Cruises vanuit Stockholm

De aanvaart duurt uren en gaat door een archipel

Er komen 600 reizen langs in Stockholm en er vertrekken er 73. Voordat je de stad ziet, vaar je een halve ochtend door een gebied dat uit ongeveer dertigduizend eilanden bestaat.

Die archipel strekt zich zestig kilometer de Oostzee in, van kale rotsen ter grootte van een tafel tot beboste eilanden met dorpen erop. Er staan rode houten huizen aan het water, er liggen zeilboten voor anker, en het schip vaart er in een smalle geul tussendoor.

Dat is geen bijkomstigheid maar een deel van de reis. Sta op tijd op: de doorvaart duurt drie tot vier uur en het mooiste stuk ligt het dichtst bij de stad.

De reizen die hier langskomen vertrekken uit Kopenhagen (147), Warnemünde (138) en Southampton (65). De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Kopenhagen, Helsinki, Tallinn en Riga.

Een schip dat na anderhalve kilometer zonk

Op het eiland Djurgården staat het museum dat vrijwel elke bezoeker doet, en dat terecht.

De Vasa was het prestigeschip van koning Gustaaf II Adolf: vierenzestig kanonnen, beeldhouwwerk over de hele achtersteven, en het moest het machtigste oorlogsschip van de Oostzee worden. Op 10 augustus 1628 voer het uit voor zijn eerste reis, kreeg na ongeveer anderhalve kilometer een windvlaag te pakken, helde over, liep vol door de open geschutspoorten en zonk.

Waarom het misging is bekend en ongemakkelijk. Het schip was te smal voor zijn hoogte en had te weinig ballast, en dat was tijdens de bouw al vastgesteld: er is een proef gedaan waarbij dertig man over het dek heen en weer renden en het schip zo ging slingeren dat de proef werd afgebroken. Er is niets aan veranderd, want de koning had haast en had zelf op de afmetingen aangedrongen.

In 1961 is het uit het water gehaald. Het brakke water van de Oostzee bevat te weinig zout voor de paalworm die elders hout opeet, en daardoor is ongeveer achtennegentig procent van het schip origineel. Het staat nu in een hal die eromheen is gebouwd, zeventig meter lang en drie verdiepingen hoog.

De oude stad ligt op een eiland

Stockholm is op veertien eilanden gebouwd, op de plek waar het Mälarmeer in de Oostzee uitkomt, en dat verschil in waterstand wordt met sluizen geregeld.

Gamla Stan is het middeleeuwse eiland in het midden, met straatjes die te smal zijn voor auto's en het plein Stortorget met de smalle gevels die op elke foto van deze stad staan. Er zit ook het Nobelmuseum, in het oude beursgebouw.

Aan de noordkant ligt het koninklijk paleis, met ruim zeshonderd kamers een van de grootste die nog in gebruik zijn. De wisseling van de wacht is er dagelijks rond het middaguur.

Op Djurgården staan naast het Vasamuseum nog het openluchtmuseum Skansen, waar oude gebouwen uit heel Zweden zijn heropgebouwd, en een museum over ABBA. Dat laatste is precies wat je ervan verwacht en het is niet goedkoop.

Het water in de stad is schoon genoeg om in te zwemmen en er wordt in het centrum op zalm gevist, midden tussen de gebouwen. Dat is voor een hoofdstad ongewoon.

Welke kade je krijgt, scheelt een rit

Er zijn twee aanlegplaatsen en het verschil is groter dan bij de meeste havens.

Stadsgården ligt tegen Södermalm aan, op loopafstand van Gamla Stan: een kwartier over de brug en je staat op Stortorget. Frihamnen ligt vier kilometer noordoostelijk in het havengebied, en daar heb je vervoer nodig.

Welke van de twee je krijgt staat op je reisbescheiden. Er rijden pendelbussen en er is openbaar vervoer; wij hebben de reistijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Wie tijd overheeft en het water op wil: vanaf Strömkajen bij het paleis vertrekken gewone veerboten naar de eilanden in de archipel. Een rondje van een paar uur is te doen, maar reken de terugtijd na tegen je vertrek.

Vier maanden, en dan is het gedaan

Augustus telt 23 afvaarten, juni 17 en juli 16. Van november tot en met april vertrekt hier niets, op één afvaart in december na.

Dat is het Oostzeeseizoen: de schepen komen in mei en zijn in september weer weg, en het aanbod volgt strikt de zomer. Wie hier in januari wil varen, kan dat niet.

Dat heeft met licht te maken en niet alleen met kou. In juni is het bijna achttien uur licht en gaat de zon nauwelijks echt onder; in december is het rond drie uur 's middags donker, en dan valt er van een archipel weinig te zien.

36 van de 73 afvaarten duren acht tot dertien dagen en 27 langer dan veertien. Dat zijn de Oostzeerondes en de reizen die doorvaren naar Noorwegen of IJsland; 26 eindigen in Kopenhagen en 15 in Oslo.

De goedkoopste begint bij €949 per persoon, en de rederijen die hier vertrekken zijn Silversea Cruises, MSC Cruises, Oceania Cruises en Explora Journeys.

Waar je op moet letten

• Sta op tijd op. De doorvaart door de archipel duurt drie tot vier uur.
• Stadsgården ligt bij de stad, Frihamnen vier kilometer erbuiten.
• Het Vasamuseum is de reden om te gaan en is druk; ga vroeg.
• Alleen van mei tot september. Daarbuiten vertrekt hier niets.
• Veel afvaarten zijn enkele reis naar Kopenhagen of Oslo.