De markt die er al driehonderd jaar staat

Er komen 330 reizen langs in Kochi en er vertrekt er geen enkele. Wie hier op een zondag ligt, treft in het centrum een markt aan die in 1690 is begonnen en die sindsdien elke zondag is gehouden.

De Sunday Market staat over de volle lengte van de straat die naar het kasteel loopt: ruim een kilometer, met vierhonderd kramen. Er staan boeren met groente uit de bergen, messenmakers, bonsaikwekers en mensen die één ding verkopen dat ze zelf maken.

Wat je er eet is imomochi, een gefrituurde koek van zoete aardappel, en er wordt gembersiroop geschonken; de streek is de grootste gemberproducent van Japan.

De markt begint bij zonsopgang en loopt tot een uur of vijf. Wie op een andere dag ligt, treft op dinsdag, donderdag en vrijdag een kleinere versie elders in de stad.

Aan het einde van die straat staat het kasteel van Kochi, en dat is een bijzonder geval: het is een van de twaalf kastelen in Japan waarvan de hoofdtoren de oorlogen, de branden en de sloopgolf van de negentiende eeuw heeft doorstaan. Van die twaalf is dit het enige waar ook de bijgebouwen van de heer nog origineel zijn.

Je klimt er via steile houten trappen naar boven, op sokken, en kijkt vanaf de bovenste verdieping over de stad en de rivier. Wij hebben de openingstijden en de tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

De man die Japan opnieuw uitvond

Op de heuvel bij het strand van Katsurahama staat een standbeeld van vijf meter dat naar zee kijkt, en de man op dat voetstuk is in deze stad geboren.

Sakamoto Ryoma leefde van 1836 tot 1867 en is een van de bekendste figuren uit de Japanse geschiedenis. Hij was de zoon van een lage samoerai uit Kochi, liep weg uit zijn domein, en bracht in de jaren zestig van de negentiende eeuw twee vijandige clans bij elkaar in een verbond dat het shogunaat ten val bracht.

Dat is het begin geworden van de Meiji-restauratie: de omslag waarin Japan zich in enkele decennia van een gesloten feodale staat tot een moderne industriële macht ontwikkelde.

Hij heeft het zelf niet meegemaakt. Op zijn eenendertigste is hij in Kyoto in een herberg vermoord, een maand voordat de shogun aftrad; wie de opdracht gaf is nooit vastgesteld.

Wat hem in Japan zo geliefd maakt is de combinatie: hij was een buitenstaander uit de provincie, hij schreef de eerste schets voor een Japanse volksvertegenwoordiging, en hij droeg westerse schoenen bij een kimono. Er is een museum aan hem gewijd op de klif boven het strand.

Het strand zelf mag je niet in: er staat een sterke onderstroom en er wordt niet gezwommen. Er is wel een aquarium en er staat een tempel op de rots.

De vissers die met vuur werken

De streek heeft één gerecht waar Japanners voor omrijden en dat je hier moet eten.

Katsuo no tataki is bonito die enkele seconden boven een vuur van rijststro wordt geschroeid, van buiten gaar en van binnen rauw, en die daarna in dikke plakken met zout, knoflook en ui wordt gegeten.

Het stro is geen folklore. Het brandt fel en kort, waardoor de buitenkant dichtschroeit zonder dat de vis gaart, en het geeft een rooksmaak die met houtskool niet lukt.

In de markthal Hirome, midden in het centrum, staan zestig eetkraampjes rond gedeelde tafels waar je aanschuift bij wie er zit. Daar wordt het aan tafel bereid en het is de plek waar de stad eet, van 's ochtends tot laat.

Er hoort sake bij, en dat is in deze streek een zaak apart. Kochi heeft de naam de meeste drinkers van Japan te hebben en er wordt droge sake gemaakt die hier tokkuri per stuk wordt geschonken; er is een drinkspel met een schaaltje en een pion dat in de kraampjes wordt gespeeld.

De vissersvloot die de bonito met de hengel vangt, vist nog steeds op de oude manier: één vis per lijn, in plaats van met netten. Dat is arbeidsintensief en het levert de kwaliteit die de prijs rechtvaardigt.

