Cruises naar Plymouth

Er ligt een Poolse haven op driehonderd meter van deze kade

Er komen 41 reizen langs in Plymouth en er vertrekt er geen enkele. Het eerste dat wij bij dit record tegenkwamen, staat niet op deze pagina maar ernaast.

Op tweehonderdnegentig meter van deze coordinaten ligt namelijk een tweede havenrecord, en dat heet Gydnia. Het staat op naam van Polen, het draagt vijfentachtig reizen, en de plaats waar het naar verwijst ligt vijftienhonderdzesennegentig kilometer hiervandaan aan de Oostzee.

Dat het werkelijk om die Poolse stad gaat, staat buiten kijf. De reizen eronder dragen Kopenhagen, Stockholm, Warnemunde, Klaipeda en Riga, alle vijfentachtig; dat is een Oostzeeroute en geen Engelse.

Er bestaat bovendien een tweede record met de juiste schrijfwijze, op de juiste plek, met honderd reizen. De overlap tussen die twee is nul, en de scheidslijn is de rederij: de vijfentachtig komen allemaal van een en dezelfde aanbieder, die onder de juiste naam niet voorkomt.

Voor jou heeft dat een praktisch gevolg. Als je op een kaart in de buurt van deze Engelse stad zoekt, kan er een Oostzeecruise tussen je resultaten staan. Ga hier dus af op de routelijst en niet op de kaart.

Het seizoen loopt hier andersom dan je zou denken

Bij een Engelse havenstad verwacht je de meeste schepen in de zomer. Hier is het omgekeerde het geval.

juni telt negen aanlopen, april negen, juni negen en mei zeven. Dat is vierendertig van de achtendertig in vier maanden. Juli komt op twee, augustus op een, en van september tot en met februari is er vrijwel niets.

De verklaring staat in de vertrekhavens. Twaalf reizen vertrekken uit Lissabon en acht uit Ushuaia, aan de zuidpunt van Zuid-Amerika; verder wordt er uit Londen, Genua, San Francisco en Hongkong gevaren.

Dit zijn dus geen Britse rondreizen maar schepen die naar het noorden onderweg zijn. Zij komen in het voorjaar uit het zuiden terug en doen deze stad aan als eerste of laatste Britse haven.

Bij vier van de achtendertig reizen ontbreekt de prijs. De bedragen lopen van zesentwintighonderdachtennegentig euro tot vierenzeventigduizend euro, en dat verschil is de duur: van zeven tot zevenendertig nachten.

Het schip dat hiervandaan vertrok, kwam uit Leiden

De bekendste afvaart uit deze haven heeft een Nederlandse voorgeschiedenis die zelden wordt verteld.

De groep die in 1620 naar Noord-Amerika vertrok, woonde daarvoor elf jaar in Leiden. Het waren Engelse dissenters die in eigen land niet werden geduld en die in de Republiek terechtkwamen, waar zij als lakenwerkers en drukkers hun brood verdienden.

In juli 1620 vertrok een deel van hen uit Delfshaven met een klein schip, om zich in Southampton bij een tweede schip te voegen. Dat kleine schip bleek lek, en na twee mislukte pogingen zijn zij hier binnengelopen.

Het lekke schip is achtergebleven en een deel van de opvarenden gaf het op. Op 6 september 1620 vertrok het overgebleven schip alleen, met honderdtwee passagiers aan boord, vanaf deze kade.

Wat daar nu ligt is een trap naar het water met een poort erboven, midden in de oude haven. Het is een kleine plek en er staan geen borden die uitleggen dat het begin in Leiden lag.

Een stad die twee keer opnieuw is opgebouwd

Deze plaats is eeuwenlang de haven geweest waar Engelse vloten vertrokken, en dat heeft haar duur te staan gekomen.

Hier lag het schip waarmee in 1577 aan een reis om de wereld werd begonnen, en hierheen kwam het drie jaar later terug. Op de heuvel boven de stad zou de bevelhebber in 1588 zijn partij bowls hebben afgemaakt voordat hij tegen de Spaanse vloot uitvoer; dat verhaal is pas veertig jaar later opgeschreven en het is geen bewijsbaar feit.

Wat wel vaststaat is wat er in 1941 gebeurde. In maart en april van dat jaar is de binnenstad bij een reeks bombardementen vrijwel volledig verwoest, en over de hele oorlog vielen er meer dan duizend burgerdoden.

Er is daarna niet herbouwd zoals het was. Er lag een plan uit 1943 voor een nieuw centrum met brede rechte lanen, en dat is uitgevoerd; het resultaat is een stadshart uit de jaren vijftig, met de oude haven ernaast die de aanvallen wel heeft overleefd.

Op de heuvel staat een vuurtoren die er niet hoort. Hij stond van 1759 af twintig kilometer buitengaats op een rif, en is in 1882 steen voor steen naar de stad verplaatst toen hij daar werd vervangen.

Wat er binnen bereik ligt

De oude haven is te voet te doen en dat is waar je begint.

Daar staan de huizen van kooplieden uit de zestiende en zeventiende eeuw, met een vismarkt, een gindistilleerderij uit 1793 en de trap waar het schip vertrok. Reken op een uur of twee.

Aan de westkant van de baai ligt een complex van kalkstenen pakhuizen uit de jaren twintig van de negentiende eeuw, gebouwd om de vloot te bevoorraden: bakkerij, brouwerij, slachterij en opslag, allemaal in een streng classicistische stijl. Het is nu verbouwd tot woningen en horeca en het is het mooiste bouwwerk van de stad.

Vijftien kilometer landinwaarts begint een hoogveengebied met granieten rotspunten, wilde pony's en vrijwel geen bebouwing. Dat is een dagtocht en het weer slaat er snel om.

Er is daarnaast een groot zeeaquarium aan de haven en een uitkijkpunt op de heuvel met zicht op de rede. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Er staat een Poolse haven op driehonderd meter van deze coordinaten. Ga af op de routelijst.
• Maart tot en met juni telt vierendertig van de achtendertig aanlopen; in de zomer is het hier stil.
• Dit zijn geen Britse rondreizen; de meeste schepen komen uit Lissabon of uit Zuid-Amerika.
• De oude haven is te voet te doen en kost een uur of twee.
• Het hoogveen landinwaarts is een dagtocht; neem regenkleding mee.
• Bij vier reizen ontbreekt de prijs. Vraag die op.