Cruise Chili

Dertig havens over vierduizend kilometer

Er zijn 413 boekbare reizen die Chili aandoen, langs 31 havens. Punta Arenas draagt er 176, Puerto Montt 148, Valparaíso 131, Puerto Williams 97 en Kaap Hoorn 65.

Chili is vierduizend driehonderd kilometer lang en nergens breder dan tweehonderdveertig kilometer. Dat is de afstand van Noorwegen tot de Sahara, in één land, en de havens in deze lijst liggen over die hele lengte verspreid.

Wat je in de praktijk krijgt is één van drie gebieden. Valparaíso en Coquimbo in het midden, bij Santiago. De fjorden en gletsjers van Patagonië in het zuiden, rond Puerto Montt en Punta Arenas. En Kaap Hoorn met Puerto Williams, waar de reizen naar Antarctica langskomen.

281 van de 413 reizen duren vijftien dagen of langer, en dat is een aandeel dat je bij weinig bestemmingen ziet. De goedkoopste begint bij €1.173 per persoon; er varen zesenveertig verschillende schepen en 248 reizen staan geboekt als luxe zeecruise.

De fjorden van Patagonië

Tussen Puerto Montt en Kaap Hoorn ligt zestienhonderd kilometer kust die uit niets dan eilanden, kanalen en fjorden bestaat.

Dat landschap is door ijs gemaakt. Gletsjers hebben tijdens de ijstijden dalen uitgesleten die daarna onder water zijn gelopen, precies zoals in Noorwegen, en wat overblijft is een doolhof waarin een schip dagenlang tussen bergen door vaart zonder de open oceaan te zien.

Er liggen nog twee ijskappen: de noordelijke en de zuidelijke Patagonische ijsvelden, samen de grootste ijsmassa buiten de poolgebieden en Groenland. Daar komen tientallen gletsjers uit die tot in zee reiken.

Wat je op deze routes tegenkomt zijn scenic cruising-punten in plaats van havens. De Amalia-gletsjer, de Pío XI, de Fjord der Bergen: het schip vaart erheen, draait een rondje en vaart weer weg, en je komt niet van boord.

Puerto Chacabuco, met 57 aanlopen, is de toegang tot dat gebied vanaf de noordkant. Castro op Chiloé, met 47, ligt op een eiland met houten kerken die sinds 2000 op de Werelderfgoedlijst staan: gebouwd door jezuïeten in de zeventiende en achttiende eeuw, volledig van hout, met scheepsbouwtechnieken.

Het weer is hier het belangrijkste voorbehoud. In deze fjorden regent het op tweehonderd tot driehonderd dagen per jaar en de wind kan hard staan; een gletsjerbezoek gaat regelmatig niet door.

Kaap Hoorn, en wat daar precies is

Kaap Hoorn staat met 65 aanlopen in de lijst, en dat woord aanlopen is misleidend.

Het is een rotseiland van vijfhonderd meter hoog aan de zuidpunt van de archipel, en er is geen haven. Wat er gebeurt is dat het schip er zo dicht mogelijk langsvaart, meestal in de vroege ochtend, en dat je het van het dek af ziet. Aan land gaan lukt alleen bij uitzonderlijk kalm weer met een klein schip; er staat een vuurtoren met een marinier en zijn gezin erin, en een monument voor de omgekomen zeelieden.

De naam komt uit Nederland. Willem Schouten en Jacob le Maire rondden de kaap in januari 1616 en noemden hem naar Hoorn, de stad waar Schouten vandaan kwam en waar de reis was gefinancierd. Ze zochten een route om het monopolie van de VOC op de Straat Magellaan te omzeilen.

Wat die passage berucht maakte is de combinatie van factoren: de doorgang tussen Zuid-Amerika en Antarctica is er het smalst, waardoor de stroming en de wind samengedrukt worden, en er is geen land dat de golven breekt. Golven van tien meter zijn er gewoon.

Sinds de opening van het Panamakanaal in 1914 vaart er nauwelijks nog vrachtvaart omheen. Wat er komt zijn cruiseschepen, expeditieschepen en zeilers.

De Straat Magellaan, driehonderd kilometer noordelijker, is de beschutte route en die wordt vaker gevaren. Punta Arenas ligt daaraan.

Paaseiland ligt hier ook bij

Easter Island staat met 58 aanlopen in de havenlijst, en dat is geografisch een merkwaardige toevoeging: het ligt drieduizend zevenhonderd kilometer ten westen van de Chileense kust, midden in de Stille Oceaan.

