Cruise Cookeilanden

Zes aanloopplaatsen, en de tweede is een lagune

Er zijn 133 boekbare reizen die de Cookeilanden aandoen, langs 5 havens. Aitutaki draagt er 102, Rarotonga 87 en Avatiu op datzelfde eiland 32.

Dat Aitutaki bovenaan staat en niet de hoofdstad is ongebruikelijk, en het heeft één reden: de lagune. Aitutaki is een driehoekige atol met een binnenzee van vijftig vierkante kilometer, waar het water één tot vijf meter diep is en waar zandbanken en eilandjes in liggen.

Er is geen kade. Schepen gaan buiten het rif voor anker en tenderen naar binnen, en dat gaat bij deining niet door; hier vervalt met enige regelmaat een aanloop.

107 van de 133 reizen duren vijftien dagen of langer en 43 tien tot veertien. De goedkoopste begint bij €548 per persoon; er varen vierentwintig schepen en Windstar staat met 32 reizen bovenaan.

De vertrekhavens zijn Papeete, Lautoka en Miami, met Papeete op 49 en Lautoka op 26. Dit ligt op de route tussen Frans-Polynesië en Fiji.

Vijftien eilanden over twee miljoen vierkante kilometer

De Cookeilanden bestaan uit vijftien eilanden verspreid over een zeegebied zo groot als West-Europa, met samen tweehonderdveertig vierkante kilometer land.

Er wonen ongeveer vijftienduizend mensen op de eilanden zelf. Er wonen er ruim vier keer zoveel in Nieuw-Zeeland, en dat is een gevolg van hoe het land bestuurlijk in elkaar zit: Cookeilanders hebben het Nieuw-Zeelandse staatsburgerschap en kunnen er zonder meer heen om te werken.

Het land bestuurt zichzelf sinds 1965 in vrije associatie met Nieuw-Zeeland. Dat betekent een eigen regering, een eigen parlement en een eigen buitenlands beleid, terwijl Nieuw-Zeeland de defensie doet en het staatsburgerschap verstrekt.

De noordelijke eilanden zijn atollen en de zuidelijke zijn vulkanisch. Rarotonga in het zuiden is het jongste en hoogste, met een bergrug tot zeshonderdvijftien meter en regenwoud op de flanken.

De taal is Cookeilands Maori, verwant aan het Maori van Nieuw-Zeeland en aan het Tahitiaans. Engels is de tweede taal en wordt overal gesproken.

De lagune van Aitutaki

Wat je hier doet is het water op. Er varen boten die een rondje door de lagune maken en die stoppen bij de motu, de eilandjes op het rif.

One Foot Island is de bekendste. Het is een zandeiland met palmen en een postkantoortje dat een stempel in de vorm van een voet in je paspoort zet, en dat is het enige gebouw.

Het water in de lagune is warm, ondiep en zo helder dat de kleur van lichtgroen naar turkoois loopt afhankelijk van de diepte. Er zwemmen reuzenschelpen, zeekomkommers en rifvissen; op sommige plekken kun je staan terwijl je snorkelt.

Van juli tot oktober komen bultruggen langs de buitenkant van het rif om te paren en te kalven, en die zijn soms vanaf de kust te zien.

Wat je moet weten voordat je gaat: neem schoenen mee die het water in kunnen, want koraal snijdt, en neem zonnebrand die riffen niet aantast. Op deze eilanden wordt daar op aangedrongen.

Er is geen fooiencultuur en er wordt niet afgedongen; de prijzen staan vast en dat is hier de gewoonte.

Rarotonga is in vijftig minuten rond

De hoofdstad Avarua ligt op Rarotonga, en dat eiland is tweeëndertig kilometer rond met één weg eromheen.

Er rijden twee bussen: de ene met de klok mee en de andere ertegenin, en dat is letterlijk hoe ze heten. Je stapt op waar je staat en betaalt de chauffeur.

Er staat een regel die het eiland zijn karakter geeft: geen gebouw mag hoger zijn dan een kokospalm. Dat is bij wet vastgelegd en het is de reden dat er geen hotelflats staan.

Wat er te doen is: de kustweg met de stranden aan de zuidkant, waar de lagune het breedst is, en de binnenlandweg die de Ara Metua heet en die op een duizend jaar oude koraalweg ligt.

