Cruise Britse Maagdeneilanden

Vier eilanden op één reis, en dat is hier normaal

Er zijn 1.700 boekbare reizen die de Britse Maagdeneilanden aandoen, langs 8 havens. Tortola draagt er 1.282, Virgin Gorda 399, Jost Van Dyke 273 en Norman Island 83.

Die verhouding zegt iets wat je bij de meeste Caribische bestemmingen niet ziet. De vier plaatsen liggen zo dicht bij elkaar dat een schip er meer dan één op dezelfde reis kan aandoen, en dat gebeurt ook. De hele archipel past in een gebied van veertig bij twintig kilometer.

Er wonen ongeveer eenendertigduizend mensen, verdeeld over een handvol bewoonde eilanden en zo'n vijftig onbewoonde. Tortola heeft daarvan het grootste deel, met Road Town als hoofdplaats en de enige echte kade.

711 van de 1.700 reizen duren vijf tot zeven dagen en 650 tien tot veertien. De goedkoopste begint bij €245 per persoon, en dat is voor deze hoek van de Caribische Zee laag. Dat komt door één schip: de MSC Opera vaart hier 259 reizen en zit in het goedkopere segment.

Het zeilgebied waar de rest van de Caribische Zee naar kijkt

Tussen Tortola in het noorden en de rij eilanden in het zuiden ligt een straat van ongeveer dertig kilometer: het Sir Francis Drake Channel. Dat water is de reden dat dit gebied is wat het is.

Het is aan beide kanten door land beschut, dus er staat vrijwel nooit hoge golfslag. De passaat waait er het hele jaar met redelijke kracht dwars overheen. En je ziet vanaf elk punt de volgende bestemming liggen, dus navigeren gaat op zicht.

Die combinatie is zeldzaam en heeft ervoor gezorgd dat hier de grootste vloot huurzeilboten ter wereld ligt. Wie in Road Town aan wal komt ziet in de baaien honderden catamarans en zeiljachten liggen die per week worden verhuurd, meestal zonder schipper.

Voor een cruisepassagier verandert dat de dag. De excursies hier gaan grotendeels het water op in plaats van het land in, en dat is geen verkooptruc maar een gevolg van de geografie: het binnenland van deze eilanden is steil, droog en klein, en het water ertussen is het bezienswaardige.

Het verklaart ook de vloot in de cijfers. Windstar staat op 96 reizen, Seabourn op 88 en Emerald Yacht Cruises op 63, en dat zijn drie maatschappijen met kleine schepen. Samen halen ze bijna vijftienhonderd passagiers, terwijl één groot schip er meer dan drieduizend heeft.

De rotsblokken van Virgin Gorda

Virgin Gorda staat met 399 aanlopen op de tweede plaats, en dat komt vrijwel helemaal door één plek aan de zuidpunt.

The Baths is een strand waar granieten rotsblokken van tien meter en meer over elkaar heen zijn gevallen. Daaronder zijn grotten, gangen en getijdenbaden ontstaan waar je doorheen kunt klimmen, met zeewater dat er tussendoor spoelt en zonlicht dat door de spleten valt.

Dat het graniet is, is het opmerkelijke. De Caribische eilandenboog is vulkanisch, en graniet hoort daar niet: het ontstaat diep onder de grond, waar magma langzaam afkoelt in plaats van uit te barsten. Wat hier ligt is een oud stollingslichaam dat door miljoenen jaren erosie is blootgelegd, waarna verwering de blokken van elkaar heeft losgemaakt.

Praktisch: er is geen kade. Schepen gaan voor anker en je komt met een tender of een lokale boot aan land, en vanaf het strand is het nog een klim door de rotsen. Bij deining kan de aanlanding vervallen.

Het eiland heet Vette Maagd omdat de omtrek vanaf zee op een liggende vrouw lijkt, een naam die aan Columbus wordt toegeschreven. De hoogste top haalt vierhonderdveertien meter.

Jost Van Dyke en een strandtent zonder aanlegsteiger

Jost Van Dyke telt ongeveer driehonderd inwoners en staat toch op 273 reizen. Dat is voor een eiland van acht vierkante kilometer een merkwaardige verhouding.

De reden ligt in White Bay, waar een strandbar staat die je alleen zwemmend of met een dinghy kunt bereiken; er is geen steiger. Gasten kwamen daardoor met natte briefjes van tien aan de bar, en dat heeft de zaak zijn naam gegeven. De cocktail die er in de jaren zeventig is bedacht, met rum, kokos, ananas en nootmuskaat, wordt inmiddels in de hele regio geschonken.

In Great Harbour ernaast staat een tweede zaak die het eiland op de kaart heeft gezet, met oudejaarsavond als hoogtepunt: dan liggen er honderden boten voor de kust.

Het eiland is genoemd naar een Nederlandse kaper uit de zeventiende eeuw. Dat is geen los feit: de Nederlanders zaten hier voor de Britten, met een nederzetting op Tortola vanaf de jaren zestienhonderdvijftig, tot de Engelsen het gebied in 1672 overnamen.

