Ruim tweehonderd riviercruises varen dit najaar langs de kerstmarkten van de Rijn en de Donau. Wie te vroeg vertrekt, legt aan bij gesloten kramen, en de rederij bepaalt of je €400 of €4.000 betaalt.
Foto: Jonas Horsch via Pexels
Voor de kerstmarkten kies je tussen twee rivieren: de Rijn, met Keulen, Koblenz, Rüdesheim en Straatsburg, of de Donau, met Passau, Wenen en Boedapest. In ons aanbod staan ruim tweehonderd riviercruises tussen half november en kerst die de kerstmarkten als thema hebben, en ze zijn vrijwel gelijk over die twee rivieren verdeeld.
De Rijn is de keuze voor wie dichtbij wil beginnen. Een deel van de reizen vertrekt uit Amsterdam, Keulen of Düsseldorf, en de kortste duren drie of vier dagen. De Donau is verder weg, maar daar liggen de grote hoofdstedenmarkten op één route: Wenen en Boedapest, met de Wachau ertussen.
Bij een kerstmarktcruise maakt de rivier minder verschil dan de week waarin je vaart en de rederij die je kiest. Wie in de verkeerde week vertrekt, legt aan in een stad waar de kramen nog dicht zijn. En de rederij bepaalt of je €400 of €4.000 betaalt, en ook in welke taal je aan boord wordt toegesproken.
De meeste grote kerstmarkten langs de rivieren zijn open van eind november tot 23 of 24 december. Daarbuiten vaar je langs gesloten kramen. Wenen en Keulen beginnen eerder, Neurenberg en Straatsburg later.
Hier zit de eerste valkuil. Een paar afvaarten die als kerstmarktcruise worden verkocht, vertrekken al half november. Een Rijnreis van Bazel naar Amsterdam die op 17 november vertrekt, komt in Straatsburg aan voordat de markt daar opengaat. Kijk daarom bij elke afvaart op welke dag je in welke stad bent, en leg dat naast de lijst hierboven.
Wil je bij alle markten van je route op tijd zijn, kies dan een vertrek tussen 27 november en 18 december. Het grootste aanbod vertrekt tussen 20 november en half december.
Op de Rijn staan bijna honderd kerstmarktcruises in ons aanbod. Er zijn twee soorten: de week van Bazel naar Amsterdam (of andersom), en korte rondjes van drie tot vijf dagen die in Keulen of Düsseldorf beginnen en eindigen.
De lange route raakt de meeste markten: Straatsburg, vaak met een tussenstop in Breisach voor de Elzas, dan Heidelberg of Rüdesheim, Koblenz en Keulen. Wie voor Straatsburg gaat, moet goed kijken. Bij ruim een derde van de weekreizen op de Rijn staat Straatsburg niet als haven in het schema. Soms legt het schip aan in Kehl, aan de Duitse overkant, en ga je met de bus de stad in. Soms komt het er helemaal niet.
De korte rondjes zijn een ander product. Vanuit Keulen vaar je in vier dagen naar Rüdesheim, Mainz en Frankfurt en via Koblenz terug. Vanuit Düsseldorf zijn er driedaagse reizen via Koblenz, Königswinter en Keulen. Je ziet minder steden, maar je hoeft er geen vrije week voor op te nemen.
Gemiddeld kost een kerstmarktcruise op de Rijn in ons aanbod ongeveer €1.800 per persoon. Per nacht komt dat neer op zo'n €370, en de goedkoopste korte reizen kosten enkele honderden euro's.
Op de Donau staan iets meer kerstmarktcruises dan op de Rijn, ruim honderd. De klassieke route loopt in een week van Passau via Linz, Melk en Dürnstein in de Wachau naar Wenen, Bratislava en Boedapest. Langere reizen beginnen in Neurenberg of Regensburg en nemen de Main of de Christkindlesmarkt mee.
De Donau is gemiddeld duurder: ongeveer €3.000 per persoon, of zo'n €425 per nacht. Dat komt vooral doordat hier meer Engelstalige rederijen varen, die meer in de prijs opnemen. Wie de bus of trein naar Passau niet ziet zitten, vliegt naar Boedapest of Wenen en heeft daarmee meteen een van de vertrekhavens.
Ook op de Donau zit een valkuil, en die zit in de goedkoopste reizen. Een vierdaags rondje vanuit Passau, een van de goedkoopste kerstreizen op de Donau, vaart door de Wachau naar Melk en Linz en keert dan om. Wenen zit er niet in, en Boedapest ook niet. Voor de Wachau in de winter is het een prima reis, maar het is geen hoofdstedenroute.
