Cruises vanuit Broome

De coordinaten wijzen naar de staat New York

Er komen 98 reizen langs in Broome en er vertrekken er vierentwintig. De plaatsbepaling die aan dit record hangt, ligt vrijwel aan de andere kant van de wereld.

Er staat tweeenveertig graden noorderbreedte en zesenzeventig graden westerlengte. Dat is het binnenland van de staat New York, waar werkelijk een plaats en een county met deze naam bestaan.

Deze plaats ligt op achttien graden zuiderbreedte en honderdtweeentwintig graden oosterlengte, aan de noordwestkust van Australie. In een rechte lijn over de aardbol is dat zestienduizend achthonderd kilometer.

Daarmee is dit de grootste afwijking die wij in dit hele bestand zijn tegengekomen, iets groter nog dan die van Little Bay op Montserrat, dat op een voorstad van Sydney staat.

Onze eigen controle op coordinaten had deze al aangewezen. Die meet hoe ver een haven van het zwaartepunt van haar buurhavens ligt, en deze kwam daar als een van de scherpste uitschieters uit.

Wij zetten dat cijfer niet zelf recht, want dan zouden wij gegevens verzinnen die de leverancier niet heeft aangeleverd.

Zevenentwintig reizen dragen Europa

Negenentwintig van de reizen hier hebben Europa als vaargebied staan, en dat is voor een plaats aan de Indische Oceaan vreemd.

Wij hebben het nagerekend en het is dezelfde oorzaak die wij bij Fremantle en Adelaide al hebben vastgesteld. Zevenentwintig van die negenentwintig reizen doen Albany aan, een havenplaatsje aan de zuidkust van deze deelstaat, en dat staat in het bestand onder de naam van het land Albanie.

Dat record telt eenenzestig reizen en alle eenenzestig dragen Europa. Dit is de vierde haven waarop wij die keten hebben kunnen natrekken.

Het gevolg is telkens hetzelfde: cruises langs de Australische kust komen in de lijst met Europese reizen terecht, en wie hier naartoe wil vindt ze niet waar hij zoekt.

Ga af op de vertrekhaven. Vierentwintig reizen beginnen hier, eenentwintig in Darwin, zestien in Fremantle en veertien in Sydney.

Het vertrekpunt voor een kust zonder wegen

Deze plaats van veertienduizend inwoners is het begin van een van de laatste echt afgelegen kusten ter wereld.

Ten noordoosten hiervan ligt de Kimberley: een gebied zo groot als Duitsland met ongeveer veertigduizend inwoners, waar over honderden kilometers geen verharde weg naar de kust loopt. Wat daar te zien is, is vrijwel alleen vanaf het water te bereiken.

Dat verklaart de buurhavenlijst van deze pagina, die vol staat met namen die geen plaatsen zijn: baaien, riffen, riviermondingen en eilandengroepen. Daar woont niemand.

Er is een getijdenverschil van tot elf meter, en dat maakt dingen mogelijk die elders niet bestaan. Op een plek stroomt het water met zoveel kracht door twee smalle spleten in een rotswand dat er een horizontale waterval ontstaat, die twee keer per dag van richting wisselt.

Op een andere plek komt bij afgaand tij een heel rif droog te liggen, waarbij het water er in watervallen vanaf stroomt. Daar varen tenders tussendoor.

Drieenveertig van de 98 reizen duren tien nachten, en dat is de standaardlengte van zo'n expeditie. De prijzen lopen van twaalfhonderdvijfenzestig euro tot negenentachtigduizend vierhonderdnegenendertig; bij negentien reizen ontbreekt het bedrag.

De stad die de knopen van de wereld leverde

Deze plaats is groot geworden met iets waar niemand meer aan denkt: parelmoer voor knopen.

Vanaf de jaren tachtig van de negentiende eeuw kwam ongeveer tachtig procent van alle parelmoer ter wereld hiervandaan. Het ging niet om wat er soms in de schelp zat maar om de schelp zelf, die tot knopen werd gedraaid voor overhemden in Europa en Amerika.

Het duiken werd gedaan door Japanners, Maleiers, Filipijnen en Chinezen, in koperen helmen aan een luchtslang. Het was levensgevaarlijk: op het Japanse kerkhof hier liggen ruim negenhonderd graven van duikers die aan de duikersziekte zijn gestorven of zijn verdronken.

De bedrijfstak is in de jaren vijftig ingestort toen de plastic knoop kwam. Wat er is gebleven is een oude wijk met golfplaten pakhuizen, en een bevolking die tot op vandaag Aziatische achternamen draagt in een land dat destijds een streng blank toelatingsbeleid voerde; voor deze duikers werd een uitzondering gemaakt omdat niemand anders het werk kon.

De aanval van 1942 en de Nederlandse vluchtelingen

Op 3 maart 1942 hebben Japanse jagers deze plaats aangevallen, en dat is voor Nederlandse bezoekers om een bijzondere reden van belang.

In de baai lagen die ochtend vliegboten vol vluchtelingen uit Nederlands-Indie, die via deze plaats naar het zuiden werden gebracht. Het waren voor een groot deel vrouwen en kinderen die uit Java waren geevacueerd.

Bij de aanval zijn ongeveer achtentachtig mensen omgekomen, en het merendeel van hen was Nederlands. De vliegboten brandden op het water en velen kwamen niet aan land.

De wrakken liggen er nog. Bij zeer laag water, een paar keer per jaar, komen zij boven het slik uit en zijn zij vanaf de kust te zien.

Er staat een gedenkteken aan de baai. Dit is een van de weinige plekken in Australie waar de oorlog in Nederlands-Indie zichtbaar is. Wij hebben de getijden, afstanden en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Wat er verder te zien is

Aan de westkant ligt een strand van tweeentwintig kilometer wit zand, waar bij zonsondergang kamelen overheen lopen met bezoekers erop.

Aan de punt daarvan liggen in het rode gesteente voetafdrukken van dinosaurussen die ongeveer honderddertig miljoen jaar oud zijn. Die zijn alleen bij zeer laag water zichtbaar, en dit is de plek met de meeste verschillende soorten sporen ter wereld.

Op een aantal avonden tussen maart en oktober komt de volle maan op boven de drooggevallen slikvlakten aan de andere kant van de stad, en de weerspiegeling in de plassen vormt dan een reeks treden. Dat is op de dag na te kijken en er staat een markt bij.

Er wordt 5 maanden per jaar gevaren; het seizoen loopt van april tot en met september, want dat is hier het droge seizoen. In de zomer regent het en trekken er cyclonen langs.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Vansittart Bay, WA, Darwin, Ashmore Reef en Lacepede Islands.

Waar je op moet letten

• De coordinaten in het bestand kloppen niet; die wijzen naar de staat New York.
• Filter niet op vaargebied. Zevenentwintig reizen staan hier onder Europa.
• De dinosaurussporen hangen van het getij af en zijn zelden zichtbaar.
• Het seizoen loopt van april tot en met september. Daarbuiten is het cycloontijd.
• De Kimberley is alleen vanaf zee bereikbaar. Daar loopt geen weg heen.
• Het getijverschil is tot elf meter. Dat bepaalt hier alles.