Cruises naar Husavik

De coordinaten wijzen naar Noorwegen, en dat is geen toeval

Er komen 56 reizen langs in Husavik en er vertrekt er geen enkele. Het land bij dit record klopt, de plaatsbepaling niet.

Er staat IJsland als land, en dat is juist. De coordinaten wijzen echter naar zestig graden noorderbreedte en vijf graden oosterlengte, en dat is Noorwegen, tweeenveertig kilometer ten zuiden van Bergen.

Wij hebben nagerekend wat daar dan ligt. Het punt ligt zeventig meter van een gehucht op een eiland in de scheren dat Husavik heet, en dertienhonderdtwaalf kilometer van de IJslandse plaats.

Dat er twee plaatsen met deze naam zijn is geen toeval maar geschiedenis. De naam is Oudnoors en betekent huisbaai; IJsland is vanaf de negende eeuw vanuit juist deze streek van Noorwegen bevolkt, en de kolonisten namen hun plaatsnamen mee.

Dat zien wij vaker in dit bestand. Harlingen in Texas is naar de Friese stad genoemd, Tobermory in Ontario naar het Schotse dorp. Een deel van deze naamsverwarringen komt dus niet uit toeval voort maar uit landverhuizing, en dat maakt ze niet minder hinderlijk.

De haven waar de walvistochten zijn begonnen

Wat deze plaats op de kaart heeft gezet is de baai ervoor.

Die is breed, diep en beschut, en er komt smeltwater van de gletsjers in dat voedsel meebrengt. Daardoor komen er in de zomer bultruggen, dwergvinvissen en witsnuitdolfijnen dicht onder de kust, en in juni en juli soms blauwe vinvissen.

Vanuit deze haven is in 1995 de eerste georganiseerde walvistocht van het land vertrokken, met een oude eikenhouten vissersboot. Dat was toen een experiment; nu vertrekken er in de zomer tientallen boten per dag en leeft het dorp ervan.

De kans dat je iets ziet wordt door de aanbieders op ruim negentig procent gesteld. Wij hebben dat niet nagerekend en wij nemen zo'n getal niet over als vaststaand; wat wel vaststaat is dat het van weer en seizoen afhangt.

Reken op drie uur voor een tocht en op kou op het water, ook in augustus. De pakken worden meestal aan boord uitgedeeld.

Een museum in een slachthuis

Aan de haven staat een houten pakhuis waar tot in de jaren tachtig walvissen werden verwerkt, en daar zit nu het museum in dat over diezelfde dieren gaat.

In de bovenzaal hangen tien volledige skeletten aan het plafond, waaronder dat van een blauwe vinvis van vijfentwintig meter die in 2010 is aangespoeld. Die zijn ter plaatse schoongemaakt en opgebouwd door vrijwilligers.

Daarnaast staat een houten kerk uit 1907 met een achtkantige toren, gebouwd van Noors hout dat per schip is aangevoerd. Dat is voor een dorp van tweeduizend mensen een opvallend groot gebouw.

Boven op de klif liggen sinds 2018 badbekkens met zeewater uit een boorgat, waar je op zesendertig graden in het water over de baai uitkijkt. Vanaf de kade is dat een klim van tien minuten.

Het dorp is verder in 2020 wereldwijd bekend geworden door een film over een Europees liedjesfestival, waarin het als decor dient. Er is een kleine tentoonstelling over. Wij hebben de openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Wat er in het achterland ligt

Achter deze kust ligt een gebied dat tot de ruwste van het eiland hoort, en dat is de reden dat er excursies rijden.

Op ongeveer een uur ligt een meer met pseudokraters, borrelende modderpoelen en een lavaveld waar in de jaren zestig Amerikaanse astronauten hebben getraind voor de maanlandingen, omdat het landschap daar volgens de geologen het meest op leek.

Iets verder noordelijk ligt een waterval die het meeste water van heel Europa verplaatst: rond de vijfhonderd kubieke meter per seconde in de zomer, over een breedte van honderd meter. Je hoort hem voor je hem ziet.

Daarnaast ligt een hoefijzervormige canyon met wanden van honderd meter, die volgens de overlevering is ontstaan doordat het paard van Odin er zijn hoef zette. Geologen wijzen op een gletsjerstroom.

De grootste stad van het noorden ligt op tweeenvijftig kilometer en staat als aparte haven in dit bestand; die komt op een deel van de reizen ook los voor.

Vijf maanden, en augustus telt voor bijna vier op de tien

Er wordt 5 maanden per jaar aangelegd, van mei tot en met september, en verder niets.

augustus telt achttien aanlopen, juni en juli elk negen, mei zeven en september vier. Augustus alleen is dus goed voor bijna vier op de tien.

Dat is laat voor deze breedtegraad. De walvissen zijn er van april tot oktober en het licht is in juni het langst, maar de schepen komen in augustus, wanneer de zee het rustigst is.

De rederijen die hier aanleggen zijn Seabourn, Hurtigruten Expeditions, Silversea Cruises en Azamara Cruises, en dat zijn er acht met kleine schepen. Vijftien reizen beginnen in Reykjavik en elf in Kopenhagen.

Bij zeven reizen ontbreekt het bedrag; de prijzen lopen van vijfendertighonderdzeventig euro tot negenenvijftigduizend zeshonderdachtennegentig euro. De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Isafjordur, Thorshaven, Kopenhagen en Grundarfjordur.

Waar je op moet letten

• De coordinaten in het bestand kloppen niet; die wijzen naar een gehucht bij Bergen.
• De walvistocht duurt ongeveer drie uur; het is koud op het water, ook in augustus.
• Het dorp is klein en te voet te doen; museum, kerk en baden liggen bij de kade.
• Het meer en de waterval kosten een hele dag.
• Augustus is goed voor bijna vier op de tien aanlopen.
• Van oktober tot en met april komt hier niets.