Cruises naar St. Anthony, Newfoundland

Voor de derde keer komt Australie van de verkeerde Portland

Er komen 34 reizen langs in St. Anthony, Newfoundland en er vertrekt er geen enkele. Zes reizen hier dragen Australie en Nieuw-Zeeland als vaargebied, en dat op de noordpunt van Newfoundland.

Wij zijn dit al twee keer eerder tegengekomen, bij Cap-aux-Meules en bij Bar Harbor, en de oorzaak is hier dezelfde. Alle zes dragen een havenrecord dat Portland heet en dat in het bestand in de Australische deelstaat Victoria ligt.

Bedoeld wordt Portland in Maine, dat er zelf ook in staat met honderdnegenenzestig reizen. De toets sluit opnieuw volledig: van de zes reizen met de tag draagt er geen enkele het juiste record, en van de achtentwintig zonder de tag draagt er geen enkele het Australische en zes wel het juiste.

Zes op zes en nul op achtentwintig, en dat is nu drie keer op rij hetzelfde beeld. Als je op een Canadese of Amerikaanse oostkustreis Australie ziet staan, kijk dan naar deze naam in de routelijst.

Bij vijf van de dertig reizen ontbreekt de prijs. De bedragen lopen van zesentwintighonderdnegenendertig euro tot bijna vijfenveertigduizend.

Zevenentwintig van de dertig aanlopen in twee maanden

Er wordt 5 maanden per jaar aangelegd, en de verdeling daarbinnen is scheef.

augustus telt veertien aanlopen en september dertien. Juli heeft er twee en juni een; in de acht andere maanden komt er niets.

Dat is bijna hetzelfde beeld als bij Red Bay aan de overkant van de zeestraat. Het ijs is dan weg, de dagen zijn nog lang en de zee is op zijn rustigst.

Er zit wel een keerzijde aan. Deze kust staat bekend om de ijsbergen die vanuit Groenland langs komen drijven, en die zijn hier het talrijkst in mei en begin juni.

Dat is precies de periode waarin hier vrijwel geen schip komt. Wie voor de ijsbergen gaat, moet er dus rekening mee houden dat een cruise in augustus of september ze grotendeels misloopt; er drijven er dan nog wel, maar aanzienlijk minder.

De enige bewezen Noorse nederzetting van Amerika

Zesentwintig kilometer noordelijker ligt de plek waar in 1960 iets is gevonden waarvan tot dan toe alleen in IJslandse verhalen sprake was.

Een Noors echtpaar vond daar in een weiland lage verhogingen die bij opgraving acht gebouwen van hout en zoden bleken te zijn, met een smidse en een houtwerkplaats. Er lagen een bronzen mantelspeld, een spinsteentje en ijzeren klinknagels: voorwerpen die niemand op dit werelddeel maakte.

Dat is tot vandaag de enige plek in Amerika waar een Noorse aanwezigheid onomstotelijk is aangetoond. Zij staat sinds 1978 op de werelderfgoedlijst en behoorde tot de eerste twaalf plaatsen die daarop kwamen.

In 2021 is de datering scherp gesteld. Een zonnestorm in het jaar 993 heeft in alle bomen ter wereld een herkenbaar spoor achtergelaten, en door vanaf die ring de jaarringen te tellen in drie stukken hout die met een metalen bijl waren gekapt, kwam men uit op precies het jaar 1021.

Dat is de enige gebeurtenis uit de vroege middeleeuwen in Amerika waarvan het jaartal op een jaar nauwkeurig vaststaat. Op de pagina van Hvalsey in Groenland hebben wij het andere uiteinde van diezelfde geschiedenis beschreven.

De dokter die deze kust heeft veranderd

Deze plaats bestaat in haar huidige vorm door een Engelse arts die hier in 1892 aankwam.

Hij voer mee met een zendingsschip voor vissers en trof aan deze kust omstandigheden aan waar hij niet op had gerekend: geen artsen, geen scholen en gezinnen die aan handelaren vastzaten door een systeem waarin met goederen in plaats van geld werd betaald.

Hij is gebleven en heeft in de decennia daarna ziekenhuizen, verpleegposten, scholen en weeshuizen laten bouwen langs deze kust en die van Labrador. Daarnaast richtte hij cooperaties op zodat de vissers hun vangst zelf konden verkopen.

Hij liet ook een handwerkbedrijf opzetten waar vrouwen tapijten knoopten en parka's borduurden die in Engeland en Amerika werden verkocht. Dat gaf gezinnen een inkomen in de winter, en die werkplaats bestaat nog.

Zijn huis in deze plaats is museum en het ziekenhuis draagt zijn naam. Voor een dorp van ruim tweeduizend inwoners is dat een ongewoon zware nalatenschap.

Wat je op een aanloopdag doet

De keuze is hier eenvoudig, want er zijn twee dingen en zij liggen niet ver uit elkaar.

De Noorse vindplaats kost een halve dag: zesentwintig kilometer heen over een verharde weg, en ter plaatse een bezoekerscentrum, de opgegraven omtrekken in het gras en drie nagebouwde zodenhuizen waar mensen in kleding uit die tijd uitleg geven.

Het museum van de arts en de handwerkwinkel liggen in het dorp zelf en kosten samen twee uur. Er is daarnaast een uitkijkpunt op de klif boven de haven waar je bij helder weer over de zeestraat naar Labrador kijkt.

In juli en augustus zwemmen er bultruggen in de baai, en die zijn soms vanaf de kant te zien. Er worden bootexcursies aangeboden.

Neem winddichte kleding mee, ook in augustus. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Australie op zes reizen komt van de verkeerde Portland; dat is nu de derde keer.
• Zevenentwintig van de dertig aanlopen vallen in augustus en september.
• De ijsbergen zijn er in mei en juni, en dan komt hier vrijwel geen schip.
• De Noorse vindplaats kost een halve dag en ligt zesentwintig kilometer verderop.
• Bij vijf reizen ontbreekt de prijs. Vraag die op.
• Neem winddichte kleding mee, ook in augustus.