Vijf havens, en het is Frankrijk

Er zijn 211 boekbare reizen die Nieuw-Caledonië aandoen, langs 6 havens. Nouméa draagt er 216, Lifou 143 en het Denneneiland 39.

Dit gebied ligt duizendtweehonderd kilometer ten oosten van Australië en is een overzeese gemeenschap van Frankrijk. Er wordt met de CFP-frank betaald, die vast aan de euro is gekoppeld, en de voertaal is Frans.

Dat maakt het in dit deel van de Stille Oceaan een vreemde eend: een stad met stoplichten, stokbrood, een Franse supermarkt en fietspaden, op een breedtegraad waar de buurlanden dorpen met palmbladeren hebben.

119 van de 211 reizen duren vijftien dagen of langer en 73 acht of negen. De vertrekhavens zijn Sydney, Australië, Brisbane en Miami, met Sydney op 71 en Brisbane op 62; net als Vanuatu is dit in de praktijk een Australische bestemming.

De goedkoopste reis begint bij €553 per persoon en er varen achtendertig schepen.

Het grootste lagunestelsel ter wereld

Rond het hoofdeiland ligt een barrièrerif van vijftienhonderd kilometer, het op een na langste ter wereld na dat van Australië.

Daarbinnen ligt een lagune van vierentwintigduizend vierkante kilometer, de grootste die er is, met een gemiddelde diepte van vijfentwintig meter. Sinds 2008 staan zes delen ervan op de Werelderfgoedlijst.

Wat het onderscheidt is de soortenrijkdom en de gaafheid. Er zijn koraalsoorten die alleen hier voorkomen, er leven zeekoeien, en er zijn stukken rif die nauwelijks door mensen zijn aangeraakt omdat ze te ver van bewoning liggen.

Voor een havendag betekent dat snorkelen of een boot. Bij het Îlot Maître, twintig minuten varen vanaf Nouméa, ligt een rif op zwemafstand van het strand.

Op het Denneneiland, honderdvijftig kilometer zuidelijker, ligt de Baie d'Oro met een natuurlijk zwembad: een inham die door een rif van de oceaan is afgesloten en waar het water helder en ondiep is. Er wordt getenderd en het is een halfuur lopen door het bos.

Dat eiland heeft zijn naam van James Cook, die er in 1774 de araucaria's zag staan: naaldbomen van zestig meter die op zuilen lijken en die er in rijen langs de kust staan.

Lifou en de Loyauteitseilanden

Lifou staat met 143 aanlopen op de tweede plaats en ligt honderdzestig kilometer ten oosten van het hoofdeiland.

Het is een opgeheven koraalatol: een oud rif dat door tektoniek boven water is gekomen, waardoor het eiland uit kalksteen bestaat zonder rivieren en zonder bergen. Wat er wel is, zijn grotten en klippen.

Bij de Baie de Jinek, op loopafstand van de tenderpier, is een stuk kust waar je vanaf een rots het water in gaat en direct boven een rifwand zwemt. Dat is een van de aardigste snorkelplekken die je vanaf een cruiseschip kunt bereiken.

Het eiland wordt bestuurd door drie traditionele districten met eigen hoofden, en de grond is er in gemeenschapsbezit. Wie een strand op wil dat bij een dorp hoort, betaalt daar een kleine vergoeding voor; dat is geen tolgeld maar een afspraak die met de gemeenschap is gemaakt.

Op de Loyauteitseilanden wordt Drehu gesproken, een van de achtentwintig Kanak-talen van het gebied. Frans is er de tweede taal.

Wat je ziet zijn dorpen met ronde hutten met een puntdak, de traditionele bouwvorm, met een houten paal op de top die de voorouders vertegenwoordigt.

Nikkel, en waarom dat hier alles bepaalt

Nieuw-Caledonië bezit naar schatting een kwart van de bekende nikkelvoorraad ter wereld en die winning is de economie.

Dat is te zien als je landt: het binnenland is op grote schaal afgegraven en de aarde is er roodbruin van het ijzer en het nikkel. Er zijn hele bergflanken weg.

De rijkdom die eruit komt is ongelijk verdeeld, en dat is de kern van de politieke spanning op deze eilanden. De Kanak, de oorspronkelijke bevolking, vormen ongeveer veertig procent van de bevolking maar hebben een aanzienlijk lager inkomen en zijn ondervertegenwoordigd in het bestuur van de mijnbouw.

