Cruises naar Kagoshima

Een stad waar as uit de lucht valt

Er komen 490 reizen langs in Kagoshima en er vertrekt er geen enkele. Vier kilometer van het centrum, aan de overkant van de baai, staat een vulkaan die honderden keren per jaar uitbarst.

Vanuit Kagoshima gaan de excursies naar Yakushima, het eiland ten zuiden van de stad met de duizenden jaren oude cederbossen dat op de Werelderfgoedlijst staat. De stad zelf ligt tegenover de Sakurajima, een vulkaan die geregeld as over de daken legt.

Dat is geen dreiging op termijn maar dagelijkse praktijk. Sakurajima blaast met regelmaat een aspluim de lucht in, en als de wind verkeerd staat komt die op de stad terecht.

De gemeente deelt daarvoor gele zakken uit waarin bewoners de as van hun auto, hun balkon en hun straat vegen; die worden op vaste dagen opgehaald. Schoolkinderen hebben in bepaalde wijken een helm bij zich.

Op straat hangen borden met de huidige waarschuwingsstand, en er is een schuilplaats bij het uitkijkpunt op het eiland zelf. Dat je op een dag met veel asval beter binnen kunt blijven, is hier gewoon weerbericht.

Het eiland dat geen eiland meer is

De naam Sakurajima betekent kersenbloesemeiland, en dat eerste deel klopt nog.

Tot 1914 lag de vulkaan los in de baai, gescheiden van het vasteland door een zeestraat van een paar honderd meter. In januari van dat jaar begon een uitbarsting die weken duurde, met aardbevingen ervoor die de bevolking op tijd deden vertrekken.

De lava liep de zeestraat in en vulde die op. Sindsdien zit de berg aan het schiereiland vast en kun je er met de auto omheen rijden; het is dus geen eiland meer, maar de naam is gebleven.

Bij die uitbarsting is een torii, een tempelpoort, tot aan de bovenste balk onder de as bedolven. Die staat er nog steeds zo bij, met alleen de top boven de grond, en is te bekijken.

Er vaart een veerboot vanaf het centrum die er vijftien minuten over doet en de hele dag heen en weer gaat.

Hier begon het einde van de samoerai

Deze streek heette Satsuma en werd zevenhonderd jaar geregeerd door dezelfde familie, de Shimazu.

Satsuma lag ver van de hoofdstad en dreef stiekem handel met de buitenwereld, ook toen dat verboden was. Daardoor liep het voorop: in de jaren vijftig van de negentiende eeuw stond hier al een westers fabriekscomplex met hoogovens en een glasfabriek.

Toen Satsuma in 1863 door een Britse vloot werd beschoten na een incident met een koopman, trok het daar zijn eigen conclusie uit: niet vechten tegen het westen maar overnemen wat het kon. Vijf jaar later hielp Satsuma de shogun ten val te brengen, waarmee de moderne Japanse staat begon.

De man die dat leidde, Saigō Takamori, keerde zich later tegen diezelfde staat toen die de samoerai hun status en hun zwaarden afnam. In 1877 kwam hij in opstand, verloor, en stierf hier in de heuvels boven de stad; de grot waar hij zijn laatste dagen doorbracht is te bezoeken.

Hij wordt in Japan nog altijd geëerd als iemand die ten onder ging aan zijn eigen principes, en zijn verhaal is de inspiratie geweest voor bekende films.

Een tuin met een vulkaan als achtergrond

Aan de baai ligt Sengan-en, een villa met tuin die de Shimazu in 1658 lieten aanleggen.

Japanse tuinen werken vaak met geleend landschap: iets buiten de tuin wordt in het ontwerp betrokken. Hier is dat groot uitgevallen, want de baai dient als vijver en de vulkaan als heuvel achterin.

Het staat sinds 2015 op de Werelderfgoedlijst, samen met de industriële resten ernaast. Reken op anderhalf uur.

Een uur naar het zuiden ligt Ibusuki, waar iets gebeurt dat je nergens anders vindt: je wordt op het strand tot aan je hals in vulkanisch zand begraven. Dat zand wordt van onderaf door heet grondwater verwarmd, en je ligt er in een yukata een minuut of tien tot vijftien in.

Verder is deze streek de grootste producent van shochu, een gestookte drank van zoete aardappel, en van zwart varkensvlees. En de mandarijn die wij satsuma noemen is naar dit gebied vernoemd; de vrucht is hiervandaan meegenomen. Wij hebben de tarieven, reistijden en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Voorjaar en najaar

Maart telt 78 reizen, april en oktober elk 59 en februari 49. December telt er 7 en juli 26.

Die twee pieken zijn de kersenbloesem, die hier in het zuiden vroeger valt dan in de rest van Japan, en het heldere najaar. Daartussen liggen de regentijd van juni tot half juli en daarna hitte met kans op tyfoons; deze zuidpunt ligt op de route die die stormen vaak volgen.

226 van de 490 reizen duren vijftien dagen of langer en 210 tien tot veertien; dit ligt op de lange rondreizen door Azië. Ze vertrekken vooral uit Tokyo (328).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Nagasaki, Japan, Busan, Zuid-Korea, Tokyo, Japan en Kochi, Japan, met Nagasaki op 382 en Busan op 324.

Waar je op moet letten

• Asval is hier gewoon; kijk naar de waarschuwingsstand.
• De veerboot duurt vijftien minuten en vaart de hele dag.
• De tuin gebruikt de vulkaan als onderdeel van het ontwerp.
• Het zandbad ligt een uur zuidelijk en vult de dag.
• Maart en oktober zijn de aangenaamste maanden.