Wie wil klimmen: de Cross-Island Track gaat in drie tot vier uur over de bergrug langs een rotsnaald van vierhonderdveertien meter, de Te Rua Manga. Dat is geen wandeling maar een klim met touwen op sommige stukken.

Op zaterdagochtend is er een markt in Avarua met fruit, vis, ika mata en muziek. Dat is de beste tijd om er te zijn.

Dat ika mata is het gerecht waar deze eilanden om bekendstaan: rauwe vis die in limoensap gaart en daarna met kokosmelk, ui en tomaat wordt aangemaakt. Het lijkt op ceviche en het is er de dagelijkse maaltijd, niet een specialiteit voor bezoekers.

Er is nog iets wat je hier ziet en wat uitleg vraagt: dansen. Cookeilandse dans is sneller en heupiger dan de Hawaïaanse hula en geldt binnen Polynesië als een eigen school; er zijn wedstrijden waar dorpen maandenlang voor oefenen. Wat er in de hotels wordt opgevoerd is daar een verkorte versie van, maar de dansers zijn dezelfde.

Wat er in het water ligt en waar dat over gaat

De Cookeilanden hebben in 2017 hun hele zeegebied van bijna twee miljoen vierkante kilometer als beschermd gebied aangewezen, onder de naam Marae Moana.

Dat is naar oppervlakte een van de grootste beschermingsmaatregelen ter wereld, en het combineert een verbod op grootschalige visserij en mijnbouw binnen vijftig zeemijl van elk eiland met beheer van de rest.

Tegelijk speelt er iets dat daarmee schuurt. Op de zeebodem van dit gebied liggen knollen met mangaan, kobalt, nikkel en zeldzame aardmetalen, in hoeveelheden die op wereldschaal meetellen. De regering heeft sinds 2022 vergunningen voor verkenning afgegeven.

Over diepzeemijnbouw bestaat internationaal grote onenigheid, want de gevolgen voor een ecosysteem dat nauwelijks is onderzocht zijn onbekend. Op de eilanden zelf lopen de meningen ook uiteen: het gaat om een bedrag dat de begroting van dit land vele malen zou overtreffen.

Wat er ondertussen gewoon doorgaat is de traditionele vangst. Er geldt een systeem dat ra'ui heet, waarbij een gemeenschap een stuk rif of lagune tijdelijk sluit om het te laten herstellen; dat is eeuwenoud en werkt aantoonbaar.

Voor een bezoeker betekent het dat een strand of snorkelplek gesloten kan zijn, aangegeven met een bord of een teken. Dat wordt gerespecteerd.

Seizoen en praktische zaken

Januari telt 37 reizen, september 24 en oktober 18. April, mei en juni komen alle drie uit op 4.

Die piek in januari komt van de wereldreizen en de trajecten die dan door de Stille Oceaan trekken, en niet van het weer. Januari valt namelijk in het cycloonseizoen, dat van november tot april loopt.

De aangenaamste maanden zijn juni tot september: drieëntwintig tot zesentwintig graden, droger en met minder vocht. Dan zijn er ook bultruggen.

De Cookeilanden liggen net ten oosten van de datumgrens, waardoor het er een dag eerder is dan in Nieuw-Zeeland dat een paar uur vliegen verderop ligt. Het tijdverschil met Nederland is elf of twaalf uur.

Nederlanders hebben voor kort verblijf geen visum nodig. Er wordt betaald met de Nieuw-Zeelandse dollar, aangevuld met eigen munten die alleen hier gelden; de driedollarmunt is een souvenir op zich.

Pinnen kan op Rarotonga en beperkt op Aitutaki; neem contant geld mee. Op zondag ligt vrijwel alles stil, want de kerk speelt hier een grote rol en de wet beperkt handel op die dag.

De rederijen zijn Windstar Cruises, MSC Cruises, Norwegian Cruise Line en Seabourn en er varen vierentwintig schepen.

Waar je op moet letten

• Bij Aitutaki wordt getenderd en dat vervalt met enige regelmaat.
• Het aanbod piekt in het cycloonseizoen; juni tot september is aangenamer.
• Geen gebouw is hoger dan een kokospalm; dat is bij wet geregeld.
• Respecteer een gesloten stuk rif; dat is een beheersmaatregel.
• Op zondag ligt vrijwel alles stil.
• Neem contant geld mee en rifvriendelijke zonnebrand.