Cruise Pitcairneilanden

Veertig inwoners en geen haven

Er zijn 43 boekbare reizen die de Pitcairneilanden aandoen, langs 3 vermeldingen. Adamstown staat op 30 reizen en een algemene vermelding Pitcairn Island op 19; dat is dezelfde plek, want Adamstown is de enige nederzetting. Ducie Island staat op 15 reizen en dat is een onbewoonde atol waar je alleen langs vaart.

Op dit eiland wonen ongeveer veertig mensen. Het is daarmee het kleinste gebied ter wereld met een eigen bestuur, en die veertig zijn grotendeels afstammelingen van dezelfde handvol mensen die er in 1790 aan land kwamen.

Er is geen haven. Er is een inham die Bounty Bay heet met een betonnen helling en een botenloods, en daar past niets groters in dan een sloep. Er is ook geen vliegveld en geen lijndienst: de bevoorrading komt vier keer per jaar met een schip vanaf Frans-Polynesië, over een afstand van vijfhonderd kilometer.

48 van de 43 reizen duren vijftien dagen of langer, en dat kan niet anders. De goedkoopste begint bij €3.179 per persoon; er varen elf schepen en de vertrekhavens zijn Papeete, Miami en Valparaiso, met Papeete op 8.

Wat er gebeurt als je niet aan land kunt

Dit is de belangrijkste praktische zaak van deze bestemming en het bepaalt hoe je dag eruitziet.

De aanlanding in Bounty Bay gaat met de eigen sloepen van de eilandbewoners, die de inham en de branding kennen. Bij deining kan dat niet, en dat is vaker wel dan niet het geval: de kust bestaat uit kliffen en er is geen luwte.

Wat er dan gebeurt is het omgekeerde van wat je verwacht. De Pitcairners varen zelf naar het schip, komen aan boord en zetten hun waar in een salon uit: houtsnijwerk van miro-hout, gevlochten manden, honing van het eiland, en postzegels.

Die postzegels zijn geen souvenir maar staatsinkomsten. Het gebied leeft van de verkoop ervan, van de verkoop van internetdomeinnamen en van een bijdrage uit Londen; er is verder geen economie.

Wie wel aan land komt, klimt de Hill of Difficulty op, een steile helling naar het dorp waar de bewoners op quads doorheen rijden. In Adamstown staan een kerk, een postkantoor, een museum en een handvol huizen.

In dat museum ligt materiaal van het schip waar alles mee begon, waaronder een van de ankers en een kanon. Er is geen restaurant en geen winkelstraat; als er gegeten wordt, is dat door de gemeenschap georganiseerd.

De muiterij en wat erna kwam

In april 1789 nam stuurman Fletcher Christian het bevel over van kapitein William Bligh aan boord van de Bounty, ergens bij Tonga.

Het schip was uitgestuurd om broodboomstekken uit Tahiti naar de Caribische Zee te brengen, als goedkoop voedsel voor tot slaaf gemaakte mensen op de plantages. De bemanning had vijf maanden op Tahiti gelegen en had daar banden opgebouwd; de terugweg met een streng regime viel zwaar.

Bligh werd met achttien getrouwen in een open sloep gezet en legde daarmee zesduizend kilometer af tot Timor, wat als zeemanschap ongeëvenaard is. De muiters gingen terug naar Tahiti, waar een deel bleef en werd opgepakt.

Negen van hen voeren met twaalf Tahitiaanse vrouwen en zes Polynesische mannen verder, op zoek naar een eiland dat op de kaarten verkeerd stond aangegeven zodat niemand ze zou vinden. Ze vonden Pitcairn, brachten alles aan land en staken de Bounty in brand in de baai die er nu naar heet.

Wat er daarna gebeurde is grimmig. Binnen tien jaar waren vrijwel alle mannen dood door onderlinge moorden; toen een Amerikaans schip het eiland in 1808 bij toeval hervond, leefde er nog één muiter, met de vrouwen en de kinderen.

De bevolking is later een keer volledig naar Norfolk Island verhuisd omdat het eiland te klein werd, waarna een deel is teruggekomen. Uit die terugkeer stamt de huidige gemeenschap.

Een gemeenschap die niet vanzelf blijft bestaan

De grootste vraag op dit eiland is of er over dertig jaar nog iemand woont.

Er waren in 1937 nog tweehonderdvijftig inwoners. Sindsdien is de bevolking blijven dalen doordat jongeren voor school en werk naar Nieuw-Zeeland vertrekken en niet terugkomen; wat er is, is grotendeels van middelbare leeftijd of ouder.

