Cruise Saint-Barthélemy

Een eiland van vijfentwintig vierkante kilometer zonder cruisekade

Er zijn 598 boekbare reizen die Saint-Barthélemy aandoen, langs 2 havens. Gustavia draagt er 532 en de algemene vermelding Saint Barthelemy 29, wat dezelfde plek is.

De haven van Gustavia is een smalle natuurlijke inham waar jachten liggen. Er is geen cruisekade en die komt er ook niet: het eiland heeft de bouw ervan bewust nooit toegelaten. Schepen gaan voor anker buiten de baai en passagiers komen met een tender binnen.

Dat begrenst vanzelf welke schepen hier komen. Windstar staat op 109 reizen, Emerald Yacht Cruises op 99 en SeaDream op 77, en 288 van de 598 reizen zijn geboekt als kleinschalige cruise. Grote schepen staan er nauwelijks in.

De goedkoopste reis begint bij €699 per persoon en dat is een van de hoogste startbedragen op deze site. Dat is geen toeval maar het hele verdienmodel van dit eiland.

Zweeds, en dat zie je nog

De hoofdplaats heet Gustavia en dat is geen Franse naam.

Frankrijk heeft dit eiland in 1784 aan Zweden verkocht, in ruil voor handelsrechten in de haven van Göteborg. Zweden heeft het bijna een eeuw gehouden, tot 1878, en er in die tijd een vrijhaven van gemaakt die als doorvoerplaats voor de hele regio diende, ook voor goederen die elders niet mochten.

Gustavia is naar koning Gustaaf III genoemd. Van die tijd staan er nog straatnamen, een klokkentoren, drie forten en een aantal huizen met stenen fundamenten en houten opbouw. In het kleine museum aan de haven hangt de geschiedenis erbij.

In 1878 heeft Zweden het eiland aan Frankrijk teruggeven, nadat de bewoners in een volksraadpleging vrijwel unaniem voor die overdracht hadden gestemd; de vrijhaven leverde niets meer op en de kosten liepen op.

Sinds 2007 is het een aparte overzeese gemeenschap van Frankrijk, losgemaakt van Guadeloupe. Dat betekent Franse wetten en een Franse prefect, maar met eigen fiscale regels: er is geen btw en geen inkomstenbelasting, en dat is de erfenis van die Zweedse vrijhaven.

Waarom het hier zo duur is

Saint-Barthélemy heeft ongeveer tienduizend inwoners op vijfentwintig vierkante kilometer en heeft zich in de tweede helft van de twintigste eeuw op één markt gericht.

Dat begon in de jaren vijftig, toen een Amerikaanse zakenman er grond kocht en er een huis bouwde. Anderen volgden, er kwam een landingsbaan, en het eiland kreeg een reputatie in een kring die zich niet aan prijzen stoort.

Er is geen massatoerisme en dat is beleid. Er staan geen hotels met honderden kamers, er is geen cruisekade, en er wordt niet gebouwd wat het beeld verstoort. Wat er is zijn villa's op de heuvels en een handvol kleine hotels.

Voor een dagbezoeker vertaalt zich dat in prijzen die je moet kennen voordat je gaat zitten. Een lunch aan de haven kost een veelvoud van wat je op de buureilanden betaalt, en een taxirit van tien minuten loopt in de tientallen.

Wat gratis is: rondlopen, het uitzicht, en de stranden. Die zijn hier bij wet openbaar over de hele lengte, ook waar er een hotel achter staat.

De winkelstraten van Gustavia hebben merken die je in Parijs tegenkomt, en er is geen btw. Voor wie daarin geïnteresseerd is scheelt dat werkelijk iets; voor de rest is het een aardige straat om doorheen te lopen.

De landingsbaan waar mensen voor komen kijken

De luchthaven van dit eiland is een bezienswaardigheid, en dat is niet als grap bedoeld.

De landingsbaan is ongeveer zeshonderdvijftig meter lang, begint direct achter een heuvelrug en eindigt op een strand. Vliegtuigen komen over die rug heen, duiken vervolgens steil naar beneden en zetten binnen een paar honderd meter neer; bij het opstijgen gaan ze recht over de zonnebedden.

