Cruise Salomonseilanden

Tien vermeldingen voor een land van bijna duizend eilanden

Er zijn 40 boekbare reizen die de Salomonseilanden aandoen, langs 9 vermeldingen. Honiara, de hoofdstad op Guadalcanal, staat op 43 reizen; daarnaast staan Vanikoro en Ghizo elk op 14, Kennedy Island op 6 en een handvol eilandjes op minder.

Alleen Honiara heeft een kade. Bij de rest wordt met rubberboten aangeland op een strand of een houten steiger, en dat betekent dat het bij wind of branding niet doorgaat.

Het land bestaat uit bijna duizend eilanden waarvan er een paar honderd bewoond zijn, met ongeveer zevenhonderdduizend inwoners. Er worden meer dan zeventig talen gesproken en de omgangstaal tussen de eilanden is Pijin, een mengvorm op Engelse grondslag.

44 van de 40 reizen duren vijftien dagen of langer. De goedkoopste begint bij €4.599 per persoon; er varen elf schepen en de vertrekhavens zijn Darwin, Lautoka en Papeete, met Darwin op 13 en Lautoka op 8.

De zeebodem voor Honiara

Tussen augustus 1942 en februari 1943 is hier om Guadalcanal gevochten, en dat is de reden dat de meeste mensen deze naam kennen.

De Japanners waren een vliegveld aan het aanleggen van waaruit de verbinding tussen de Verenigde Staten en Australië kon worden afgesneden. De Amerikaanse landing die daarop volgde was het eerste offensief in de Stille Oceaan en het duurde een half jaar voordat het eiland was ingenomen.

Er zijn in dat half jaar zeven grote zeeslagen uitgevochten in de zeestraat ten noorden van het eiland. Er liggen tientallen scheepswrakken op de bodem, Amerikaanse en Japanse, en daarom heet dat water sindsdien Iron Bottom Sound.

Je vaart er doorheen als je Honiara binnenkomt. Op sommige plekken liggen de wrakken op duikdiepte en er is een vliegtuig te zien dat vanaf het strand bereikbaar is.

Aan land staat een gedenkteken op een heuvel boven de stad, met uitzicht over de baai en met platen waarop de gevechten staan beschreven. Het vliegveld waar het allemaal om ging is nu de internationale luchthaven van het land.

Wat er nog altijd in de grond zit is munitie. Er wordt in dit land jaarlijks explosief materiaal geruimd en er vallen af en toe nog slachtoffers; blijf op de paden en raap niets op.

Het eiland dat naar een Amerikaanse president heet

Een van de vermeldingen in dit aanbod is Kennedy Island, en dat is een eilandje van niets met een verhaal dat je op de boot krijgt verteld.

In augustus 1943 werd de torpedoboot PT-109 in de Blackett-straat door een Japanse torpedobootjager doormidden gevaren. De commandant was de zesentwintigjarige John F. Kennedy.

Hij en zijn overlevende bemanning zwommen vier uur naar een onbewoond eilandje, waarbij hij een gewonde man met de riem van diens reddingsvest tussen zijn tanden achter zich aan trok. Er was daar geen water en geen voedsel.

Wat hen heeft gered waren twee Salomonse verkenners, Biuku Gasa en Eroni Kumana, die in een kano langskwamen. Kennedy kraste een bericht in een kokosnoot en zij hebben die vijfenzestig kilometer door door Japanners gecontroleerd water gepeddeld naar een geallieerde post.

De bemanning is opgehaald en het eilandje heet sindsdien naar hem. Die kokosnoot heeft later als presse-papier op zijn bureau in het Witte Huis gestaan.

Beide mannen zijn tot op hoge leeftijd in hun dorp blijven wonen. Ze zijn nooit op de begrafenis of de inauguratie geweest waar ze voor waren uitgenodigd, omdat de uitnodiging hen niet of te laat bereikte; in hun eigen land worden ze geëerd.

Twee Franse schepen die verdwenen

Vanikoro staat op 14 reizen en dat eiland heeft een raadsel opgelost dat veertig jaar heeft geduurd.

In 1785 vertrok de Franse zeevaarder Jean-François de La Pérouse met twee schepen op een wereldreis die de ontdekkingen van Cook moest aanvullen. In 1788 verliet hij Botany Bay bij het huidige Sydney en daarna is er nooit meer iets van de expeditie vernomen.

Er zijn zoekexpedities op uitgestuurd; Lodewijk XVI zou op de ochtend van zijn terechtstelling nog naar nieuws hebben gevraagd. Pas in 1826 vond een Ierse handelaar op Vanikoro voorwerpen die van de schepen afkomstig bleken, en in 1964 zijn de wrakken op de rifrand gevonden.