Over onafhankelijkheid is tussen 2018 en 2021 drie keer gestemd. De eerste twee keer stemde een meerderheid tegen, met een krappere marge dan verwacht; de derde ging niet door voor de onafhankelijkheidsbeweging, die tot uitstel had opgeroepen vanwege de pandemie, en de uitslag daarvan wordt door hen niet erkend.

In mei 2024 zijn er zware onlusten geweest naar aanleiding van een voorgenomen wijziging van het kiesrecht, waarbij doden vielen en waarbij delen van Nouméa zijn afgebrand. Het cruiseverkeer lag toen maanden stil.

Voor wie hier boekt: kijk het actuele reisadvies na en houd er rekening mee dat routes bij spanningen worden aangepast. Dat is de afgelopen jaren gebeurd.

Wat een dag in Nouméa oplevert

De hoofdstad telt ongeveer honderdduizend inwoners en de kade ligt in het centrum, aan de rand van de winkelstraten.

Wat er staat is het Centre Culturel Tjibaou, in 1998 geopend en ontworpen door Renzo Piano: tien houten constructies die op onvoltooide hutten lijken, met de opzet om de Kanak-cultuur te tonen op een manier die door de gemeenschap zelf is bepaald. Het is genoemd naar de onafhankelijkheidsleider die in 1989 is vermoord.

Het is de moeite waard omdat het niet het gebruikelijke etnografische museum is: er staat hedendaagse kunst naast traditionele objecten, en de gebouwen zelf zijn zo geplaatst dat de passaatwind erdoorheen fluit.

Verder is er de Anse Vata, een baai met een strand en hotels, twintig minuten van de haven, en een aquarium met levend koraal dat als een van de eerste ter wereld koraalkweek onder kunstlicht heeft opgezet.

Op de markt aan de haven liggen vis, tropisch fruit en Franse kaas naast elkaar, en dat vat de bestemming samen.

Wie het binnenland in wil: er rijdt een treintje en er zijn tochten naar de Blauwe Rivier in het zuiden, een park met kagoes, een loopvogel die alleen hier voorkomt en die als hij roept op een blaffende hond lijkt.

Dat die vogel niet kan vliegen en toch heeft overleefd, hangt samen met wat dit gebied biologisch bijzonder maakt. Nieuw-Caledonië is tachtig miljoen jaar geleden van het oude continent Gondwana losgeraakt en sindsdien geïsoleerd geweest; drie kwart van de planten die er groeien komt nergens anders voor.

Er staat onder meer de Amborella, een struik die als de oudste nog levende tak van alle bloeiende planten wordt gezien: hij staat aan de basis van de stamboom waar alles van gras tot appelboom uit is voortgekomen. Hij groeit alleen op dit eiland, in het regenwoud van het noorden.

Seizoen en praktische zaken

Januari telt 72 reizen, februari 31 en maart 28. September komt uit op 7 en juli op 11.

Die piek volgt de Australische zomervakantie. Het weer is dan warm en vochtig, vijfentwintig tot dertig graden, en het is cycloonseizoen van november tot april.

De aangenaamste maanden zijn september tot november: twintig tot zesentwintig graden, droog, en met de kans op bultruggen die dan in de lagune komen om te kalven. In die maanden vaart er weinig.

De rederijen zijn Carnival Cruise Line, Royal Caribbean International, Costa Cruises en MSC Cruises, met Carnival op 79 reizen, Silversea op 38 en Royal Caribbean op 27.

Nederlanders hebben voor kort verblijf geen visum nodig. Het gebied hoort niet bij de Europese Unie, dus de Europese roamingregels gelden er niet; bellen en internetten via je eigen abonnement wordt duur.

De CFP-frank staat vast op de euro, maar euro's worden niet aangenomen; wisselen is nodig. Pinnen kan in Nouméa, op de andere eilanden nauwelijks.

Prijzen zijn hoog, want vrijwel alles wordt ingevoerd. Een eenvoudige lunch kost er meer dan in Frankrijk zelf.

Waar je op moet letten

• Dit is Frans gebied met Franse prijzen en zonder Europese roaming.
• Bij Lifou en het Denneneiland wordt getenderd.
• De Baie de Jinek op Lifou ligt op loopafstand van de pier.
• Neem contant geld mee; euro's worden niet aangenomen.
• Kijk het reisadvies na; routes zijn bij spanningen aangepast.
• Het aanbod piekt in januari, maar september tot november is aangenamer.