Cruises naar Stornoway

Juli is hier de rustigste zomermaand

Er komen 133 reizen langs in Stornoway en er vertrekt er geen enkele. De verdeling over het seizoen is hier het eerste wat opvalt.

mei telt achtentwintig aanlopen, augustus zevenentwintig, september vijfentwintig en juni drieentwintig. Juli telt er tien.

Dat is een gat midden in het seizoen, met aan beide kanten een volle maand. Waarom dat zo is staat niet in de gegevens, en wij vullen dat niet in met een gok.

Wat het voor jou betekent is eenvoudig: als je hier wilt komen, is juli de maand met de minste keuze. Mei en augustus hebben er bijna drie keer zoveel.

Er wordt 10 maanden per jaar aangelegd, maar in werkelijkheid gaat het om april tot en met september. In november en december komt er niets en in januari en oktober elk een.

Een aanloop op de route naar IJsland

Dit eiland ligt niet op de weg naar iets anders, en toch komen hier honderdvierendertig reizen langs. Dat komt door wat erachter ligt.

Vierenvijftig van die reizen dragen IJsland als vaargebied en zesenvijftig Scandinavie; drieentwintig gaan door naar het poolgebied. Dit is de laatste Britse aanloop voordat het schip de Atlantische Oceaan op gaat.

Zevenendertig reizen beginnen in Southampton, veertien in Hamburg, negen in Bremerhaven en acht in Kopenhagen. Dat is dus geen Schotse rondreis maar een noordelijke route die hier even aanlegt.

De reizen zijn navenant lang: eenentwintig duren tien nachten, twaalf duren elf, twaalf duren veertien en tien duren twaalf. Een weekreis bestaat hier vrijwel niet.

De prijzen lopen van duizend vijftien euro tot vierenzeventigduizend achtennegentig, en bij drieentwintig reizen staat geen bedrag. Dat verschil zit in het soort reis: een rondje Britse eilanden tegenover een expeditie naar Groenland.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Southampton, Belfast, Kirkwall en Glasgow.

Stenen die ouder zijn dan Stonehenge

Op ongeveer vijfentwintig kilometer van de kade staat een steenkring die rond drieduizend voor Christus is opgericht.

Dat is ouder dan de stenen van Stonehenge zoals die er nu staan, en de opzet is anders: het is geen ring maar een kruis, met een rij van dertien stenen om een middensteen heen en armen die naar het noorden, zuiden, oosten en westen lopen.

De stenen zijn van gneis, een gesteente dat op dit eiland tot de oudste van Europa hoort. Ze hebben eeuwenlang half onder het veen gestaan, en dat is in 1857 weggegraven.

Wat de bouwers ermee bedoelden weet niemand. Er is een verband gelegd met de laagste stand van de maan, die hier eens in de achttien jaar vlak langs de heuvels achter de kring scheert, maar bewezen is dat niet.

Op een paar kilometer staat bovendien een ronde stenen toren uit de ijzertijd die nog negen meter hoog is, met de dubbele muur en de trap ertussen nog intact.

Wij hebben de afstanden, rijtijden en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Zes schaakstukken die terug zijn gekomen

Boven de haven staat een landhuis uit het midden van de negentiende eeuw, gebouwd door een man die zijn geld in de opiumhandel op China had verdiend en het hele eiland kocht.

In dat huis zit nu het museum van de Westelijke Eilanden, en daar staan zes schaakstukken die hier in 1831 uit een duin zijn gekomen.

Het gaat om de beroemdste schaakstukken ter wereld: drieennegentig stuks, gesneden uit walrusivoor, rond 1150 gemaakt in Noorwegen en met hun ronde ogen en zorgelijke gezichten meteen herkenbaar.

Het grootste deel ervan ligt in Londen en een deel in Edinburgh. Sinds 2016 staan er zes terug op het eiland waar zij zijn gevonden, en dat is precies waar dit museum om draait.

In het park om het huis staan bovendien de enige volwassen bomen van deze streek. De rest van het eiland is kaal veen, want de wind laat niets anders toe.

Een zondag hier is anders dan elders

Dit eiland kent een strengere zondagsviering dan waar ook in West-Europa, en dat merk je als je op zondag aanlegt.

Tot 2009 voer er op zondag geen enkele veerboot naar dit eiland. Dat is nu wel zo, maar een deel van de winkels blijft dicht, net als de golfbaan, en er rijden minder bussen.

Vraag dus na op welke dag je hier aanlegt en wat er dan open is. Voor de steenkring en het landschap maakt het niets uit, voor de stad wel.

Er wordt hier bovendien nog volop Gaelisch gesproken; op deze eilandengroep is dat voor ongeveer de helft van de inwoners de dagelijkse taal. Op de borden staat het boven het Engels.

De stad zelf telt ruim zesduizend inwoners en is daarmee de grootste van de Buiten-Hebriden. Het is een werkende havenstad met een visserijvloot, geen decor.

Tweed die per wet met de hand geweven moet zijn

Het bekendste product van dit eiland is een wollen stof, en die is als enige ter wereld bij wet beschermd op de manier waarop hij gemaakt wordt.

Volgens die wet uit 1993 mag de naam alleen worden gebruikt voor stof die is geverfd en gesponnen op deze eilanden, en die vervolgens door een eilandbewoner thuis met de hand op een trapweefgetouw is geweven.

Niet in een fabriek dus, maar in een schuurtje achter het huis. Er zijn er een paar honderd, en elke lap krijgt na controle een stempel met een bol en een kruis erop.

Je kunt bij enkele wevers binnenlopen en zien hoe het gaat. Dat is hier geen voorstelling voor bezoekers; het is hoe de stof daadwerkelijk wordt gemaakt.

Verder ligt op ongeveer een uur rijden een rij zwarte huizen met een rieten dak en muren van los gestapelde steen, waarin tot 1974 mensen hebben gewoond. Er ligt turf op het vuur en de rook trekt door het dak.

Waar je op moet letten

• Juli is de rustigste zomermaand, met tien aanlopen tegen achtentwintig in mei.
• Val je op zondag aan wal, verwacht dan minder open; de zondagsviering is hier streng.
• De steenkring ligt op vijfentwintig kilometer en vraagt vervoer.
• Neem regenkleding mee. Het waait hier vrijwel altijd en het weer draait in een uur.
• Vraag na of je aan de kade ligt of met een sloep gaat; dat verschilt per schip.
• Een weekreis bestaat hier niet. De meeste reizen duren tien tot veertien nachten.