Cruises naar South Queensferry

Onder drie bruggen door naar Edinburgh

Er komen 144 reizen langs in South Queensferry, aan de Firth of Forth ten westen van Edinburgh.

Dit is de aanloop die in vaarschema's Edinburgh heet. De Schotse hoofdstad heeft zelf geen cruisekade; wie hier van boord komt, staat in een dorp van tienduizend inwoners en rijdt in een half uur naar de stad.

De rederijen zijn Princess Cruises, Holland America Line, Oceania Cruises en Explora Journeys. Grote schepen liggen voor anker in de Firth en zetten passagiers met tenders aan wal; kleinere kunnen bij Hawes Pier of in Rosyth aan de overkant afmeren.

Wat er verder op dezelfde reizen staat is Southampton, Invergordon, Belfast en Isafjordur. Dit is een vaste aanloop op de rondreizen om de Britse eilanden en op de routes naar IJsland en Noorwegen.

Wat je bij aankomst als eerste ziet zijn de bruggen. Drie stuks naast elkaar over de Firth, gebouwd in drie verschillende eeuwen, en dat is nergens anders ter wereld zo te zien.

De Forth Bridge

De oudste van de drie is de spoorbrug uit 1890, en die staat sinds 2015 op de werelderfgoedlijst.

Het is een cantileverbrug van staal, tweeënhalve kilometer lang, met twee overspanningen van elk 521 meter. Bij de opening was dat de langste overspanning ter wereld, en de brug bleef dat bijna dertig jaar.

De bouw kwam voort uit een ramp. In 1879 stortte de Taybrug bij Dundee in tijdens een storm terwijl er een trein overheen reed; ruim zeventig mensen kwamen om. De ontwerpers van de Forth Bridge kregen daarna de opdracht een brug te maken waarvan de sterkte zichtbaar was, en dat is aan de vorm te zien: hij oogt zwaarder dan hij hoeft te zijn, en dat was met opzet.

Er zijn ruim vijftigduizend ton staal en zes en een half miljoen klinknagels in verwerkt. Tijdens de bouw kwamen minstens drieënzeventig arbeiders om; hun namen staan op een gedenkteken aan beide oevers.

De uitdrukking dat werk als het schilderen van de Forth Bridge is, komt hiervandaan: het idee dat je aan de ene kant klaar bent op het moment dat de andere kant weer aan de beurt is. Sinds 2011 klopt dat niet meer; er is toen een coating aangebracht die decennia meegaat.

Ernaast staat de wegbrug uit 1964, een hangbrug, en daarnaast de Queensferry Crossing uit 2017, een tuibrug van 2,7 kilometer. Vanaf de dorpskade heb je alle drie in één blik.

Het dorp en de Firth

South Queensferry heet naar koningin Margaret, die in de elfde eeuw de veerdienst over de Firth instelde voor pelgrims op weg naar Dunfermline. Die dienst heeft achthonderd jaar bestaan en is in 1964 gestopt toen de wegbrug openging.

De hoofdstraat loopt langs het water en heeft huizen uit de zeventiende en achttiende eeuw, met op sommige plaatsen een straat boven op de andere. Er zijn twee oude herbergen; de Hawes Inn komt voor in Kidnapped van Robert Louis Stevenson, en het is de plek waar de ontvoering in dat boek begint.

Op een eiland in de Firth ligt Inchcolm met een abdij uit de twaalfde eeuw die grotendeels overeind staat, inclusief kloostergang en toren. Er varen boten heen vanaf Hawes Pier, en er zitten zeehonden en papegaaiduikers op de rotsen.

Op de zuidoever, tien minuten rijden, staat Hopetoun House: een landhuis uit de achttiende eeuw met een gevel van William Adam en interieurs van zijn zonen, met een park aan het water.

Dalmeny House ligt er vlakbij en heeft een verzameling Napoleontische stukken die door de eigenaar bij elkaar is gebracht.

Edinburgh

De stad ligt op een half uur met de bus of de trein, en dat is voor de meeste passagiers het doel van de dag.

De Old Town loopt over een heuvelrug van het kasteel op de rots naar het paleis Holyrood, over de Royal Mile. Het kasteel staat op een uitgedoofde vulkaan en heeft de Schotse kroonjuwelen en de Stone of Scone, de steen waarop de koningen werden gekroond en die in 1996 uit Londen is teruggegeven.

De New Town aan de andere kant van de vallei is een gepland stadsdeel uit de late achttiende eeuw met rechte straten en pleinen in Georgiaanse stijl. Old en New Town staan samen op de werelderfgoedlijst.

Wat verder de moeite is: het National Museum of Scotland, gratis, met onder meer het schaakspel van Lewis en het opgezette schaap Dolly; en Arthur's Seat, de heuvel van 250 meter middenin de stad die je in drie kwartier beklimt.

In augustus is de stad een andere plaats. Dan lopen het Edinburgh International Festival en de Fringe tegelijk, met duizenden voorstellingen; het is dan vol, duur en uitzinnig, en dat is voor sommigen precies de reden om dan te komen.

Reken op tijd voor de terugreis. De pendelbussen en de tenders hebben een laatste afvaart, en die haal je niet met een taxi als je te laat bent.

Wanneer de schepen komen

Er zijn 7 maanden met aanlopen, met mei als drukste maand.

Het seizoen loopt van mei tot september; buiten die maanden komt hier vrijwel niets, want de rondreizen om de Britse eilanden varen alleen in de zomer.

Het weer is dan veertien tot twintig graden, met regen die op elk moment kan vallen. Neem een jas met capuchon en geen paraplu, want in de Firth staat vrijwel altijd wind.

Die wind is hier de grootste onzekerheid. Omdat de meeste schepen voor anker gaan en met tenders werken, kan een aanloop bij harde wind uit het oosten vervallen. Dat gebeurt bij deze haven vaker dan gemiddeld, en het is de reden dat sommige rederijen uitwijken naar Rosyth aan de overkant.

De dagen zijn in juni lang: het wordt om vier uur licht en het blijft tot na tienen schemerig, en dat verlengt een havendag aanzienlijk.

Betalen gaat met pond en met pin. Schotse bankbiljetten zijn hier gewoon geldig en worden buiten Schotland soms geweigerd; geef ze uit voordat je verder vaart.