Een eiland dat door zijn eigen bewoners is gekocht

Er komen 25 reizen langs in Isle of Eigg en er vertrekt er geen enkele. Dit eiland is eigendom van de mensen die er wonen, en dat is er niet altijd zo geweest.

Het is een eeuw lang doorverkocht van de ene afwezige eigenaar aan de andere. De bewoners waren pachters zonder zeggenschap: zij mochten niet bouwen, niet verbouwen en niet investeren zonder toestemming, en die kwam vaak niet.

De laatste eigenaar was een Duitse kunstenaar die het in 1995 kocht en die er nauwelijks kwam. Toen hij het weer te koop zette, hebben de bewoners samen met twee natuurorganisaties een stichting opgericht en geld ingezameld.

Dat lukte met bijdragen van duizenden mensen uit het hele land, waaronder een anonieme schenking die het gat dichtte. Op twaalf juni 1997 is het eiland overgedragen aan die stichting.

Dat is niet bij dit eiland gebleven. De zaak is het voorbeeld geworden voor de Schotse wet uit 2003 die gemeenschappen het recht geeft om land te kopen, en er zijn sindsdien tientallen eilanden en gebieden op die manier overgegaan.

Een eigen elektriciteitsnet zonder aansluiting op het vasteland

Dit eiland is nooit op het landelijke stroomnet aangesloten geweest.

Tot 2008 had elk huis een dieselaggregaat dat een deel van de dag draaide. Dat was duur, lawaaierig en het betekende dat er s nachts geen stroom was.

De bewoners hebben toen zelf een net aangelegd met drie waterkrachtturbines op de beken, vier windmolens en een veld zonnepanelen, met een accubatterij ertussen. Sinds februari 2008 heeft het hele eiland vierentwintig uur per dag stroom.

Er hoort een afspraak bij die het bijzonder maakt: elk huishouden mag op enig moment niet meer dan vijf kilowatt afnemen en elk bedrijf tien. Wie daaroverheen gaat, valt eraf en moet betalen om weer te worden aangesloten.

Er staan dieselaggregaten als reserve voor windstille en droge periodes, en die draaien enkele weken per jaar. Het was het eerste eiland ter wereld dat op deze manier zijn eigen net bouwde, en er komen delegaties uit andere landen kijken.

De grot waar in 1577 bijna iedereen is omgekomen

Aan de zuidkust ligt een grot met een ingang die zo laag is dat je op handen en voeten naar binnen moet.

Volgens de overlevering is daar in 1577 vrijwel de hele bevolking van dit eiland omgekomen. Een clan van het buureiland kwam wraak nemen, de bewoners verstopten zich in die grot, en toen de aanvallers de ingang vonden hebben zij er brandend materiaal voor gestapeld.

Er zouden bijna vierhonderd mensen zijn gestikt, en dat was toen vrijwel iedereen. Tot in de negentiende eeuw lagen er beenderen in de grot, die door bezoekers zijn beschreven en later zijn begraven.

Of het aantal klopt, valt niet vast te stellen; het verhaal is pas veel later opgeschreven. Dat er iets in die grot is gebeurd, wordt door de aangetroffen resten wel ondersteund.

De grot is bij eb over de rotsen bereikbaar en het is geen wandeling voor iedereen. Vraag ter plaatse na of het kan; het pad is glad en de ingang is nauw.

De rots en het zingende zand

Boven het eiland uit steekt een rug van bijna vierhonderd meter die er van zee af uitziet als een schip dat op zijn kop ligt.

Dat is gestold lavaglas, en het is de grootste massa van dat gesteente in Groot-Brittannie. Het is ongeveer achtenvijftig miljoen jaar geleden als een dikke stroom in een rivierdal gelopen en daarna is alles eromheen weggesleten; wat de vallei was, is nu de top.

De klim erop duurt ongeveer drie uur heen en terug en de laatste honderd meter gaat over rots. Boven kijk je bij helder weer tot de buureilanden en de bergen op het vasteland.

Aan de noordkant ligt een strand waarvan het zand piept als je erover loopt. Dat komt door de vorm van de kwartskorrels, die bij droog weer langs elkaar schuiven en dan geluid maken; bij nat weer werkt het niet.

Er wonen ongeveer honderdtien mensen op het eiland. Er is geen kade voor grote schepen, dus je komt met rubberboten aan wal bij de steiger aan de zuidoostkant. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Vier maanden, een rederij en bij alle vijfentwintig een prijs

Alle vijfentwintig reizen komen van dezelfde rederij en varen met twee expeditieschepen. Vergelijken kan hier dus niet.

Bij geen enkele reis ontbreekt het bedrag, en dat is op deze site zeldzaam. De vijfentwintig prijzen lopen van negenduizend achthonderdachtennegentig euro tot vierenzeventigduizend achtennegentig euro.

Die ondergrens is hoog. Er komen hier alleen kleine schepen met rubberboten, en dat is meteen de reden dat dit eiland in een programma past.

Er wordt 4 maanden per jaar aangelegd, van maart tot en met juni. mei telt acht aanlopen, maart en juni elk zes en april vijf; daarna komt er niets meer.

Acht reizen vertrekken uit Lissabon, acht uit Belfast en zes uit Ushuaia. Die laatste zes zijn schepen die na het Antarctische seizoen naar het noorden varen, hetzelfde patroon dat wij bij Kinsale en Dynjandi vonden.

Waar je op moet letten

• Bij alle vijfentwintig staat een prijs, en de laagste is bijna tienduizend euro.
• Er is maar een rederij. Vergelijken kan hier niet.
• Er is geen kade. Je komt met rubberboten aan wal.
• Het seizoen is maart tot en met juni. Daarna komt er niets.
• De klim naar de top duurt drie uur heen en terug.
• Het zingende zand werkt alleen droog.