Cruises vanuit Bali (Benoa)

Een hindoe-eiland in het grootste moslimland

Er komen 294 reizen langs in Bali en er vertrekken er 64. Wie hier aankomt, komt in een uitzondering: van de Balinezen is ruim tachtig procent hindoe, terwijl Indonesië het land met de meeste moslims ter wereld is.

De haven van Bali heet Benoa en ligt aan de zuidkant van het eiland, bij Denpasar. In de schema's staat Benoa, Bali of Benoa (Bali); het is dezelfde plek, en vanaf de kade is het een rit naar waar je heen wilt.

Dat heeft een aanwijsbare oorzaak. Toen de islam zich vanaf de vijftiende eeuw over Java verspreidde, week de hindoe-boeddhistische elite van het Majapahit-rijk uit naar Bali: priesters, edelen, kunstenaars en hun geschriften.

Wat zich hier daarna ontwikkelde is geen Indiaas hindoeïsme maar een eigen vorm, vermengd met voorouderverering en met geesten die aan de plek gebonden zijn. Elk dorp heeft minstens drie tempels en elk huis een huisaltaar.

Je ziet dat de hele dag. Op de stoep, op motorzadels en op winkeldrempels liggen gevlochten bakjes van palmblad met bloemen, rijst en een brandend wierookstokje, drie keer per dag opnieuw neergelegd.

Er wonen ruim vier miljoen mensen op een eiland dat kleiner is dan de provincie Gelderland.

De dag waarop het eiland stilstaat

Eén dag per jaar ligt Bali volledig stil, en dat is geen folklore.

Op Nyepi, het Balinese nieuwjaar in maart of april, geldt vierentwintig uur lang een verbod op werken, reizen, vuur en licht, en op vermaak. Niemand gaat de straat op; er rijdt geen auto en er brandt geen lamp.

Het vliegveld sluit die dag volledig. Dat is wereldwijd de enige luchthaven die om religieuze redenen dichtgaat, en het geldt ook voor de haven: er komt geen schip binnen.

Bezoekers doen mee, of ze willen of niet. Hotels serveren wel eten maar houden de gordijnen dicht, en er lopen wachters over straat die erop toezien dat niemand naar buiten gaat.

De avond ervoor is het omgekeerde: dan trekken dorpen met enorme papier-machéfiguren van demonen door de straten, met veel lawaai, waarna die worden verbrand. De gedachte is dat de kwade geesten de volgende dag een leeg eiland aantreffen en verder trekken.

Water dat door de boeren zelf wordt verdeeld

De rijstterrassen op de hellingen zijn niet alleen mooi; ze draaien op een bestuursvorm die duizend jaar oud is.

Het water komt uit kraterravijnen en wordt via kanalen en tunnels over de terrassen geleid. Wie bovenaan zit zou alles kunnen nemen, en dat is precies wat er niet gebeurt.

De verdeling wordt geregeld door de subak: verenigingen van boeren die samen een watertak delen en die zelf beslissen wie wanneer hoeveel krijgt. Ze vergaderen in een watertempel, en de priester houdt de kalender bij die bepaalt wanneer er geplant en geoogst wordt.

Dat gelijk planten is niet alleen ritueel. Doordat een heel gebied tegelijk droogvalt na de oogst, krijgen plaagdieren geen kans zich op te bouwen; het is een vorm van bestrijding zonder middelen.

Het systeem staat sinds 2012 op de Werelderfgoedlijst. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Wat er in 1906 in Denpasar gebeurde

Bali is als laatste deel van de archipel onder Nederlands bestuur gekomen, en dat ging op een manier die hier niet vergeten is.

In september 1906 rukte een Nederlandse strafexpeditie op naar Denpasar, tien kilometer van de huidige haven. De vorst van Badung koos niet voor overgave maar voor puputan: het einde.

De hofhouding trok in witte gewaden en met sieraden om de stad uit, recht op de Nederlandse linies af, met krissen in de hand. Wie niet door de kogels viel, werd door de eigen familie gedood of doodde zichzelf. Het aantal doden loopt in de honderden, onder wie vrouwen en kinderen.

Twee jaar later herhaalde het zich in Klungkung. De berichtgeving hierover leidde in Nederland tot ontzetting en droeg bij aan de omslag naar wat de ethische politiek is gaan heten.

Op het plein in Denpasar staat een monument met de datum erop. Voor Nederlandse bezoekers is dit geen ver verhaal.

De drukste maanden zijn de natste

Januari telt 76 reizen, februari 48 en december 31. Juli telt er 3, augustus 5 en mei 6.

Dat staat haaks op het weer. Bali heeft een droge tijd van april tot oktober, met minder regen en minder vocht, en een natte tijd van november tot maart met dagelijkse buien; de schepen komen juist in die natte periode.

De reden is dat de vloot in de zuidelijke zomer in Australië en Azië zit en in de noordelijke zomer in Europa. Reken in januari dus op zware buien in de middag en op vijfentwintig tot tweeëndertig graden bij hoge vochtigheid.

183 van de 294 reizen duren vijftien dagen of langer en 89 tien tot veertien; dit is vrijwel altijd een stop op een lange tocht. 65 reizen beginnen hier ook.

Ze vertrekken uit Bali zelf (65), Singapore (54) en Sydney (51). De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Singapore, Komodo Eiland, Indonesië, Darwin en Lombok, Indonesië. De rederijen zijn Oceania Cruises, Regent Seven Seas Cruises, Celebrity Cruises en Emerald Yacht Cruises met schepen als Celebrity Millennium, Seven Seas Explorer, Emerald Xara en Oceania Marina, en de goedkoopste reis begint bij €1.284 per persoon.

Waar je op moet letten

• Reken op files; vijfendertig kilometer kan twee uur duren.
• Bedek schouders en knieën bij een tempelbezoek; er is een sarong te leen.
• Stap niet op de offerbakjes op de stoep.
• In de natte tijd valt de bui vaak 's middags; plan excursies vroeg.
• Van april tot september komt hier weinig langs.