Cruises naar Lanzarote

Zes jaar lava, en daarna een landschap

Er komen 328 reizen langs in Lanzarote en er vertrekt er geen enkele. Wie hier van boord gaat, komt in een landschap dat er in Europa nergens anders zo uitziet.

Tussen 1730 en 1736 opende zich in het zuidwesten een reeks scheuren en liep er zes jaar lang lava uit. Een kwart van het eiland verdween eronder, met elf dorpen en de vruchtbaarste grond.

De pastoor van een van die dorpen heeft het jaar na jaar opgeschreven, en dat verslag bestaat nog. Hij beschrijft hoe de grond openbrak, hoe het vee stikte in de gassen en hoe de bevolking naar Gran Canaria vluchtte.

Wat er overbleef is een gebied van zwarte en roodbruine kegels, stollingsvelden en kraters, waar vrijwel niets groeit. Dat is nu nationaal park en het beslaat vijftig vierkante kilometer.

Op sommige plekken zit de hitte nog in de grond. Bij het bezoekerscentrum wordt water in een pijp gegoten dat na een paar seconden als stoomstraal terugkomt, en er wordt vlees gegrild boven een gat waar de warmte uit de bodem komt.

Wijnstokken in kuilen

Op de hellingen bij La Geria staan duizenden ronde kuilen in de zwarte as, elk met een muurtje eromheen en één wijnstok erin.

Dat is een teeltwijze die na de uitbarsting is bedacht. De as die over het land lag houdt geen water vast maar vangt 's nachts wel dauw op en geeft die aan de grond eronder door; door een kuil te graven kom je bij de oude bodem.

Het muurtje eromheen, van gestapelde lavabrokken, breekt de passaatwind die hier vrijwel altijd staat. Zonder die muur zou de plant het niet houden.

Er past één stok in een kuil en alles gaat met de hand; een machine komt er niet tussen. De opbrengst per hectare is daardoor een fractie van wat elders normaal is.

Het levert een landschap op dat eruitziet als een maankrater vol putjes, en er wordt malvasía van gemaakt. Wij hebben de tarieven, reistijden en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Een eiland dat door één man is vormgegeven

Dat Lanzarote er anders uitziet dan de buureilanden, is grotendeels het werk van één kunstenaar.

César Manrique, hier geboren in 1919, kwam in 1966 terug uit New York en zag wat er op de andere eilanden gebeurde: hoogbouw langs de kust, reclameborden, betonnen hotels. Hij is zich daartegen gaan verzetten en kreeg het gedaan.

Op zijn aandringen kwamen er regels die er nog steeds zijn: geen gebouwen hoger dan twee verdiepingen buiten de toeristenkernen, geen reclameborden langs de wegen, en huizen wit met groene of blauwe kozijnen.

Daarnaast ontwierp hij zelf een reeks plekken waar bouwwerk en natuur in elkaar overlopen: een uitkijkpunt in een klifwand van vierhonderd meter, een grot met een ondergronds meer waarin blinde albinokreeftjes leven, en cactustuinen in een oude groeve.

Zijn eigen huis is op vijf lavabellen gebouwd die als kamers zijn ingericht, met een boom die door het dak groeit. Het is nu museum.

Kamelen en een woestijn die geen woestijn is

Bij de rand van het lavagebied staan dromedarissen die bezoekers de helling op dragen, en die zitten daar al ruim honderd jaar.

Ze zijn in de negentiende eeuw uit Noord-Afrika gehaald als lastdier voor de landbouw, omdat ze op deze bodem beter uit de voeten konden dan ezels. Toen de landbouw terugliep, zijn ze op het toerisme overgestapt.

Er gelden regels over hoeveel gewicht en hoe lang, en er is discussie over of het bezoek eraan wenselijk is. Dat oordeel laten wij aan de lezer.

Lanzarote krijgt gemiddeld ongeveer honderdvijftig millimeter regen per jaar, minder dan een tiende van Nederland, en het eiland heeft geen enkele rivier of natuurlijke bron. Het drinkwater komt sinds 1964 volledig uit ontzilting.

Aan de kust liggen stranden met wit zand aan de zuidkant en met zwart zand elders, en in het noorden een kliffenkust waar de wind vol op staat.

Alleen in de winter

Januari telt 76 reizen, december 65 en november 57. In mei telt het er 3 en van juni tot en met september komt hier niets langs.

Vier van de twaalf maanden zijn dus leeg. Op de Canarische Eilanden geldt dat ook voor Fuerteventura, terwijl Tenerife, La Palma en Madeira het hele jaar door schepen krijgen.

De schepen die hier varen zitten in de zomer in Noord-Europa of de Middellandse Zee.

Het weer is er niet de reden voor. Lanzarote heeft het hele jaar tussen de twintig en de zesentwintig graden, met in de zomer wat meer wind.

241 van de 328 aanlopen zijn van één rederij, en dat verklaart waarom de piek zo scherp is: die vaart hier in de winter met meerdere schepen tegelijk.

155 van de reizen duren tien tot veertien dagen en 149 zes tot negen. Ze vertrekken uit Las Palmas (152) en Santa Cruz de Tenerife (57).

Waar je op moet letten

• Het nationaal park kan alleen met de bus van het park zelf.
• Neem stevige schoenen mee; lavagruis is scherp.
• Het waait hier bijna altijd.
• Er is geen hoogbouw; dat is met opzet zo gehouden.
• Van juni tot september komen hier geen schepen.