Zeeziek op een cruise: welke route, welke hut, welk seizoen

Waarom je op een groot cruiseschip minder snel zeeziek wordt

Een cruiseschip van 150.000 ton reageert trager op golven dan een veerboot of een zeiljacht. Korte golven tillen het nauwelijks op; pas lange deining zet zo'n schip in beweging. Daarom is een groot schip op een rustige dag zo stabiel dat je vergeet dat je op zee bent.

Daarnaast hebben vrijwel alle cruiseschepen stabilisatoren: vinnen aan weerszijden van de romp, onder water, die het slingeren van links naar rechts tegengaan. Ze werken goed tegen het rollen, maar minder tegen het stampen: het op en neer gaan van de voor- en achterkant als het schip tegen de golven in vaart. Dat stampen is wat de meeste mensen misselijk maakt.

Ook belangrijk: niet elk schip is groot. Expeditieschepen, kleine luxeschepen en de postboten van Hurtigruten bewegen meer. Daar zijn ook de vaargebieden ruiger.

Cruiseroutes met rustig en ruw water, per seizoen

Het vaargebied bepaalt meer dan het schip. Grofweg:

• Vrijwel altijd rustig: rivieren. Ongeveer een op de vijf cruises in ons aanbod is een riviercruise, en daar is van zeeziekte geen sprake: er zijn geen golven.
• Meestal rustig: de Middellandse Zee van mei tot oktober, het Caribisch gebied in de winter, de Inside Passage in Alaska en de fjorden zelf in Noorwegen. In de Griekse eilanden kan in juli en augustus de meltemi waaien, een stevige noordenwind die de zee onrustig maakt.
• Kan ruw zijn: de Noordzee, de Golf van Biskaje en de Atlantische Oceaan, vooral van oktober tot maart. Ook de Middellandse Zee kan in de winter flink tekeergaan.
• Vaak ruw: de Drake Passage naar Antarctica, de Tasmanzee tussen Australië en Nieuw-Zeeland, en de oversteek naar Kaap Hoorn.

Een valkuil voor Nederlanders: de Noorse fjorden zijn binnen de fjorden zelf vlak als een spiegel, maar wie vanuit Rotterdam, Amsterdam of Hamburg vertrekt, steekt eerst de Noordzee over. Dat duurt meestal een dag tot anderhalve dag, heen en terug. In ons aanbod staan ruim driehonderd fjordenreizen vanuit Nederlandse en Duitse havens. In het voorjaar en de zomer is die oversteek meestal geen probleem, in de herfst wel eens.

Meer over de fjorden zelf staat in de gids voor de Noorse fjorden, en over de Drake Passage in ons artikel over Antarctica per schip.

Beste hut tegen zeeziekte op een cruise

De plek aan boord maakt veel uit. Een schip draait bij het rollen en stampen om een punt ongeveer in het midden en laag in de romp. Hoe verder je daarvandaan bent, hoe meer je voelt.

• Midscheeps: in het midden van het schip, niet voor en niet achter.
• Laag: op een van de lagere hutdekken, niet direct onder het zonnedek.
• Met zicht op de horizon: een raam of balkon helpt, omdat je ogen dan zien wat je evenwichtsorgaan voelt. Dat tegenstrijdige signaal tussen ogen en evenwicht is precies wat misselijkheid veroorzaakt.

De hutten helemaal voorin zijn bij zeeziekte de slechtste keuze: daar is het stampen het sterkst. Welke hutten om andere redenen beter te vermijden zijn, staat in welke hut je beter niet boekt.

Wat je zelf doet tegen zeeziekte op een cruise

Thuisarts, de site van de Nederlandse huisartsen, geeft een aantal adviezen die op een schip goed toepasbaar zijn:

• Kijk naar de horizon of een vast punt in de verte, en beweeg je hoofd zo min mogelijk.
• Zoek frisse lucht. Op een buitendek, liefst midscheeps, gaat het vaak beter dan binnen.
• Eet wel, maar weinig. Een lege maag maakt het erger, een volle ook. Crackers of droog brood zijn beter dan vet eten.
• Drink geen alcohol, en beperk koffie en koolzuurhoudende drankjes.
• Lees niet en kijk niet op je scherm als je je niet lekker voelt.
• Ga liggen en slaap als het kan. Wie slaapt, heeft er geen last van.

Sommige mensen zweren bij gember of bij drukpuntbandjes om de pols. Of die echt werken, is wetenschappelijk niet overtuigend aangetoond, maar ze kunnen geen kwaad.

Middelen tegen zeeziekte: zonder en met recept

Volgens Thuisarts zijn er bij de drogist en apotheek middelen zonder recept tegen reisziekte. Dat zijn antihistaminica, met werkzame stoffen als cinnarizine, meclozine of cyclizine. Je neemt ze één tot twee uur van tevoren in. Ze kunnen slaperig maken en een droge mond geven. Voor zwangeren is alleen meclozine geschikt.

Op recept is er een pleister met scopolamine, die je zes tot vijftien uur voor vertrek achter je oor plakt en die drie dagen werkt. Dat is vooral handig bij langere reizen en zeedagen. De pleister is alleen voor volwassenen en kan slaperigheid of verwardheid geven, vooral bij ouderen.

Overleg altijd met je huisarts of apotheker, zeker als je andere medicijnen gebruikt of met kinderen reist; voor kinderen gelden andere middelen en doseringen. Neem het middel van thuis mee: aan boord is lang niet alles verkrijgbaar, en een bezoek aan het medisch centrum van het schip is meestal niet gratis.

Een cruise boeken als je snel zeeziek wordt

• Kies een rustig vaargebied en seizoen als je er gevoelig voor bent. Een riviercruise of de Middellandse Zee in de zomer is een veilige eerste keus.
• Kijk naar zeedagen in de route, vooral op de Noordzee, de Golf van Biskaje en de Atlantische Oceaan.
• Boek een hut midscheeps en laag, met een tarief waarbij je zelf je hut kiest.
• Een groter schip beweegt minder dan een klein schip.
• Neem je middel mee van thuis, en neem het op tijd.

Twijfel je of een cruise iets voor je is? In voor het eerst op cruise staan de keuzes die het verschil maken.