Wat er is gebeurd, is uit de vondsten en uit de overlevering van de eilandbewoners gereconstrueerd: beide schepen zijn bij een storm op het rif geslagen. Een deel van de bemanning heeft aan land een kamp gebouwd en uit de resten een vaartuig getimmerd waarmee ze zijn vertrokken, en ook die zijn nooit aangekomen.

Er staat een gedenkteken op het eiland en er is een klein museum. Het is een van de weinige plekken op deze route waar iets van Europese geschiedenis ligt.

Bij het eiland ligt bovendien een lagune met dichte mangrove en een vulkaan die het regenwoud tot aan het water laat lopen. Er wonen een paar honderd mensen.

Wat er onder water en in de dorpen is

Voor wie duikt of snorkelt is dit een van de rijkste gebieden van de Stille Oceaan.

De eilanden liggen in de driehoek waar de meeste koraalsoorten ter wereld voorkomen. Rond Ghizo en de eilandjes daaromheen zijn riffen met steile wanden, en de lagune van Marovo, waar Mbili in ligt, is de grootste zoutwaterlagune ter wereld: honderd kilometer lang, ingesloten door een dubbele rij barrière-eilanden.

Wat je aan land ziet is een samenleving die grotendeels buiten de geldeconomie staat. Bijna al het land is in gemeenschappelijk bezit van families volgens gewoonterecht, niet van de staat, en er wordt voor het betreden van een strand of een uitkijkpunt een vergoeding aan het dorp betaald. Dat is de manier waarop het bezoek wordt gedeeld.

Er wordt houtsnijwerk verkocht, vaak van kerihout met parelmoerinleg, en op sommige eilanden zijn er schrijnen met schedels van voorouders die van vroeger dateren. Vraag altijd toestemming voordat je fotografeert, ook bij een gebouw.

Er is één ding aan de bevolking dat opvalt en dat vaak verkeerd wordt uitgelegd. Een aanzienlijk deel van de kinderen hier heeft blond haar bij een donkere huid, en dat komt niet door Europese voorouders: onderzoek uit 2012 wees uit dat het door een eigen genetische variant komt die alleen in deze streek voorkomt.

De eilanden zijn tussen 1998 en 2003 door onlusten tussen bevolkingsgroepen ontwricht geweest, waarna een regionale vredesmacht orde heeft hersteld die tot 2017 is gebleven. In Honiara zijn sindsdien opnieuw rellen geweest; de eilanden daarbuiten zijn rustig.

Seizoen en praktische zaken

September telt 12 reizen, januari 10 en augustus 10. Mei, juni, juli en oktober komen alle vier uit op nul.

Dat volgt de routes van de expeditieschepen die tussen Australië, Papoea-Nieuw-Guinea en de eilanden van de Stille Oceaan pendelen. Het weer speelt ook mee: van november tot april is het cycloonseizoen en het natst, van mei tot oktober is het droger.

De temperatuur ligt het hele jaar rond de acht- tot dertig graden met hoge luchtvochtigheid. Het regent op de grote eilanden veel, ook buiten het seizoen.

Dit is een malariagebied, en niet een licht: overleg vooraf met een reizigersarts en neem bedekkende kleding en muggenspul mee voor de avond. Neem ook waterschoenen mee, want je stapt bij aanlandingen in koraalgruis.

De munt is de Salomonse dollar en het is een land van contant geld; pinnen kan in Honiara en daarbuiten niet. Neem kleine biljetten mee voor de dorpsbijdragen en het houtsnijwerk.

Kleding: schouders bedekt en voor vrouwen een rok of broek tot over de knie, ook op het strand van een dorp. Dat wordt hier serieus genomen.

Nederlanders krijgen voor een kort verblijf een vergunning bij aankomst; bij een cruise regelt het schip de afhandeling. De rederijen zijn Windstar Cruises, Seabourn, Silversea Cruises en Holland America Line.

Waar je op moet letten

• Alleen Honiara heeft een kade; de rest gaat met rubberboten.
• Dit is een malariagebied; overleg vooraf met een reizigersarts.
• Neem contant geld mee; buiten de hoofdstad kun je niet pinnen.
• Betaal de dorpsbijdrage en vraag toestemming voor foto's.
• Raap niets op in het veld; er ligt nog munitie uit de oorlog.
• Waterschoenen zijn geen luxe bij aanlandingen op koraal.