Er is een regeling waarbij nieuwkomers zich kunnen vestigen, met grond en zonder de gebruikelijke eisen. Daar is nauwelijks gebruik van gemaakt, want er is geen werk, geen ziekenhuis en geen dagelijkse verbinding met de buitenwereld.

Er is één hoofdstuk dat de gemeenschap zwaar heeft getekend en dat je hier moet noemen om een eerlijk beeld te geven. In 2004 zijn na een Brits onderzoek zes mannen van het eiland veroordeeld voor zedendelicten tegen minderjarigen, waaronder de toenmalige burgemeester. Er is een gevangenis voor gebouwd, die daarna als logeerruimte in gebruik is genomen. Sindsdien gelden er andere regels voor kinderbescherming.

Wat je van dat alles op een bezoekdag merkt is weinig. Wat je ziet is een dorp waar iedereen elkaars achternaam deelt, waar de taal een mengsel van achttiende-eeuws Engels en Tahitiaans is, en waar de school soms drie leerlingen heeft.

De bewoners zijn gewend aan bezoek en aan de vragen. Ze verkopen graag en ze vertellen graag; het is voor hen de belangrijkste dag van de maand.

Het zeegebied eromheen

Rond deze vier eilanden ligt sinds 2016 een beschermd zeegebied van ruim achthonderdduizend vierkante kilometer, waar niet mag worden gevist.

Dat is een oppervlak van bijna twintig keer Nederland, beheerd door een gemeenschap van veertig mensen, en het hoort tot de grootste reservaten ter wereld. Het toezicht gaat met satellieten die schepen volgen die hun herkenningssignaal uitzetten.

Wat er beschermd wordt: koraal dat vrijwel onaangetast is, de op één na diepste plek van de Stille Oceaan in de buurt, en het water rond Ducie, dat als een van de helderste ter wereld wordt gemeten.

Ducie is de atol die op 15 reizen staat. Er woont niemand, er broeden zeevogels waaronder een groot deel van de wereldpopulatie van de murphystormvogel, en aanlanden is niet toegestaan zonder vergunning.

Wat je daar doet is er met het schip omheen varen. De atol ligt vierhonderdvijftig kilometer van Pitcairn, en dat zegt iets over hoe leeg dit deel van de oceaan is.

Op Henderson, de derde van de groep, ligt een strand dat bekend is geworden om een treurige meting: er is berekend dat er miljoenen stukken plastic aanspoelen op een onbewoond eiland dat duizenden kilometers van elke stad ligt. Dat komt met de zeestroom mee en het laat zien dat afgelegen niet hetzelfde is als onaangetast.

Seizoen en praktische zaken

Januari telt 16 reizen, oktober 10 en september 7. Februari, mei, juni, juli en december komen alle vijf uit op nul.

Dat volgt de routes van de schepen die de Stille Oceaan oversteken tussen Frans-Polynesië en Zuid-Amerika, en van de wereldreizen. Er is geen seizoen in de zin van weer: het is hier het hele jaar negentien tot achtentwintig graden, met de meeste regen van november tot maart.

Waar het wel om draait is de zee. De aanlanding hangt volledig af van de deining en die is in de zuidelijke winter vaak hoger.

Neem contant geld mee in Amerikaanse of Nieuw-Zeelandse dollars, want er is geen pinautomaat en er is geen kaartbetaling. De Nieuw-Zeelandse dollar is de munt.

Wie iets koopt, koopt rechtstreeks van de maker. Reken op houtsnijwerk van een tientje tot ruim honderd euro, en op een postzegelboekje als aandenken dat wel wat waard blijft.

Dit is Brits overzees gebied; er is geen visum nodig voor een bezoek van een dag. Er is een verpleegkundige op het eiland en verder geen zorg; wie medicijnen nodig heeft, neemt die mee.

De rederijen zijn Seabourn, Silversea Cruises, Costa Cruises en Azamara Cruises.

Waar je op moet letten

• Aanlanden lukt lang niet altijd; dan komen de bewoners naar het schip.
• Neem contant geld mee; pinnen of pinbetaling bestaat hier niet.
• Ducie is een sail-by, geen aanlanding.
• Er zijn geen winkels of restaurants; alles loopt via de gemeenschap.
• De klim naar het dorp is steil en onverhard.
• Vrijwel elke reis duurt vijftien dagen of langer.