Cruises naar Germersheim

Een aanlegplaats die vooral een vertrekpunt is

Er komen 129 riviercruises langs in Germersheim, een stadje van twintigduizend inwoners aan de Rijn tussen Speyer en Karlsruhe.

Dat aantal is hoog voor een plaats die de meeste Nederlanders niet kennen, en de reden staat in de cijfers: Emerald Cruises legt hier structureel aan en gebruikt de kade als vaste halte op de Rijnroute. De rederijen zijn Emerald Cruises, A-ROSA en Nicko Cruises.

Wat er op dezelfde reizen staat maakt duidelijk waar je zit: Keulen, Koblenz, Breisach, Basel en Boppard. Dit is de klassieke week tussen Amsterdam of Keulen en Basel.

De schepen die hier het vaakst liggen zijn Emerald Sun, Emerald Dawn, Emerald Destiny en A-ROSA SILVA. De kade ligt aan de rand van het stadje, op tien minuten lopen van het centrum.

Voor de meeste passagiers is dit geen bestemming maar een uitstapplaats: vanaf hier gaan de bussen naar Speyer en naar Heidelberg, en die twee zijn de reden dat deze halte op het programma staat.

Een vesting die is opgeruimd

Germersheim is anderhalve eeuw lang een van de zwaarste vestingen van Zuid-Duitsland geweest, en dat is aan de plattegrond nog te zien.

Na de val van Napoleon kreeg Beieren dit gebied, en tussen 1834 en 1861 is het stadje omgebouwd tot een vesting tegen Frankrijk. Er kwam een ring van wallen omheen, met kazernes, poorten en een arsenaal, en de bevolking werd binnen die ring gehouden.

Dat had een prijs: de stad mocht niet buiten haar muren bouwen, waardoor zij een eeuw lang niet kon groeien. Pas na de Eerste Wereldoorlog, toen het Verdrag van Versailles de ontmanteling voorschreef, zijn de wallen gesloopt.

Wat er staat is het mooiste stuk: de Weißenburger Tor uit 1834, een poortgebouw met zuilen dat als een klassieke triomfboog is opgezet en dat het wapen van Beieren draagt. Er zit een museum in over de vestingtijd.

Daarnaast staat het Zeughaus, het voormalige arsenaal, een baksteengebouw van honderdvijftig meter lang dat nu de bibliotheek en een museum herbergt.

Waar de wallen lagen ligt nu een gordel van parken en paden om het centrum. Je loopt er in een uur omheen.

De grootste vertalersopleiding van Europa

In een van de voormalige kazernes zit iets dat je in een stadje van deze omvang niet verwacht.

Het instituut voor vertalen en tolken van de universiteit van Mainz is hier gevestigd, met tweeduizend studenten uit tientallen landen. Het is een van de grootste opleidingen in zijn vak ter wereld.

Dat is een gevolg van de leegstand: toen de Franse bezetting na 1945 de kazernes verliet, stonden er gebouwen voor duizenden mensen leeg, en in 1947 is daar deze opleiding in getrokken.

Wat je ervan merkt is de bevolkingssamenstelling. In het centrum zitten cafés met een studentenpubliek en er wordt op straat in meerdere talen gesproken, in een streek die verder overwegend agrarisch is.

Voor bezoekers is het geen bezienswaardigheid en het verklaart wel waarom de plaats levendiger is dan de omvang doet vermoeden.

Speyer, op twintig minuten

De belangrijkste reden dat schepen hier liggen, staat twintig kilometer stroomafwaarts.

De dom van Speyer is in 1030 begonnen door keizer Koenraad II en is de grootste bewaarde romaanse kerk ter wereld. Hij staat sinds 1981 op de Werelderfgoedlijst en het gebouw is bewust als machtsvertoon opgezet: honderddertien meter lang, met vier torens en twee koepels.

In de crypte liggen acht keizers en koningen begraven, waaronder vier Salische keizers. Die crypte is de grootste romaanse zuilenhal van Europa en het is er koel en kaal, met afwisselend gele en rode zandsteen in de bogen.