Het is een van de meest afgelegen bewoonde plekken ter wereld; de dichtstbijzijnde bewoonde plaats ligt op ruim tweeduizend kilometer. Chili heeft het in 1888 geannexeerd en het hoort er sindsdien bij.

De moai zijn de reden dat mensen komen: bijna negenhonderd stenen figuren, gehouwen tussen ongeveer 1250 en 1500, waarvan de grootste ruim tien meter hoog is en tachtig ton weegt. Ze zijn vervoerd over afstanden tot achttien kilometer zonder wiel en zonder trekdieren, en hoe dat is gegaan wordt nog steeds onderzocht.

Wat de meeste mensen niet weten is dat ze naar binnen kijken, het eiland op, en niet naar zee. Ze stonden op grafplatforms en keken uit over de gemeenschap waar ze bij hoorden.

Er is geen haven. Schepen gaan voor anker en tenderen, en de deining op deze plek is vaak te groot; aanlandingen vervallen hier vaker dan waar ook. Wie hier speciaal voor komt, doet er verstandig aan het eiland per vliegtuig te bezoeken.

Sinds 1995 staat het nationaal park op de Werelderfgoedlijst en er geldt een toegangsbedrag dat bij aankomst wordt geïnd.

Valparaíso, en de reis omhoog

Valparaíso staat op 131 aanlopen en is de zeehaven van Santiago, dat honderdtwintig kilometer landinwaarts ligt.

De stad zelf is de moeite waard en dat verrast mensen. Ze ligt in een amfitheater van vierenveertig heuvels rond een baai, met huizen van golfplaat in felle kleuren die tegen de hellingen op zijn gebouwd, en er lopen trappen en steegjes tussendoor.

Wat er nog van draait zijn de ascensores: kabelliften uit de negentiende eeuw die je in een houten cabine langs de helling omhoog trekken. Er waren er dertig en er functioneren er nog een handvol; ze zijn onderdeel van het werelderfgoed dat de stad sinds 2003 is.

De reden dat het er zo uitziet is dat Valparaíso tot 1914 de belangrijkste haven van de Grote Oceaan was, waar elk schip dat om Kaap Hoorn kwam aanlegde. Toen het Panamakanaal openging viel dat weg en is de stad in verval geraakt; wat er staat is grotendeels van voor die tijd.

Viña del Mar ernaast is de badplaats met stranden en hoogbouw. Santiago is anderhalf uur rijden en is voor een havendag krap; de wijngebieden van Casablanca en Maipo liggen dichterbij en zijn een halve dag.

Een seizoen van vier maanden

Januari telt 139 reizen, februari 69 en november 50. Mei, juni en juli komen alle drie uit op nul.

Dit is het zuidelijk halfrond en het zuiden van dit land ligt op vijfenvijftig graden zuiderbreedte. In de winter is het daar donker, koud en stormachtig, en de expeditieschepen die er varen zijn dan bij Antarctica of elders.

Voor het noorden van het land geldt dat minder, maar daar komt weinig aanbod: de Atacama-woestijn ligt achter de kust en er zijn nauwelijks cruisehavens.

De rederijen zijn Silversea Cruises, Seabourn, Holland America Line en Hurtigruten Expeditions, met Silversea op 105 reizen, Seabourn op 40 en Holland America op 32. De vertrekhavens zijn Buenos Aires, Puerto Williams en Valparaiso, met Buenos Aires op 68 en Puerto Williams op 55.

Die laatste is de zuidelijkste plaats ter wereld met een permanente bevolking, en het is samen met het Argentijnse Ushuaia een vertrekpunt voor Antarctica.

Nederlanders hebben voor Chili geen visum nodig. De vlucht duurt met één overstap zestien tot twintig uur en het tijdverschil is vier tot zes uur. De munt is de Chileense peso; pinnen kan overal.

Waar je op moet letten

• Kaap Hoorn is een doorvaart, geen haven; aan land gaan lukt zelden.
• Gletsjerbezoeken gaan bij slecht weer niet door, en dat is hier vaak.
• Paaseiland wordt getenderd en de aanlanding vervalt regelmatig.
• Santiago is anderhalf uur van Valparaíso; de stad zelf is aardiger dan de rit.
• Van mei tot en met juli vaart er niets.
• Reken op regen en wind in het zuiden, ook in januari.