Het grootste prijsverschil zit niet tussen de Rijn en de Donau, maar tussen Duitstalige en Engelstalige rederijen. A-ROSA en VIVA Cruises zitten in ons kerstaanbod op gemiddeld €235 en €290 per persoon per nacht. Emerald en Scenic komen op ongeveer €500, AmaWaterways op ruim €700.
Voor dat verschil krijg je twee dingen. Het eerste is de taal. Bij A-ROSA is de voertaal aan boord Duits: het programma, de aankondigingen, de menukaart en de excursiebegeleiding. Engels wordt begrepen, maar je bent een uitzondering. Bij AmaWaterways, Emerald en Scenic is Engels de voertaal. Nederlandstalige begeleiding vind je bij geen van deze rederijen.
Het tweede is wat er in de prijs zit. Bij VIVA zijn de maaltijden en de dranken de hele dag inbegrepen, maar de excursies niet. Bij AmaWaterways en Emerald zitten de begeleide stadswandelingen in de prijs, en wijn, bier en frisdrank bij lunch en diner. Scenic gaat het verst en rekent vrijwel alles in.
Juist bij een kerstmarktcruise weegt dat laatste minder zwaar dan het lijkt. Je gaat aan wal om zelf over de markt te lopen. Een begeleide stadswandeling langs de Dom is mooi meegenomen, maar de glühwein betaal je toch aan de kraam. Wie goed Duits verstaat, haalt bij de Duitse rederijen dezelfde markten voor een fractie van de prijs.
Juist met de Rijn hoef je niet te vliegen. Er zijn drie manieren.
Vanuit Amsterdam. Een deel van de reizen van AmaWaterways, Emerald en Scenic begint in Amsterdam en vaart in zeven dagen naar Bazel. Terug neem je de trein; reken op zes tot acht uur met een of twee overstappen. Reken voor deze reizen op twee- tot vierduizend euro per persoon. Het zijn Engelstalige schepen.
Vanuit Keulen. A-ROSA vaart vierdaagse kerstmarktrondjes vanuit Keulen, meestal voor zes- tot achthonderd euro per persoon. Keulen ligt vanuit Utrecht op tweeënhalf uur met de trein, en de aanlegplaatsen voor riviercruiseschepen liggen langs de Rijnoever bij de oude binnenstad, op loopafstand van de Dom.
Vanuit Düsseldorf. VIVA Cruises vaart driedaagse adventreizen vanuit Düsseldorf, meestal voor vijf- tot negenhonderd euro per persoon, met dranken inbegrepen. Dat is de kortste en goedkoopste manier om een kerstmarktcruise te proberen.
Meer over vertrekken zonder vlucht, ook voor zeecruises, staat in ons artikel over op cruise zonder vliegen.
Ruim een derde van de kerstmarktcruises duurt vijf dagen of korter, en die zijn gemiddeld zo'n €780 per persoon. De rest duurt meestal een week, en de langste reizen duren tot tweeënhalve week bij reizen die van Amsterdam helemaal naar Boedapest varen.
Een korte reis is geschikt als je één of twee markten wilt zien en vooral wilt weten of een riviercruise je ligt. Op een week komt de echte meerwaarde naar boven: je vaart 's nachts verder en wordt elke ochtend in een andere stad wakker, zonder in te pakken.
De keerzijde is het licht. In december wordt het langs de Rijn rond half vijf donker. Overdag zie je de oevers, 's avonds zijn de markten op hun mooist. Een reis die de mooiste stukken rivier, zoals de Loreley of de Wachau, overdag passeert, haalt meer uit die korte dagen. Kijk in de dagindeling of dat stuk overdag of 's nachts wordt gevaren.
Wie niet voor de markten gaat maar voor de feestdagen zelf, vindt een twintigtal riviercruises die over eerste kerstdag lopen. Ze vertrekken tussen half en eind december. A-ROSA en VIVA hebben reizen van vijf tot zeven dagen, Scenic en Uniworld reizen van tien dagen tot twee weken, soms met oud en nieuw erbij.
Houd er rekening mee dat de meeste markten op 23 of 24 december sluiten. Op een reis die over kerst loopt, zie je de markten alleen in de eerste dagen. Daarna draait het om het kerstdiner aan boord en de stad zonder kramen.
Het meeste aanbod vertrekt in de laatste week van november en de eerste week van december. Daarna wordt de keuze snel kleiner: na half december vertrekken nog maar enkele tientallen kerstmarktcruises. Wie aan een bepaalde week vastzit, kan beter niet te lang wachten.
Twijfel je nog of een riviercruise je ligt? In wat kost een cruise zie je hoe de prijs is opgebouwd en waar de verschillen zitten.