Cruise Madagaskar

Twaalf vermeldingen voor zes plaatsen

Er zijn 40 boekbare reizen die Madagaskar aandoen, langs 12 vermeldingen, en dat aantal is misleidend. De feed gebruikt voor dezelfde stad zowel de Franse als de Malagassische naam.

Antsiranana, Diego Suarez en Antisiranana zijn samen één haven in het noorden; die drie staan op respectievelijk 12, 7 en 2 reizen. Taolagnaro, Fort Dauphin en Port d'Ehoala zijn samen één plaats in het zuiden. Nosy Be staat met 20 reizen bovenaan als losse bestemming.

Dat komt doordat het land na de onafhankelijkheid zijn steden heeft hernoemd. Diego Suarez heet officieel Antsiranana en Fort Dauphin heet Taolagnaro, maar in de scheepvaart en op oudere kaarten leven de oude namen door.

32 van de 40 reizen duren vijftien dagen of langer. De goedkoopste begint bij €1.580 per persoon; er varen elf schepen en de vertrekhavens zijn Singapore, Durban en Victoria, met Kaapstad op 9 en Singapore op 6.

Een eiland dat het alleen heeft moeten doen

Madagaskar is losgeraakt van Afrika toen de dinosauriërs nog leefden, en van India ongeveer achtentachtig miljoen jaar geleden.

Alles wat er sindsdien is gebeurd, is daar geïsoleerd gebeurd. Het gevolg is dat naar schatting negentig procent van de planten en dieren op dit eiland nergens anders voorkomt: niet in Afrika, niet in Azië, nergens.

De bekendste daarvan zijn de maki's. Er zijn er meer dan honderd soorten, van een diertje van dertig gram tot de indri van negen kilo die roept als een sirene, en ze stammen allemaal af van een handjevol dieren dat hier miljoenen jaren geleden op drijvend materiaal is aangespoeld.

Dan zijn er de baobabs. Van de negen soorten die er wereldwijd bestaan groeien er zes alleen hier; het zijn bomen met een stam als een watertank en takken die op wortels lijken.

Wat je op een havendag daarvan ziet, hangt van de plaats af. Bij Nosy Be liggen reservaten waar maki's op korte afstand zitten en op Nosy Komba lopen ze over de paden; bij Fort Dauphin ligt een reservaat met ringstaartmaki's.

De beroemde laan met baobabs ligt bij Morondava aan de westkust en dus niet bij een van deze havens. Reken daar niet op; wie die wil zien, moet er per vliegtuig heen.

De taal komt uit Borneo

Er is aan dit land iets dat aardrijkskundig niet klopt en dat toch zo is.

Madagaskar ligt vierhonderd kilometer van Afrika. De taal die er wordt gesproken hoort niet bij een Afrikaanse taalfamilie maar bij de Austronesische, en de naaste verwant wordt gesproken op Borneo, ruim zesduizend kilometer verderop.

Dat betekent dat de eerste bewoners hier rond de zesde tot negende eeuw met uitleggerkano's vanaf Zuidoost-Azië zijn gekomen, dwars over de Indische Oceaan. Genetisch onderzoek bevestigt dat: de bevolking heeft zowel Zuidoost-Aziatische als Oost-Afrikaanse voorouders.

Wat ze meebrachten is er nog. De rijstteelt in terrassen, de uitleggerkano op het strand, het gebruik van bamboe, en woorden voor gereedschap die je in Indonesië terugvindt.

Daaroverheen kwam later de invloed van de kust van Oost-Afrika en van de Arabische handel, en in de negentiende eeuw het Franse bestuur. Frans is naast Malagassisch officieel en wordt in het bestuur en in de handel gebruikt; Engels wordt buiten de toeristische zaken weinig gesproken.

Er is een gebruik dat vaak wordt genoemd en dat je als bezoeker niet zult zien: bij de famadihana, in de hooglanden, worden de doden na jaren uit het familiegraf gehaald, in nieuwe doeken gewikkeld en met muziek rondgedragen voordat ze terug gaan. Dat is een familiefeest en geen bezienswaardigheid.

Wat de eilanden in het noorden te bieden hebben

Nosy Be is de bestemming waar de meeste schepen komen en het is het toeristische deel van het land.

Het is een eiland van driehonderd vierkante kilometer voor de noordwestkust, met stranden, ylang-ylangplantages waarvan de geur bij vlagen over het eiland hangt, en het reservaat Lokobe waar nog oorspronkelijk bos staat. Vanaf de Mont Passot kijk je over kratermeren uit.