Norman Island, met 83 aanlopen, hoort in hetzelfde rijtje. Het is onbewoond, er zijn grotten in de kliffen waar volgens de overlevering een schat is gevonden, en het eiland geldt als het voorbeeld voor Schateiland van Robert Louis Stevenson. Bewijzen laat zich dat niet, maar het verhaal is ouder dan het toerisme.

Wat een dag op Tortola oplevert

De cruisekade ligt in Road Town, tegenover een winkelgebied dat op de aankomst is gebouwd. De stad zelf is klein en heeft een botanische tuin, een markt en een straat met houten huizen met overhangende balkons.

Wie het eiland op gaat, gaat over de bergrug. Er loopt een weg over de kam waarvandaan je aan de ene kant het Drake Channel ziet en aan de andere kant de open Atlantische Oceaan, en die rit is de bekendste excursie van het eiland.

Aan de noordkust liggen de stranden: Cane Garden Bay, Brewers Bay en Smuggler's Cove. Dat is twintig minuten rijden over een weg met stevige hellingen, en taxi's rijden er met vaste tarieven per persoon.

Voor duikers ligt bij Salt Island het wrak van de RMS Rhone, een Britse postboot die in oktober 1867 door een orkaan tegen de rotsen is geslagen. Ruim honderd opvarenden kwamen om. Het wrak ligt in twee stukken op negen tot vijfentwintig meter diepte en geldt als een van de beste wrakduiken van de regio.

In september 2017 trok orkaan Irma over deze eilanden heen, met windsnelheden die tot de zwaarste behoren die op de Atlantische Oceaan zijn gemeten. Een groot deel van de gebouwen op Tortola raakte beschadigd en de zeilvloot werd grotendeels vernield. Er is sindsdien veel herbouwd, maar je ziet er nog resten van.

Brits gebied, Amerikaanse dollars, geen ESTA

Dit is een Brits overzees gebied met een eigen regering, en dat heeft twee gevolgen die op een reis meetellen.

Het eerste is aangenaam. De Amerikaanse Maagdeneilanden liggen hiernaast, op een paar kilometer water, maar die zijn Amerikaans grondgebied en daar heb je als Nederlander een ESTA of visum voor nodig. Voor de Britse Maagdeneilanden geldt dat niet. Wie een route kiest die hier wel komt en aan de Amerikaanse kant niet, houdt de Amerikaanse formaliteiten buiten de deur.

Het tweede is dat er ondanks de Britse vlag met Amerikaanse dollars wordt betaald. Dat is sinds 1959 zo, en de reden is de nabijheid van het Amerikaanse buurgebied waar veel bewoners werkten. Er is geen eigen munt en ook geen pond.

Er is nog een derde ding dat dit gebied groot heeft gemaakt en dat je aan wal niet ziet. In de scheepsregisters en de bedrijfsregisters staan honderdduizenden vennootschappen ingeschreven die hier geen kantoor en geen personeel hebben. Dat is decennialang de belangrijkste inkomstenbron naast het toerisme geweest.

Een winterbestemming met een lange staart

December telt 311 reizen, januari 296 en februari 242. Juni komt uit op 39 en mei op 40. Dat is een verschil van bijna acht keer.

Opvallend is dat het hier in de zomer niet helemaal stilvalt. Op andere eilanden in deze hoek zakt het aanbod naar een handvol reizen; hier blijven er tussen mei en september elke maand veertig tot zestig over. Dat komt door de kleine schepen, die minder aan het Noord-Amerikaanse seizoen vastzitten en het hele jaar in de regio blijven.

Het orkaanseizoen loopt van juni tot en met november en augustus tot oktober zijn de zwaarste maanden. Voor deze eilanden is dat geen theorie: ze liggen precies op de baan die stormen vanaf West-Afrika volgen.

De rederijen zijn MSC Cruises, Norwegian Cruise Line, Costa Cruises en Windstar Cruises, met MSC op 291 reizen, Norwegian op 261 en Costa op 139. Er varen honderdacht verschillende schepen.

De vertrekhavens zijn La Romana, Miami en San Juan. Miami staat op 285, San Juan op 256 en La Romana op 239. Wie vanuit San Juan begint is hier in een nacht; vanuit Miami zijn het twee zeedagen heen en twee terug, en dat verklaart de 650 reizen van tien tot veertien dagen.

Waar je op moet letten

• Kijk welke eilanden op je route staan. Er kunnen er hier meerdere op één reis staan.
• The Baths gaat via een tender en kan bij deining vervallen.
• De excursies gaan hier het water op, niet het land in. Dat is de aard van het gebied.
• Geen ESTA nodig, anders dan bij de Amerikaanse buren hiernaast.
• Je betaalt met Amerikaanse dollars, ondanks de Britse vlag.
• Van mei tot en met september is het aanbod klein en bestaat het vooral uit kleine schepen.