Een rivier zonder leuningen

Buiten de stad ligt een rivier die in Japan als de helderste geldt, en de bruggen erover zijn er anders dan elders.

De Shimanto stroomt honderdnegentig kilometer door het westen van Shikoku en is de langste rivier van het eiland. Er staat geen enkele stuwdam in de hoofdstroom, en dat is in Japan uitzonderlijk; het water is er daardoor helder genoeg om de bodem te zien.

Over die rivier liggen zevenenveertig chinkabashi: lage betonnen bruggen zonder reling. Dat ontbreken van een reling is opzet, want bij hoogwater loopt de brug onder en zou een reling het drijfhout vangen en de brug meenemen.

Je kunt er met de auto of de fiets overheen, met het water vlak onder je wielen. Er varen platbodems op de rivier en er wordt met kano's gevaren.

Reken op anderhalf tot twee uur rijden vanaf de haven, dus dit past alleen als het schip lang blijft liggen. Dichterbij ligt de Niyodo, die om zijn blauwgroene kleur bekend staat en die op een uur rijden ligt.

Wie liever in de stad blijft: er rijdt een tram die sinds 1904 in bedrijf is en die tot de oudste van Japan hoort. Het net is met vijfentwintig kilometer het langste van het land en er rijden wagens uit meerdere landen op, waaronder een oude Portugese en een Noorse.

De pelgrimsroute die om het eiland loopt

Kochi ligt aan een pelgrimsroute van elfhonderd kilometer die om het hele eiland Shikoku loopt.

De route verbindt achtentachtig tempels die met de monnik Kukai worden verbonden, die in de negende eeuw op dit eiland is geboren en die het shingon-boeddhisme in Japan heeft gevestigd. Wie de hele route loopt, doet er zes tot acht weken over.

De pelgrims zijn te herkennen: een witte jas, een strohoed en een staf, en een boekje waarin bij elke tempel een stempel wordt gezet. Ze worden henro genoemd en er lopen er jaarlijks tienduizenden, tegenwoordig ook met de bus of de auto.

Het deel van de route dat door de provincie Kochi loopt is het langste en het eenzaamste: zestien tempels over vierhonderd kilometer, met dagen tussen twee tempels in. Die etappe heet de plaats van oefening.

Langs de route hoort een gewoonte die settai heet: bewoners geven pelgrims eten, drinken of onderdak, en dat wordt niet afgeslagen omdat de gever daarmee zelf deelneemt aan de bedevaart.

Voor een havendag zijn twee tempels in de stad bereikbaar. Chikurin-ji op de heuvel Godaisan heeft een pagode van vijf verdiepingen en een tuin, en er ligt een botanische tuin naast met tweeduizend soorten.

Wanneer de schepen komen

Maart telt 85 reizen, april 63 en september 56. In december komt hier niets langs.

Die piek in maart en april is de bloesem. De kersenbloesem opent op Shikoku eind maart, ongeveer een week eerder dan in Tokio, en het kasteelpark van Kochi is een van de plekken waar dat wordt gevierd met verlichting in de avond.

De tweede piek in september en oktober is de herfst, met stabiel weer en gekleurd blad in de bergen. Daartussen ligt de zomer, die hier heet en zeer vochtig is met dagen boven de drieëndertig graden.

Er is één ding dat de aanloop kan laten vervallen. Deze kust ligt aan de Grote Oceaan en krijgt in augustus en september tyfoons; dat is de reden dat een route in die maanden op het laatste moment kan worden omgegooid.

De rederijen zijn Princess Cruises, Seabourn, Silversea Cruises en Holland America Line en de schepen die hier het vaakst liggen zijn Diamond Princess, Seabourn Encore, Sapphire Princess en Celebrity Millennium.

Vrijwel elke reis die hier langskomt begint in Tokio: die haven staat op 351 van de aanlopen als vertrekpunt. Wat je verder op dezelfde route tegenkomt is Hong Kong, Singapore en Taipei.

De kade ligt in de haven van Kochi, ongeveer een kwartier van het centrum. Er rijdt een pendelbus wanneer er een schip ligt; contant geld is in Japan nog altijd handig, want niet elke kraam op de markt neemt een kaart.