Cruises vanuit Puntarenas

Een land dat zijn leger afschafte

Er komen 187 reizen langs in Puntarenas en er vertrekken er 13. Costa Rica heeft in 1948 iets gedaan wat vrijwel geen ander land heeft gedaan: het schafte zijn krijgsmacht af.

Dat gebeurde na een burgeroorlog van zes weken die aan naar schatting tweeduizend mensen het leven kostte. De winnaar, José Figueres, ontbond het leger en liet dat het jaar erop in de grondwet zetten.

De redenering was praktisch: een leger was in de regio vooral het instrument waarmee generaals de macht grepen. Het budget ging naar onderwijs en gezondheidszorg.

Het land heeft sindsdien geen staatsgreep meer gehad, terwijl vrijwel al zijn buren die wel kenden. Er is een politiemacht en een kustwacht, geen leger.

Op het plein in San José staat het oude hoofdkwartier van het leger, waarvan Figueres symbolisch een muur liet inslaan. Er zit nu een museum in.

Een reservaat dat door dienstweigeraars is gesticht

Twee uur landinwaarts ligt een nevelwoud, en de aanleiding voor het behoud ervan komt uit dezelfde hoek.

In 1951 vestigde zich een groep quakers uit Alabama op de bergrug bij Monteverde. Zij waren uit de Verenigde Staten vertrokken omdat zij weigerden zich voor de dienstplicht te laten registreren, en kozen Costa Rica juist omdat het geen leger had.

Zij begonnen een zuivelbedrijf en lieten het bos boven hun weiden staan om hun waterbronnen te beschermen. Uit dat stuk bos is in 1972 het reservaat ontstaan.

Een nevelwoud is iets anders dan een regenwoud: het ligt zo hoog dat de wolken er permanent doorheen trekken, en de bomen vangen water rechtstreeks uit de lucht. Alles zit vol mos, varens en orchideeën die op andere planten groeien.

Er leefde een pad die alleen daar voorkwam, feloranje van kleur. Die is voor het laatst gezien in 1989 en geldt als uitgestorven; het is een van de eerste soorten waarvan het verdwijnen aan klimaatverandering is gekoppeld.

Zes procent van alle soorten

Costa Rica beslaat ongeveer drie honderdste procent van het landoppervlak van de wereld en herbergt naar schatting vijf tot zes procent van alle bekende soorten.

Dat komt door de ligging en het reliëf. Het land is een landbrug tussen twee werelddelen waar noordelijke en zuidelijke soorten elkaar tegenkomen, en het heeft twee kusten met een bergketen ertussen die van zeeniveau naar ruim drieduizend meter loopt.

Daardoor liggen er binnen honderd kilometer een dozijn verschillende leefgebieden naast elkaar. Ruim een kwart van het land is beschermd.

Op een uur rijden van de kade ligt een park waar rode ara's zitten, een van de laatste plekken aan deze kust waar ze in het wild broeden. Op de brug over de rivier ernaartoe liggen krokodillen in het zand, tientallen tegelijk.

Luiaards zie je hier ook, al moet je ze aangewezen krijgen: ze bewegen nauwelijks en zitten hoog. Wij hebben de reistijden, tarieven en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Een stad op een zandbank

Puntarenas zelf ligt op een landtong die acht kilometer de zee in steekt en op de meeste plekken maar een paar honderd meter breed is.

Aan de ene kant ligt de open Stille Oceaan met de branding, aan de andere kant de beschutte golf waar de haven ligt. Je kunt op sommige plekken van de ene kust naar de andere lopen in vijf minuten.

Dat maakte het een natuurlijke haven en Puntarenas was tot in de twintigste eeuw de belangrijkste van het land, waar de koffie werd verscheept. Toen de wegen naar de Caribische kant kwamen, liep dat terug.

De pier voor cruiseschepen steekt de golf in en komt uit op de boulevard. Alles ligt hier op loopafstand, en dat is voor Midden-Amerika ongebruikelijk.

Het lokale ijsje heet churchill: geschaafd ijs met siroop, gecondenseerde melk en poedermelk. Het is naar een stamgast genoemd die op Winston Churchill leek.

De Panamakanaalroute

169 van de 187 reizen duren vijftien dagen of langer. Dat is bijna negen op de tien, en dat is voor geen enkele haven gewoon.

De verklaring staat in de buurhavenlijst: Los Angeles op 120, Cabo San Lucas op 112, Puerto Vallarta op 100, Puerto Quetzal op 100 en Cartagena op 74. Dat is de vaart van de westkust van Noord-Amerika door het Panamakanaal naar Florida.

Puntarenas ligt op die route en is vrijwel nooit een bestemming op zichzelf. 31 reizen vertrekken uit Los Angeles, 29 uit Fort Lauderdale en 22 uit Miami.

Januari telt 40 reizen, november 28 en april en oktober elk 25. In juni komt hier 1 langs en in augustus 3.

Dat gat is het regenseizoen, dat aan deze kust van mei tot november loopt met september en oktober als natste maanden. De rederijen zijn Ponant en Hurtigruten Expeditions, en de goedkoopste reis begint bij €1.910 per persoon.

Waar je op moet letten

• De pier komt uit op de boulevard; het stadje is te voet.
• Het nevelwoud is twee uur enkele reis en vult de dag.
• Neem muggenspul mee; er is dengue in het laagland.
• Zwem niet bij rode vlaggen; er staat hier zware branding.
• Van mei tot augustus komt hier vrijwel niets langs.