat nog wel overeind als vaarprestatie.

Er wordt 10 maanden per jaar aangelegd. november telt dertien aanlopen en januari, oktober en december elk zeven. Bij zeventien van de achtenveertig reizen ontbreekt het bedrag; de prijzen die er staan lopen van eenenveertighonderdtachtig euro tot achtentwintigduizend zeshonderdtien euro. Wij hebben de afstanden, vaartijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Land en coordinaten wijzen allebei naar Honduras; dit ligt in Frans-Polynesie.
• Dit eiland heeft drie records in het bestand; kijk ook onder de andere namen.
• Europa in de vaargebieden is fout. Dat etiket komt van een ander eiland.
• Je gaat met de tender aan land; er is geen kade en geen vliegveld.
• Het pad tussen de twee dorpen kost vijf tot zes uur en heeft geen schaduw.
• Bij ruim een derde van de reizen ontbreekt de prijs.