Cruises vanuit Bremerhaven

Zeven miljoen mensen zijn hier vertrokken

Er komen 65 reizen langs in Bremerhaven en er vertrekken er vijftig. Dat laatste maakt dit een echte thuishaven, en dat is zij al bijna twee eeuwen.

Tussen 1830 en 1974 zijn er via deze haven ongeveer zeven komma twee miljoen mensen naar Amerika vertrokken. Dat is de grootste uitreishaven die het Europese vasteland heeft gehad.

Zij kwamen uit heel Midden- en Oost-Europa met de trein, wachtten in logementen bij de kade en scheepten hier in. Voor de meesten van hen was dit de laatste Europese grond waarop zij hebben gestaan.

Op precies die kade staat sinds 2005 een museum dat daarover gaat, en het is anders opgezet dan de meeste. Je krijgt bij binnenkomst de identiteit van een werkelijk bestaande uitreiziger mee en volgt zijn of haar weg door de wachtruimte, het tussendek en de aankomsthal.

Aan het eind kom je te weten hoe het die persoon is vergaan. Dat werkt beter dan een vitrine met koffers, en het museum is meermalen onderscheiden.

Er is een tweede afdeling over de omgekeerde beweging: de mensen die vanaf de jaren vijftig naar Duitsland kwamen. Dat maakt het geheel eerlijker dan een verhaal over vertrek alleen.

Achttien reizen dragen de Middellandse Zee en geen enkele komt er

Bij achttien van de achtenzestig reizen staat de westelijke Middellandse Zee als vaargebied. Dit is een haven aan de Noordzee.

Wij hebben nageteld hoeveel van die achttien werkelijk een Italiaanse, Maltese, Griekse of Kroatische haven aandoen. Dat zijn er nul.

Dit is de negende plek waar wij deze keten aantreffen en de tweede waar de teller op nul uitkomt; de eerste was Portland in Dorset. De oorzaak ligt bij het Iberisch schiereiland, waarvan ook de Atlantische kant onder dat vaargebied is gezet.

Op deze routes staat Coruna op zeventien van de achttien reizen mee en Porto op vijftien. Coruna draagt het etiket feedbreed bij vierhonderdtweeenveertig van zijn vierhonderddrieenveertig reizen en Porto bij tweeentachtig procent, terwijl beide aan de oceaan liggen.

Filter dus niet op vaargebied. Vijftig reizen beginnen hier, vier in Kiel en vier in Amsterdam.

Het hele jaar door, en bijna alle prijzen zichtbaar

Er wordt hier in alle twaalf maanden gevaren, en dat komt op deze pagina's zelden voor.

Mei telt negen aanlopen, juni acht, en april, augustus en december elk zeven; de rest van de maanden twee tot zes. Er is dus geen dood seizoen.

Dat komt doordat negenenvijftig van de achtenzestig reizen van een enkele Duitse rederij komen die deze haven als vaste basis gebruikt en die in de winter naar de Canarische Eilanden en de Middellandse Zee vaart in plaats van stil te liggen.

De prijzen lopen van vijfhonderdnegen euro tot tachtigduizend zeshonderdvijfenzeventig, en bij een van de achtenzestig reizen ontbreekt het bedrag. Dat is de beste prijsdekking die wij op een vertrekhaven hebben gezien.

Zestien reizen duren veertien nachten, tien twaalf en acht zeven. De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Southampton, Le Havre, Lissabon en La Coruna.

Een stad die is gekocht omdat de rivier verzandde

Deze havenstad bestaat doordat een andere stad zestig kilometer stroomopwaarts een probleem had.

Die stad leefde van de zeevaart, maar de rivier ernaartoe slibde in de achttiende eeuw zo dicht dat zeeschepen er niet meer bij konden komen. De schepen moesten steeds verder stroomafwaarts blijven liggen en overladen.

In 1827 heeft die stad daarom een stuk grond aan de riviermond gekocht van het koninkrijk Hannover en daar zelf een haven aangelegd. Dat is deze plaats.

Zij is dus met opzet gesticht als buitenhaven, en zij hoort tot vandaag bestuurlijk bij die stad zestig kilometer verderop; samen vormen zij een deelstaat die uit twee losse stukken bestaat.

Wat je hier daardoor niet vindt is een oude binnenstad. Er stond weinig van voor 1827, en wat er in de negentiende eeuw is gebouwd is in september 1944 in een luchtaanval vernietigd; van het centrum stond vrijwel niets meer.

Wat er nu staat is naoorlogs, met aan het water een reeks nieuwe gebouwen die er sinds 2005 zijn bijgekomen. Die liggen alle op loopafstand van de kade.

Een schip uit 1380 en een wandeling om de wereld

Naast dat uitreismuseum staan aan dezelfde havenkom nog twee gebouwen die de moeite waard zijn.

Het eerste is het scheepvaartmuseum, en het pronkstuk daarvan is een koggeschip uit ongeveer 1380 dat in 1962 bij baggerwerk in de rivier is gevonden. Het was vlak voor de oplevering losgeslagen en gezonken, en het is daardoor vrijwel gaaf in de modder bewaard.

Dat schip is in stukken geborgen, jaren in een bad met kunststof geconserveerd en daarna weer opgebouwd. Het geldt als het best bewaarde middeleeuwse vrachtschip ter wereld en het is het scheepstype waarmee de Hanze heeft gehandeld.

Het tweede is een gebouw waarin je langs een lengtegraad de wereld rond loopt. Je begint hier en gaat via Zwitserland, Sardinie, Niger, Kameroen, Samoa, Alaska en Antarctica terug, en in elke ruimte zijn de temperatuur, de vochtigheid en het geluid van die plek nagebootst.

Dat betekent dat je van veertig graden en honderd procent vochtigheid in een half uur naar min zes gaat. Neem een trui mee en trek geen dikke jas aan.

Deze stad is verder de basis van het Duitse poolonderzoek; het onderzoeksschip dat de Duitse expedities naar beide poolgebieden brengt ligt hier tussen de reizen. Als het aan de kade ligt, is het van buiten te bekijken. Wij hebben de openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Filter niet op vaargebied. Achttien reizen staan onder de Middellandse Zee en geen komt er.
• Bijna alle reizen hebben een prijs. Dat is op een vertrekhaven uitzonderlijk.
• Er wordt hier het hele jaar door gevaren. Er is geen dood seizoen.
• De drie musea liggen op loopafstand van de kade, aan dezelfde havenkom.
• Neem in het klimaathuis geen dikke jas mee; je gaat van veertig graden naar min zes.
• Er staat hier niets ouds. De stad is in 1827 gesticht en in 1944 verwoest.