Cruises naar Samana

Een baai waar walvissen hun jong krijgen

Er komen 226 reizen langs in Samana en er vertrekt er geen enkele. De baai voor dit schiereiland is een van de belangrijkste kraamkamers van de Atlantische Oceaan.

Samana ligt in de Dominicaanse Republiek, op het schiereiland aan de noordoostkant. De baai is bekend van de bultruggen die er in de winter hun jongen krijgen; buiten dat seizoen is het een groene, rustige hoek van het land, ver van de hotelstranden bij Punta Cana.

Elke winter zwemmen bultruggen vanuit de wateren bij Newfoundland, Groenland, IJsland en Noorwegen hierheen, een tocht van vier- tot zesduizend kilometer. Er komen er in het seizoen enkele duizenden.

Ze doen dat omdat het hier warm en ondiep is. Een pasgeboren kalf heeft nog geen isolerende speklaag en zou in koud water niet overleven; hier is het water zesentwintig graden en nergens dieper dan enkele tientallen meters.

De dieren eten hier niets. Ze leven de hele winter op de reserve die ze in het noorden hebben opgebouwd, en de mannetjes zingen: lange, herhaalde reeksen tonen die zich in de loop van een seizoen ontwikkelen en die alle zangers in het gebied overnemen.

Het gebied is in 1986 als zeezoogdierreservaat aangewezen, een van de eerste in zijn soort. Er gelden regels voor het aantal boten, de afstand en de tijd die je bij een groep mag blijven.

Waarom er in Samana Engels wordt gezongen

In dorpen op dit schiereiland staan protestantse kerkjes waar tot voor kort in het Engels werd gezongen, en dat gaat terug op 1824.

Haïti bestuurde toen het hele eiland en nodigde vrije Afro-Amerikanen uit de Verenigde Staten uit om zich hier te vestigen: er was land en er waren mensen nodig. Enkele duizenden staken over, velen uit Philadelphia en Baltimore.

Een deel kwam op dit schiereiland terecht en bleef. Hun nakomelingen, die zichzelf de Samana Americans noemen, hielden generaties lang vast aan hun taal, hun methodistische kerk en hun keuken.

Er wordt nog steeds een vorm van Engels gesproken door oudere inwoners, en er is een kerkgenootschap dat teruggaat op die eerste gemeente. De taal loopt terug nu Spaans de omgangstaal is.

Er zijn zangbijeenkomsten waarin de oude gezangen worden aangehouden. Dat is geen opvoering voor bezoekers maar een gemeente die haar eigen traditie doorgeeft.

Karst, mangrove en tekeningen in grotten

Aan de zuidkant van de baai ligt een nationaal park dat er ongewoon uitziet.

Los Haitises bestaat uit honderden kalkstenen heuvels die als koepels uit het water en uit het mangrovebos steken, tot vijftig meter hoog. Het is hetzelfde soort landschap als bij Halongbaai: kalksteen dat door regen is uitgesleten en waarvan de dalen onder water zijn gelopen.

In de heuvels zitten grotten, en in die grotten staan tekeningen en gravures van de Taino, de bevolking die er was voordat de Spanjaarden kwamen. Er zijn honderden afbeeldingen bekend: mensfiguren, dieren en gezichten.

De Taino zijn binnen enkele decennia na 1492 vrijwel verdwenen, vooral door ziekten waartegen zij geen weerstand hadden en door dwangarbeid. Wat er van hun cultuur over is, zijn deze tekeningen en een aantal woorden die via het Spaans in het Nederlands terecht zijn gekomen: kano, hangmat, orkaan, barbecue.

Het park is alleen over water bereikbaar. Wij hebben de vaartijden, tarieven en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Een waterval en een eiland met een bijnaam

Twee uitstapjes staan hier vrijwel altijd op het programma.

Het eerste is de waterval van El Limon, veertig meter hoog, in het binnenland van het schiereiland. Je gaat er te paard of te voet naartoe over een modderig pad van ongeveer een half uur; onderaan is een bassin waar je in kunt.

Het tweede is Cayo Levantado, een eilandje in de baai met een strand. Dat wordt in reclame vaak het Bacardi-eiland genoemd omdat er ooit een reclamefilm voor die rum zou zijn opgenomen.

In Samana zelf loopt een reeks bruggen naar een paar eilandjes voor de kust. Die zijn in de jaren zeventig aangelegd op initiatief van de toenmalige president en leiden niet ergens naartoe; ze zijn een wandeling geworden.

De rit naar de waterval duurt ongeveer een uur enkele reis. Voor een aanlegdag betekent dat: één uitstapje, niet twee.

Winter, en dat valt samen met de walvissen

Januari telt 52 reizen, december 41 en februari 37. Van mei tot en met september komen er samen 12 langs.

Die piek valt precies samen met het walvisseizoen, dat ruwweg van half januari tot eind maart loopt. Of dat oorzaak of toeval is valt uit onze cijfers niet af te leiden: het is ook gewoon het Caribische winterseizoen.

127 van de 226 reizen duren tien tot veertien dagen en 57 vijf tot zeven. 69 vertrekken uit La Romana, aan de andere kant van hetzelfde land, en 32 uit Miami.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn La Romana, St. Maarten, Catalina Eiland en St John's, Antigua, met La Romana op 232 en Sint Maarten op 95.

Waar je op moet letten

• Walvissen zie je van half januari tot eind maart en daarbuiten niet.
• Het schip ligt voor anker; je gaat met een tender.
• Naar de waterval is het een uur; kies één uitstapje.
• Neem schoenen mee die tegen modder kunnen.
• Van mei tot september komt hier vrijwel niets langs.