Cruises naar Kitakyushu

De stad die op negen augustus 1945 het doel was

Er komen 45 reizen langs in Kitakyushu en er vertrekt er geen enkele. De coordinaten kloppen tot op achthonderd meter.

Er is bij deze stad een feit dat je moet weten voordat je aan land gaat, omdat het hier overal doorwerkt.

Op negen augustus 1945 was het stadsdeel dat toen nog een zelfstandige stad was het eerste doelwit voor de tweede atoombom. Het vliegtuig heeft drie keer boven de stad gecirkeld, maar er hing bewolking en rook van een brandende fabriek verderop, en de bommenrichter kreeg het richtpunt niet in beeld.

Na drie pogingen en met slinkende brandstof is naar het uitwijkdoel gevlogen, tweehonderd kilometer zuidwestwaarts. Daar viel de bom.

Er staat in deze stad een klein monument bij het kasteel dat daaraan herinnert. Dat er hier niets is gebeurd, is de reden dat het stadsdeel er nog staat zoals het stond; wij vermelden het omdat het anders een onbegrijpelijke voetnoot blijft.

Een tunnel waarin je van het ene eiland naar het andere loopt

Deze stad ligt aan een zeestraat van zevenhonderd meter breed die de twee grootste Japanse eilanden scheidt.

Dat is een van de drukste vaarwegen ter wereld, met ruim vijfhonderd schepen per dag, en er ligt sinds 1958 een tunnel onder. Die tunnel heeft twee lagen: boven voor het autoverkeer en onder een gang voor voetgangers.

Die gang is zevenhonderdachtdertig meter lang en je loopt er in ongeveer een kwartier doorheen. Halverwege staat een lijn op de vloer met aan weerszijden de naam van de provincie; daar loop je van het ene eiland naar het andere.

Het kost een paar tientallen yen voor voetgangers en het is gratis als je fietst en afstapt. Er lopen dagelijks honderden hardlopers doorheen omdat het er koel is.

Wij hebben die zeestraat zelf niet als haven beschreven, want de schepen varen erdoorheen zonder aan te leggen. Deze stad ligt eraan en is wel een aanlegplaats.

Van de zwaarst vervuilde stad naar een voorbeeld

Deze stad is in 1901 begonnen met de eerste moderne staalfabriek van het land, en dat heeft haar een eeuw lang bepaald.

In de jaren zestig was het gevolg zichtbaar en meetbaar. De baai heette in de volksmond de zee van de dood en er leefde niets meer in; de lucht boven de stad had volgens de bewoners zeven kleuren rook.

De ommekeer is niet door het bestuur begonnen maar door vrouwenverenigingen uit de wijken bij de fabrieken, die metingen lieten doen en met die cijfers naar de gemeente en de bedrijven stapten. Vanaf 1965 zijn er afspraken gemaakt die voor Japan nieuw waren.

De baai is daarna schoongemaakt en er leven nu meer dan honderd soorten. De stad wordt sindsdien door de Verenigde Naties als voorbeeld genoemd en er komen delegaties uit andere landen kijken.

Van die staalfabriek staat het oorspronkelijke hoofdkantoor uit 1899 er nog. Dat is sinds 2015 werelderfgoed als onderdeel van een reeks plaatsen uit de Japanse industrialisatie.

Een havenwijk uit de jaren twintig

Aan de zeestraat ligt een wijk met bakstenen gebouwen uit het begin van de twintigste eeuw die als geheel is opgeknapt.

Daar staan een station uit 1914 in houtbouw, een douanekantoor, een handelshuis en een gebouw dat voor een Britse rederij is neergezet. Dat is de tijd dat deze haven op Shanghai en Europa voer.

Het is te voet te doen en het ligt aan het water met uitzicht op de overkant. Er zit een aantal musea in, waaronder een over de schrijver van een bekende detectivereeks die hier woonde.

Wat je er moet eten is gebakken curry: rijst met curry in een ovenschaal met kaas en een ei erover, uit de oven. Dat is hier bedacht en er zijn tientallen zaken die het maken.

Iets landinwaarts staat een kasteel uit 1602 dat in 1959 is herbouwd, met een tuin en een markthal ernaast waar vis wordt verkocht.

Negen maanden, en de prijzen beginnen bij drieduizend

Er wordt 9 maanden per jaar aangelegd. september telt negen aanlopen, maart en april elk zeven, februari vijf en juni vier.

In oktober tot en met december komt er niets. Dat is opvallend, want oktober is op de meeste Japanse pagina's juist een piekmaand; hier valt de nadruk op het voorjaar en op september.

De grootste aanbieder levert veertig van de eenenveertig aanlopen. Elf reizen duren veertien nachten en vier vierentwintig; drieentwintig beginnen in Tokio.

Bij zes van de eenenveertig reizen ontbreekt het bedrag. De prijzen lopen van tweeendertighonderdnegenenzestig euro tot vijfentwintigduizend negenhonderdnegenentwintig euro.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Hiroshima, Japan, Busan, Zuid-Korea, Kochi, Japan en Shimizu, Japan. China staat bij zeventien reizen en dat is juist: die doen Shanghai werkelijk aan. Wij hebben de afstanden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• De voetgangerstunnel duurt een kwartier en brengt je naar het andere eiland.
• De havenwijk is te voet te doen vanaf de kade.
• Het monument bij het kasteel herinnert aan negen augustus 1945.
• Bij zes van de eenenveertig reizen ontbreekt de prijs.
• In oktober tot en met december komt hier niets, anders dan bij de meeste Japanse havens.
• Neem contant geld mee; in de kleinere zaken wordt niet overal gepind.