Vlakbij liggen kleine eilanden die apart in het aanbod staan. Nosy Tanikely is een zeepark waar je vanaf het strand snorkelt tussen schildpadden, en Nosy Hara is een groep kalkstenen eilandjes waar de kleinste kameleon ter wereld leeft, een diertje dat op een vingertop past.

Antsiranana, ofwel Diego Suarez, ligt aan een van de grootste natuurlijke havens ter wereld: een baai met een smalle ingang waar hele vloten in passen. Dat is de reden dat de Fransen er een marinebasis hadden.

Daar in de buurt ligt de Amberberg met regenwoud en watervallen, en de Tsingy Rouge, waar erosie in rode zandsteen een veld van torens en naalden heeft uitgesleten.

Wat je bij vrijwel alle aanlopen ziet: er wordt vanille verkocht. Dit land levert het grootste deel van de wereldproductie, en dat kon alleen doordat op Réunion in 1841 de methode is uitgevonden om de bloem met de hand te bestuiven. Zonder die vondst zou er hier geen vanille groeien.

Een rijk land dat arm is

Het is goed om te weten waar je aan wal komt, want dat verschilt sterk van de meeste bestemmingen in dit aanbod.

Madagaskar hoort tot de armste landen ter wereld. Een groot deel van de bevolking leeft van kleinschalige landbouw, de wegen buiten de hoofdroutes zijn slecht, en in het zuiden zijn droogtes geweest die tot ernstige voedseltekorten hebben geleid.

Tegelijk is het bos waar de dieren van afhangen aan het verdwijnen, doordat er wordt gekapt voor houtskool en voor landbouwgrond. Dat is geen kwestie van onwil: houtskool is voor veel gezinnen de enige brandstof.

Wat dat voor jou betekent: er wordt aan de kade en op de markt intensief verkocht en om geld gevraagd, en dat is nadrukkelijker dan je gewend bent. Wees vriendelijk en duidelijk, koop iets bij een maker als je iets wilt, en geef geen snoep of geld aan kinderen; daar wordt op scholen actief tegen gewaarschuwd omdat het schoolverzuim in de hand werkt.

Neem kleine biljetten mee. De munt is de ariary en pinnen kan in de grotere plaatsen, maar de automaten zijn beperkt en werken niet altijd.

De havenkades zijn deels industrieel en op enkele plekken wordt getenderd. Regel je vervoer via het schip of via een erkend bedrijf; ga niet mee met iemand die je bij de poort aanspreekt.

Seizoen en praktische zaken

Maart telt 10 reizen, januari 7 en december 5. Van juni tot en met september komt de teller op nul.

Dat is opvallend, want die maanden zijn hier juist droog en aangenaam. Het volgt de routes: de schepen die hier komen varen tussen zuidelijk Afrika, de Seychellen en Azië, en die verplaatsen zich in de zuidelijke zomer.

Het weer in die maanden is warm en nat. Van november tot april is het cycloonseizoen en dit eiland wordt gemiddeld enkele keren per jaar door een tropische storm geraakt; dat kan een aanloop laten vervallen.

De temperatuur ligt aan de kust tussen de vierentwintig en tweeëndertig graden. In het binnenland en op hoogte is het koeler.

Dit is een malariagebied. Overleg vooraf met een reizigersarts, ook als je maar één dag aan wal gaat, en neem muggenspul en bedekkende kleding mee voor de avond.

Nederlanders hebben een visum nodig, dat bij aankomst wordt afgegeven tegen betaling; bij een cruise handelt het schip dat doorgaans af. Vraag na hoe het voor jouw reis is geregeld.

Drink geen kraanwater en laat ongeschild fruit staan. De rederijen zijn Regent Seven Seas Cruises, Seabourn, Hapag-Lloyd Cruises en MSC Cruises.

Waar je op moet letten

• Dezelfde stad staat onder twee namen in de lijst; Diego Suarez is Antsiranana.
• De baobablaan ligt niet bij deze havens; die haal je niet op een havendag.
• Dit is een malariagebied; overleg vooraf met een reizigersarts.
• Neem kleine biljetten mee; pinnen lukt niet overal.
• Van juni tot en met september vaart er niets.
• Regel vervoer via het schip, niet via iemand bij de poort.