Cruises naar Fair Isle

Vier maanden, en eenendertig aanlopen in twee ervan

Er komen 42 reizen langs in Fair Isle en er vertrekt er geen enkele. De coordinaten kloppen tot op honderd meter.

Het eiland heet Fair Isle en niet Fair Island. Onder die tweede schrijfwijze kom je vooral bij breipatronen uit, want het truiendessin met de banden is naar dit eiland genoemd en is bekender dan de plek zelf.

mei telt zeventien aanlopen en juni veertien; april zeven en maart vier. In de overige acht maanden komt er niets.

Dat is voor een Schots eiland ongewoon. De meeste havens op die kust hebben hun piek in juli of augustus, en juist die twee maanden zijn hier leeg.

De reden is dat mensen hier voor de vogels komen en niet voor het weer. Dit eiland ligt precies op de trekroute tussen Scandinavie en de Britse eilanden, en de voorjaarstrek loopt van eind april tot begin juni.

Er zijn hier in de loop der jaren meer dan driehonderdvijftig soorten waargenomen op een eiland van vijf bij twee kilometer, waaronder tientallen die verder nooit in Groot-Brittannie zijn gezien. Vogelaars komen er voor die uitschieters.

Negenduizend euro voor de goedkoopste reis

De goedkoopste reis die hier langskomt kost negenduizend driehonderd euro. Wij hebben dat feedbreed nagerekend en dat plaatst dit eiland op de tweeenveertigste plaats van de tienhonderdzevenenveertig havens met minstens twintig geprijsde reizen.

Dat is hoger dan Ashmore Reef en Ittoqqortoormiit, en het is voor een Europese haven uitzonderlijk. Boven deze staan vrijwel alleen poolbestemmingen.

De verklaring is dezelfde als daar. Er is geen kade en er komen alleen expeditieschepen: negenentwintig van de tweeenveertig aanlopen komen van een enkele aanbieder en twaalf van een tweede.

Bij vier van de tweeenveertig reizen ontbreekt het bedrag. Het hoogste is vierenzeventigduizend achtennegentig euro en hoort bij een reis van tweeentachtig nachten.

Tien reizen beginnen in Belfast, acht in Lissabon en zeven in Edinburgh. De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Kirkwall, Lerwick, Scotland, Calf of Man en Isle of Noss.

Vijftig mensen op het afgelegenste bewoonde eiland van het land

Hier wonen ongeveer vijftig mensen, en dat is minder dan een eeuw geleden en minder dan tien jaar geleden.

Het eiland ligt negenendertig kilometer van de Shetlandeilanden en drieenveertig van de Orkneys, en dat maakt het het verst van de vaste wal gelegen bewoonde eiland van het Verenigd Koninkrijk. Er is een veerboot die twee tot drie keer per week vaart als het weer het toelaat, en een klein vliegtuig.

De naam van dit eiland is bij iedereen in dat land bekend zonder dat men weet waar het ligt, want hij komt twee keer per dag voorbij in het weerbericht voor de scheepvaart op de radio. Dat bericht bestaat sinds 1924 en wordt in een vaste volgorde voorgelezen.

Er is een school met een handvol leerlingen, een winkel en een kerk. De elektriciteit komt van twee windmolens en er is jarenlang alleen 's avonds stroom geweest.

Je gaat hier met een rubberboot aan land op een steiger in een inham. Bij deining gaat dat niet en dan vaart het schip erlangs.

Het breiwerk en het schip van de Armada

Dit eiland is wereldwijd bekend van een breitechniek waarbij per rij met twee kleuren wordt gewerkt, waardoor er banden met geometrische patronen ontstaan.

Die techniek is hier eeuwenlang beoefend en het eiland heeft er zijn naam aan gegeven; de naam is inmiddels beschermd, zodat er niet zomaar iets anders zo mag heten. Er zijn nog een handvol breisters op het eiland en hun werk heeft maanden wachttijd.

Er is een verhaal dat die patronen van Spaanse schipbreukelingen zouden komen, en dat klopt niet. Wel is er in 1588 een schip van de Spaanse Armada op deze rotsen gelopen: het vlaggenschip van het bevoorradingseskader, met driehonderd man aan boord.

Die mannen zijn zes weken op dit eiland gebleven, dat toen zeventien huishoudens telde. Een aanzienlijk deel van hen is er van honger omgekomen voordat de rest naar Schotland kon worden gebracht.

De plek waar dat schip verging heet nog steeds naar die gebeurtenis. Er is niets van te zien; het is een inham in de kliffen aan de zuidkant.

Wat er verder te doen is

Het eiland is vijf bij twee kilometer en je loopt het in een dag rond, met kliffen van tweehonderd meter aan de noordkant.

Er staan twee vuurtorens, een aan elk uiteinde, allebei uit 1892. Die aan de zuidkant was in 1998 de laatste in het hele land die werd geautomatiseerd, dus daar heeft tot dat jaar een vuurtorenwachter gewoond.

Er broeden papegaaiduikers, alken, zeekoeten en grote jagers op de kliffen. Die laatste vallen wandelaars aan in het broedseizoen door laag over je hoofd te scheren; steek een stok omhoog en loop door.

Op het eiland stond een vogelwacht met logies die in 2019 is afgebrand. De herbouw loopt en is nog niet voltooid.

Er is geen restaurant en geen pinautomaat. Neem mee wat je nodig hebt. Wij hebben de vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Mei en juni dragen eenendertig van de tweeenveertig aanlopen; juli en augustus zijn leeg.
• De goedkoopste reis kost negenduizend euro; hier komen alleen expeditieschepen.
• Je gaat met een rubberboot aan land; bij deining gaat het niet door.
• Er is geen restaurant en geen pinautomaat.
• Pas op voor de jagers in het broedseizoen; steek een stok omhoog.
• Kom voor de vogeltrek, niet voor het weer.