Cruises vanuit Glasgow

Een stad die je vanaf zee niet bereikt

Er komen 160 reizen langs in Glasgow, de grootste stad van Schotland.

Wat je moet weten voordat je boekt: het schip legt niet in Glasgow aan. De rivier de Clyde is te ondiep voor een cruiseschip, dus de aanloop gaat naar Greenock, veertig kilometer stroomafwaarts aan de monding. Van daar is het drie kwartier met de trein of de bus naar het centrum.

De rederijen zijn Ponant en Hurtigruten Expeditions. Wat er verder op dezelfde reizen staat is Iona, Stornoway, Islay en Isle of Arran; dat zijn de Hebriden en de eilanden voor de westkust, en dat verraadt wat voor reizen hier langskomen.

Dit is een aanloop op de rondreizen om de Britse eilanden en op de routes naar Afrika en IJsland. Het aanbod is klein en de schepen zijn dat meestal ook.

De kade in Greenock kijkt uit over de Firth of Clyde, met heuvels aan de overkant. Dat is voor een industriehaven een ongewoon uitzicht en het is de eerste aanwijzing van waar deze streek van leefde.

De rivier die schepen bouwde

Op de Clyde zijn meer schepen gebouwd dan op welke rivier ook.

Rond 1900 kwam ongeveer een vijfde van alle nieuwe schepen ter wereld van deze oevers. De Queen Mary, de Queen Elizabeth en de Lusitania zijn hier van de helling gelopen, en de uitdrukking Clyde-built stond wereldwijd voor degelijk werk.

De rivier was daarvoor te ondiep. In de achttiende eeuw is hij kunstmatig uitgediept en versmald met dammen, zodat de stroming zichzelf uitschuurde; zonder die ingreep was Glasgow een landstad gebleven.

Wat er van over is: de Finnieston-kraan, een hijskraan van vijftig meter die locomotieven in het ruim tilde en die als monument is blijven staan, en één werf die nog draait voor de marine.

Het Riverside Museum aan het water vertelt dat verhaal met trams, locomotieven en scheepsmodellen; ernaast ligt de driemaster Glenlee, in 1896 hier gebouwd en na een omzwerving via Spanje teruggekocht.

De rijkdom van de stad kwam voor die tijd uit tabak, katoen en suiker uit de koloniën. Dat is aan de gevels in het Merchant City-kwartier te zien, en de stad heeft de laatste jaren straatnamen en gedenkstenen voorzien van uitleg over waar dat geld vandaan kwam.

Wat je in de stad doet

Glasgow is een victoriaanse stad in zandsteen, en het centrum is compact genoeg om te belopen.

De Kelvingrove Art Gallery is het meest bezochte museum van Schotland en is gratis. Er hangt werk van Dalí en van de Glasgow Boys, er staat een spitfire aan het plafond, en er wordt twee keer per dag op het orgel gespeeld.

Charles Rennie Mackintosh heeft de stad haar eigen bouwstijl gegeven. Zijn theesalon in Sauchiehall Street is naar de oorspronkelijke tekeningen herbouwd; de kunstacademie die als zijn hoofdwerk gold is in 2014 en opnieuw in 2018 door brand verwoest en wordt herbouwd.

De kathedraal is de enige middeleeuwse kerk op het Schotse vasteland die de reformatie ongeschonden heeft doorstaan. Erachter ligt de Necropolis, een begraafplaats op een heuvel met vijfendertigduizend graven en uitzicht over de stad.

Wat de stad verder heeft is muziek. Er is vrijwel elke avond ergens live te horen, en de zalen hier hebben een reputatie die verder reikt dan Schotland.

Winkelen gebeurt in Buchanan Street en de straten eromheen, en dat is na Londen het grootste winkelgebied van het land.

Wat er buiten de stad ligt

Vanaf Greenock ben je sneller in het landschap dan in de stad, en dat is een reële afweging.

Loch Lomond ligt op drie kwartier rijden: het grootste meer van Groot-Brittannië naar oppervlakte, met dertig eilanden en met de Hooglanden die er aan de noordkant beginnen. Er varen boten en er lopen paden langs de oever.

Stirling ligt op een uur en heeft een kasteel op een rots waar de Schotse koningen werden gekroond, met het slagveld van Bannockburn ernaast.

Edinburgh ligt op ruim een uur met de trein vanaf Glasgow. Dat is te doen op een lange havendag en het is haasten; als je reis daar apart aanlegt, sla het hier over.

De whiskydistilleerderijen liggen verspreid, met Auchentoshan op een half uur als dichtstbijzijnde. Die stookt als een van de weinige in Schotland driemaal in plaats van tweemaal.

Dichter bij de kade ligt Inverclyde met wandelpaden over de heuvels en uitzicht over de Firth. Wie niet ver wil, heeft daar een halve dag aan.

Wanneer de schepen komen

Er zijn 4 maanden met aanlopen, met april als drukste. Buiten mei tot september komt hier vrijwel niets.

Dat is het Britse eilandenseizoen: de reizen om Schotland en Ierland varen in de zomer, en in de winter is het weer op de Ierse Zee en in de Noord-Atlantische Oceaan te wisselvallig voor dit soort routes.

Het weer is in de zomer veertien tot twintig graden, en het regent gemiddeld op de helft van de dagen. Dat is geen tegenslag maar de norm; Glasgow is een van de nattere steden van Europa.

Wat de dag aangenaam maakt is dat vrijwel alles binnen is: musea, winkelstraten met glazen overkappingen, en cafés. Neem een jas die tegen regen kan en een paraplu die tegen wind kan.

De aanlopen zijn meestal lang, van acht uur 's ochtends tot zes uur 's avonds, omdat de reistijd naar de stad eraf gaat. Kijk in het vaarschema of dat bij jouw reis ook zo is.

Betalen gaat met pond en met pin. Schotse bankbiljetten zien er anders uit dan Engelse en zijn hier gewoon geldig; buiten Schotland worden ze soms geweigerd, dus geef ze uit voordat je verder vaart.