Cruises naar Portimao

Een stad die van sardines leefde

Er komen 224 reizen langs in Portimão en er vertrekt er geen enkele. De stad ligt aan de monding van de Arade en heeft haar geld verdiend met vis in blik.

Vanaf het eind van de negentiende eeuw stonden hier langs de rivier tientallen conservenfabrieken. Sardines werden aan de kade gelost, in de fabriek schoongemaakt, gekookt, met de hand in blikken gelegd en met olijfolie afgevuld.

Dat werk werd vrijwel geheel door vrouwen gedaan, in lange diensten die begonnen zodra de boten binnenkwamen. In de hoogtijdagen werkte een groot deel van de stad in die fabrieken.

In de jaren zeventig en tachtig liep het af: de vangsten liepen terug, de kosten liepen op en de blikjes kwamen goedkoper uit andere landen. De laatste fabrieken sloten.

In een van die gebouwen, een fabriek uit 1889, zit nu het stadsmuseum. De inrichting is de fabriek zelf: de ketels, de tafels en de machines staan waar ze stonden, met de verhalen van de vrouwen die er werkten erbij.

Kliffen die uit zandsteen bestaan

Even ten zuiden van de stad ligt Praia da Rocha, en de kleur van die kust is geen toeval.

De kliffen zijn van zandsteen en kalksteen, oker tot roodbruin, en dat gesteente is zacht. De zee vreet er holtes in, ondermijnt de wand en laat brokken vallen, en wat overblijft zijn losse rotspilaren op het strand.

Diezelfde zachtheid maakt de kust gevaarlijk. Er breken geregeld stukken klif af, en dat gebeurt zonder waarschuwing; er staan borden die vragen niet vlak onder de wand te gaan liggen.

Verderop, bij Benagil, zit een zeegrot met een ronde opening in het dak waar het zonlicht door valt op een strandje binnenin. Dat is de bekendste foto van de Algarve geworden.

De drukte daar is zo groot geworden dat er beperkingen zijn ingesteld voor het binnenvaren en betreden van de grot. Wij hebben de tarieven, reistijden en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Wat de golf van 1755 hier deed

Deze kust is in november 1755 vrijwel geheel weggevaagd, en dat verklaart waarom er zo weinig oud is.

De aardbeving van 1 november had zijn haard in de Atlantische Oceaan ten zuidwesten van Kaap Sint-Vincent, op nog geen tweehonderd kilometer van hier. Lissabon staat erom bekend, maar de Algarve lag er dichter bij.

Na de beving trok de zee zich terug en kwam terug als een golf van meters hoog, die de laaggelegen kustplaatsen binnenliep. In verschillende dorpen bleef vrijwel niets overeind.

Portimão is daarna opnieuw opgebouwd. Wat je in de oude stad ziet dateert grotendeels van na die datum, met hier en daar een ouder fundament eronder.

Op Kaap Sint-Vincent, het zuidwestelijkste punt van Europa, staat een vuurtoren met een van de sterkste lichten van het continent. Dat is anderhalf uur rijden.

Een burcht van rode steen

Vijftien kilometer de rivier op ligt Silves, en die plaats was ooit belangrijker dan alles aan de kust.

Onder islamitisch bestuur heette de stad Xelb en was zij de hoofdstad van de Algarve, met een reputatie als plaats van dichters en geleerden. De Arade was toen bevaarbaar tot aan de stad en er lag een haven.

Boven de stad staat de burcht, gebouwd van de rode zandsteen uit de omgeving. Het is het best bewaarde islamitische bouwwerk van Portugal, met muren die op sommige plekken tot de elfde eeuw teruggaan.

In 1189 nam een christelijk leger de stad in, met hulp van kruisvaarders die op weg waren naar het Heilige Land. Twee jaar later was zij weer moors, en pas in 1249 viel de Algarve definitief.

Daarna raakte Silves in verval: de rivier slibde dicht en de haven verplaatste zich naar de monding, naar de plek waar nu Portimão ligt.

Voorjaar en najaar, niet de zomer

April telt 39 reizen, september 31, mei 27 en juni en oktober elk 26. Februari telt er 4, december 5 en januari 11.

Wat opvalt is dat juli en augustus niet de drukste maanden zijn: juli telt er 15 en augustus 21. Portimão ligt op de route tussen de Middellandse Zee en Noord-Europa, en de schepen die hier langskomen varen in de zomer verder naar het noorden.

Het weer helpt daarbij. De Algarve heeft in april en oktober twintig graden en weinig regen, en dat is voor een aanlegdag aangenamer dan de vijfendertig graden van augustus.

93 van de 224 reizen duren tien tot veertien dagen en 81 vijftien dagen of langer. 78 vertrekken uit Lissabon en 42 uit Barcelona.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Lissabon, Barcelona, Cadiz en Alicante, met Lissabon op 224 en Cadiz op 101.

Waar je op moet letten

• De kade ligt aan de rivier bij de stad; het centrum is te voet.
• Praia da Rocha is twee kilometer vanaf het centrum.
• Ga niet vlak onder de kliffen liggen; er vallen brokken af.
• Silves is een half uur landinwaarts.
• In december en februari komt hier vrijwel niets langs.