Cruises naar Qeqertarsuaq

Twaalf van de achtentwintig reizen hebben geen prijs

Er komen 25 reizen langs in Qeqertarsuaq en er vertrekt er geen enkele. Bij twaalf van die achtentwintig ontbreekt het bedrag.

Dat is drieenveertig procent. De zestien bedragen die er staan lopen van zesentachtighonderddertig euro tot vierentwintigduizend achthonderdvijftig euro.

Er zijn vijf rederijen en zij varen alle vijf met expeditieschepen. Twaalf reizen vertrekken uit Kangerlussuaq, acht uit Nuuk en zeven uit Reykjavik.

Er wordt 4 maanden per jaar aangelegd, van juni tot en met september. juli telt tien aanlopen, juli acht en augustus zeven.

Het punt in het bestand klopt en ligt op de kade. Dat is bij Groenlandse records niet vanzelfsprekend: wij hebben bij Djupivogur een fout van drieentwintig kilometer gevonden en bij Disko Bay een punt van achtenveertig kilometer uit de kust.

Tien van de reizen die dit dorp aandoen, dragen ook dat Disko Bay-record. Dat is het zeegebied waar dit eiland aan ligt, en op die pagina hebben wij uitgeschreven waarom dat geen kade is.

Dit eiland is van ander gesteente dan de rest van Groenland

Groenland bestaat vrijwel geheel uit gneis en graniet dat tot de oudste gesteenten ter wereld hoort. Dit eiland niet.

Het is opgebouwd uit basalt, en dat is er ongeveer zestig miljoen jaar geleden op gestroomd toen Groenland en Europa uit elkaar dreven en er een reeks vulkanische uitvloeiingen was. Dat is voor Groenlandse begrippen jong.

Dat zie je aan de vorm. In plaats van afgeronde koppen staan hier tafelbergen met steile wanden en horizontale lagen, als een stapel platen.

Het heeft ook gevolgen voor wat er groeit. Basalt verweert tot vruchtbaarder grond dan gneis, en dit eiland heeft daardoor meer plantensoorten dan de kust ertegenover; er zijn soorten gevonden die verder alleen op IJsland voorkomen.

Botanici komen hier al twee eeuwen om die reden. Dat is voor een eiland op negenenzestig graden noorderbreedte een merkwaardige reputatie.

Het ijzer dat hier uit de rots komt

Op dit eiland ligt een van de weinige plaatsen ter wereld waar ijzer in zuivere vorm in het gesteente zit.

IJzer komt in de natuur vrijwel altijd als erts voor, gebonden aan zuurstof; je moet het eruit smelten. Hier niet: er liggen brokken metaal die je zo kunt bewerken.

Dat komt doordat het gloeiende basalt zich bij het opstijgen door lagen met koolstof heeft geboord. Die koolstof heeft de zuurstof aan het ijzer onttrokken, en wat overbleef was metaal.

Toen een Zweedse onderzoeker die brokken in 1870 vond, dacht men aanvankelijk dat het meteorieten waren; de grootste woog tientallen tonnen. Pas later bleek dat zij uit het gesteente zelf kwamen.

De Inuit hier gebruikten dat ijzer al voordat er Europeanen kwamen, voor messen en harpoenpunten. Dat is een van de weinige plekken op aarde waar dat kon zonder dat er een oven aan te pas kwam. De vindplaats ligt negentien kilometer westelijk langs de kust.

Warme bronnen op negenenzestig graden

Er is nog iets waarin dit eiland afwijkt van de rest van Groenland.

Er komen op verschillende plaatsen bronnen uit de grond met water dat aanmerkelijk warmer is dan de omgeving. Dat hangt samen met datzelfde vulkanische verleden.

Zij zijn niet heet zoals op IJsland; het gaat om een graad of tien tot achttien, wat op deze breedte al opvallend is. Rond die bronnen groeit meer en langer in het jaar dan elders.

Vijf kilometer oostwaarts langs de kust ligt een plek waar het basalt in zuilen is gestold en waar tussen die zuilen engelwortel groeit tot manshoogte. Dat is een wandeling van anderhalf uur heen over een pad langs het water.

Die plant werd hier eeuwenlang gegeten als groente en tegen scheurbuik. Zij is in Groenland een van de weinige eetbare planten die van nature voorkomen.

De achthoekige kerk en het onderzoeksstation

In het dorp staat een houten kerk uit 1915 met een achthoekige plattegrond, en die noemen de bewoners de inktpot.

Dat is niet oneerbiedig bedoeld; de vorm met de smalle toren erop lijkt er werkelijk op. Het is een van de weinige achthoekige kerken van Groenland en zij staat op een heuveltje boven de haven.

Naast het dorp staat een onderzoeksstation dat in 1906 is opgericht en dat daarmee een van de oudste arctische onderzoeksstations ter wereld is. Het wordt tot vandaag door een Deense universiteit gebruikt.

Dat station heeft meetreeksen die meer dan een eeuw teruglopen, en dat maakt deze plek waardevol voor onderzoek naar klimaatverandering: er is nergens in dit gebied zo lang op dezelfde plaats gemeten.

Deze plaats is in 1773 als walvisstation gesticht en is tot 1950 het bestuurlijke centrum van Noord-Groenland geweest. Er wonen nu ongeveer achthonderd mensen. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Bij twaalf van de achtentwintig reizen ontbreekt de prijs. Vraag die op.
• Dit eiland is van basalt en ziet er anders uit dan de rest van Groenland.
• De ijzervindplaats ligt negentien kilometer westelijk.
• De zuilenkust is anderhalf uur lopen langs het water.
• Er wordt alleen van juni tot en met september aangelegd.
• Het punt op de kaart klopt, wat bij Groenlandse records opvalt.