De kerk is meerdere keren verwoest en herbouwd; in 1689 staken Franse troepen hem in brand en in de negentiende eeuw is de westgevel opnieuw opgetrokken. Wat er van het oorspronkelijke werk over is, staat vooral in het oosten en in de crypte.

In diezelfde stad ligt een technisch museum met een Boeing 747 op poten, een onderzeeër waar je doorheen kunt lopen en een ruimtevaartafdeling met een Russisch spaceshuttleprototype. Dat is voor gezinnen de betere keuze.

Speyer heeft daarnaast de resten van de middeleeuwse Joodse gemeenschap: een mikwe uit 1120, het oudste bewaarde badhuis van dit soort in Europa, dat samen met Worms en Mainz sinds 2021 op de Werelderfgoedlijst staat.

Heidelberg, op een uur

De tweede excursie gaat naar Heidelberg, zestig kilometer oostelijk aan de Neckar.

Daar staat de ruïne van het slot boven de stad, in rode zandsteen, die na verwoestingen in 1689 en 1693 en een blikseminslag in 1764 nooit meer is opgebouwd. Juist die staat heeft het gebouw beroemd gemaakt: de romantici van de negentiende eeuw kwamen erop af en maakten het tot het beeld van Duitsland.

In de kelder staat het Grote Vat, een wijnvat van tweehonderdtwintigduizend liter uit 1751, gemaakt van honderddertig eiken. Er ligt een dansvloer bovenop.

De universiteit van Heidelberg is uit 1386 en de oudste van Duitsland. Er is een studentenkerker te bezoeken waar studenten tot 1914 hun straf uitzaten en de muren volschreven.

De oude stad heeft een hoofdstraat van anderhalve kilometer, grotendeels autovrij, met de oude brug over de Neckar aan het einde. Boven de overkant loopt het Philosophenweg, met het uitzicht dat op de foto's staat.

Reken op een uur rijden per richting en op een volle dag. Wie in Speyer blijft, heeft meer tijd aan wal.

De streek zelf

Germersheim ligt in de Palts, en dat is een streek met een eigen karakter waar Nederlandse reizigers zelden komen.

Het is het warmste deel van Duitsland. Er groeien vijgen, kiwi's en amandelbomen, en de Palts is na Rijnhessen het grootste wijngebied van het land; riesling en dornfelder zijn er de belangrijkste druiven.

Aan de rand van het Palts-woud loopt de Deutsche Weinstraße, vijfentachtig kilometer langs wijndorpen met vakwerkhuizen. In september en oktober is daar bijna elk weekend een wijnfeest.

Wat er op tafel komt is Saumagen, een varkensmaag gevuld met vlees en aardappel die in plakken wordt gebakken, en Leberknödel. Daarbij hoort wijn uit een Schoppenglas van een halve liter.

Het bos erachter is het grootste aaneengesloten bosgebied van Duitsland en loopt door in de Franse Vogezen; het is samen met dat Franse deel biosfeergebied.

In het stadje zelf staat een markthal met streekproducten en er is een veerpont over de Rijn die al eeuwen vaart, want er ligt hier geen brug.

Wanneer de schepen komen

September telt 39 reizen, oktober 37 en mei 22. In januari en februari komt hier niets langs.

Dat volgt het rivierseizoen: van maart tot december wordt er gevaren, met het zwaartepunt in het najaar wanneer de oogst bezig is en het weer stabiel is. In december varen de kerstmarktreizen.

Het weer is in de zomer warm voor Duitse begrippen, met vijfentwintig tot dertig graden, en in het najaar mild. Dit is een van de zonnigste hoeken van het land.

Waar je op deze rivier rekening mee moet houden is de waterstand. Bij langdurige droogte of hoogwater kan een traject per bus worden overbrugd; dat is bij de Rijn geen zeldzaamheid en het staat in de voorwaarden van de rederij.

De kade ligt aan de rand van het centrum. Je loopt zo het stadje in en dat is in een uur bekeken; voor Speyer en Heidelberg is een bus nodig, en die staat klaar wanneer er een schip ligt.

Wat er verder op de route ligt is Keulen, Koblenz, Breisach en Basel.