Cruises naar St Helier

De vaargebieden kloppen hier allemaal

Er komen 27 reizen langs in St Helier en er vertrekt er geen enkele. Tweeentwintig van die tweeendertig dragen de westelijke Middellandse Zee, en dat is bij een eiland in het Kanaal een teken op onraad.

Wij hebben ze alle tweeentwintig nagelopen en zij varen die zee werkelijk binnen. Er zit er geen bij die de tag onterecht draagt.

Dat komt doordat dit lange reizen zijn: negen vertrekken uit Lissabon en een deel duurt twintig tot achtentwintig nachten, met uitschieters van tweeennegentig en honderdnegenentwintig. Zo'n reis doet dit eiland en Barcelona in dezelfde vaart aan.

Ook de andere zeven vaargebieden bij dit record kloppen. Dat is na de reeks Iberische pagina's waar die tag moest worden weerlegd het vermelden waard.

Bij vijf van de tweeendertig reizen ontbreekt de prijs. De bedragen lopen van eenenveertighonderdachtennegentig euro tot honderdeenendertigduizend, en dat laatste is een wereldreis die hier onderweg aanlegt.

Dit is geen Brits gebied

Het eiland waar je aanlegt hoort niet bij het Verenigd Koninkrijk, en dat is meer dan een formaliteit.

Het is een bezitting van de Britse kroon met een eigen parlement dat teruggaat tot de vijftiende eeuw, eigen wetten, een eigen belastingstelsel en eigen geld dat gelijk staat aan het Britse pond maar er niet hetzelfde is. Britse wetten gelden hier niet automatisch.

Het is ook nooit lid geweest van de Europese Unie, ook niet toen het Verenigd Koninkrijk dat wel was. Er gold alleen een handelsregeling voor goederen.

Dat verklaart waarom dit eiland een eigen positie heeft in de financiele wereld en waarom er meer bankvestigingen staan dan bij honderdduizend inwoners zou passen. Dat is hier de grootste bedrijfstak.

Er wordt daarnaast nog een eigen taal gesproken door een paar honderd mensen, een vorm van Normandisch die ouder is dan het Frans van vandaag. Je ziet hem op straatnaamborden staan naast het Engels.

Het getij van twaalf meter

Er is iets aan dit eiland dat de dag bepaalt en dat je vooraf moet weten.

Het verschil tussen hoog en laag water loopt hier bij springtij op tot ongeveer twaalf meter. Dat hoort tot de grootste getijverschillen ter wereld.

Het gevolg is dat de oppervlakte van het eiland bij laag water met ongeveer een derde toeneemt. Er komen zandvlakten, rotsplaten en poelen droog die er zes uur eerder niet waren, kilometers ver.

Dat is een bezienswaardigheid op zichzelf, en er worden wandelingen over die vlakten georganiseerd met een gids. Zonder gids is dat gevaarlijk, want het water komt sneller op dan je loopt.

Het heeft ook een praktisch gevolg. In de baai voor de stad staat een kasteel op een rots dat bij laag water over een dam van een kilometer te belopen is en bij hoog water alleen met een amfibisch voertuig; welke van de twee het wordt, hangt af van het tijdstip van je aanloop.

Het enige Britse gebied dat bezet is geweest

Dit eiland is van juli 1940 tot mei 1945 door Duitsland bezet geweest, en dat is nergens anders onder de Britse kroon gebeurd.

De Britse regering had de eilanden in juni 1940 onverdedigbaar verklaard en de troepen teruggetrokken. Wie weg wilde, kon met een boot mee; ongeveer een kwart van de bevolking is vertrokken en de rest bleef.

Er is hier vervolgens zwaar gebouwd. Deze eilanden werden onderdeel van de Atlantikwall en er zijn tientallen bunkers, geschutstellingen en een tunnelstelsel van bijna een kilometer in de rots gegraven, door dwangarbeiders uit heel Europa van wie een deel is omgekomen.

In september 1942 zijn ongeveer twaalfhonderd bewoners naar interneringskampen in Duitsland gedeporteerd. Na de landing in Normandie is het eiland afgesneden en heeft de bevolking de winter van 1944 op 1945 in honger doorgebracht, tot een Rode Kruisschip mocht komen.

Dat tunnelstelsel is nu museum en het is het bezoek waard; het ligt op een kwartier rijden. De negende mei is hier de nationale feestdag.

Een heuvel met drie tijdlagen

In het midden van het eiland ligt een grafheuvel waar drie perioden boven op elkaar liggen.

Onderin zit een gang van achttien meter met een grafkamer, gebouwd rond drieduizendvijfhonderd voor Christus. Die is uit grote stenen opgetrokken en is een van de best bewaarde van Europa; bij de zonnewende valt het licht door de gang tot achterin.

Bovenop staan twee middeleeuwse kapellen, de oudste uit de twaalfde eeuw. Die zijn daar neergezet omdat de heuvel al een heilige plek was en dat gold als de beste manier om die over te nemen.

Ernaast staat een Duitse commandobunker uit de bezetting, die nu een gedenkplaats is voor de dwangarbeiders. Drie lagen dus, van vijfeneenhalfduizend jaar oud tot tachtig jaar oud, op een heuvel van veertig meter doorsnee.

Dat ligt op tien minuten rijden en het kost een uur. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• De vaargebieden kloppen hier allemaal, ook de westelijke Middellandse Zee op tweeentwintig reizen.
• Dit eiland hoort niet bij het Verenigd Koninkrijk en is nooit in de EU geweest.
• Het getijverschil loopt op tot twaalf meter; loop niet zonder gids de zandvlakten op.
• Het kasteel in de baai is bij laag water te belopen, bij hoog water niet.
• Het tunnelstelsel uit de bezetting is museum en ligt een kwartier rijden.
• Bij vijf reizen ontbreekt de prijs. Vraag die op.