Alleen kleine toestellen mogen erop landen en piloten hebben er een aparte kwalificatie voor nodig. Er landt niets 's nachts en er landt niets bij slecht zicht.

Bij Saint-Jeanstrand, aan het eind van de baan, staan mensen ernaar te kijken. Er hangt een bord dat waarschuwt voor de luchtstroom van de motoren.

Wie hier per vliegtuig komt, doet dat vrijwel altijd vanaf Sint Maarten in een toestel van negentien plaatsen, in een kwartier. Er is ook een veerboot die er drie kwartier over doet.

Wat een dag hier oplevert

Gustavia is in een uur belopen. Het is een haven met pastelkleurige panden, een rij restaurants aan het water en drie forten waarvan er twee als uitkijkpunt dienen.

Het eiland heeft zestien stranden en die zijn het echte aanbod. Shell Beach, op tien minuten lopen vanaf de haven, bestaat uit schelpen in plaats van zand. Saint-Jean aan de noordkant is het drukste en heeft de landingsbaan ernaast. Gouverneur en Colombier aan de westkant zijn stiller; naar dat laatste loop je in een halfuur over een pad langs de kust en er komt geen weg.

Er is geen openbaar vervoer. Taxi's zijn er wel en er worden kleine auto's en scooters verhuurd; het eiland is in een uur rond te rijden en de wegen zijn steil en smal.

Wat je hier niet vindt: watervallen, regenwoud, ruïnes of musea van formaat. Het is droog, heuvelachtig en begroeid met cactus en struik.

Wie een rustige dag zoekt met goed eten en een leeg strand zit hier goed. Wie een bezienswaardigheid wil, minder.

Er is nog iets wat het eiland onderscheidt en dat je aan de bevolking ziet. In een aantal dorpen in het noorden, rond Corossol, wonen nakomelingen van Bretonse en Normandische kolonisten die er in de zeventiende eeuw zijn gekomen. Er is nooit een plantage-economie geweest, want de grond is te droog en te steenachtig voor suikerriet, en er zijn dan ook nauwelijks tot slaaf gemaakte mensen naartoe gebracht.

Dat maakt Saint-Barthélemy binnen de Caribische Zee een uitzondering, samen met Les Saintes bij Guadeloupe. In Corossol werd tot in de twintigste eeuw een eigen Frans dialect gesproken en droegen vrouwen een gesteven witte kap; er wordt er nog gevlochten van palmvezel.

Irma, en het seizoen

Op 6 september 2017 trok orkaan Irma over dit eiland heen. Een groot deel van de gebouwen raakte beschadigd, de haven lag vol gezonken jachten en de elektriciteit was weken weg.

Het herstel is snel gegaan, sneller dan op de meeste buureilanden, en dat heeft met geld te maken: veel eigendommen waren verzekerd en er is direct herbouwd. Wie er nu komt ziet er weinig van terug.

Januari telt 126 reizen, december 116 en februari 103. Juni, juli en augustus komen alle drie uit op nul.

Dat seizoen is scherper dan gemiddeld en het heeft twee redenen. De vloot vertrekt in de zomer naar Europa, zoals overal in deze hoek, en daarbovenop sluit een deel van de restaurants en hotels op dit eiland in september en oktober zelf de deuren.

De vertrekhavens zijn San Juan, Miami en St. Maarten. San Juan staat op 133, Miami op 107 en Sint Maarten op 87. Er varen tweeënveertig verschillende schepen.

Betalen gaat met euro's, want dit is Frans gebied; dollars worden in de toeristische zaken ook aangenomen. Je telefoon werkt onder de Europese roamingregels en je hebt geen ESTA nodig.

Waar je op moet letten

• Er is geen cruisekade; je komt met een tender en dat lukt alleen met kleine schepen.
• Dit is duur. Kijk naar de kaart voordat je gaat zitten.
• De stranden zijn openbaar, ook waar er een hotel achter staat.
• Shell Beach ligt op tien minuten lopen vanaf de haven.
• Euro's, roaming als thuis, geen ESTA; dit is Frans gebied.
• Van juni tot en met augustus vaart er niets.