Cruises naar Würzburg

Een plafondschildering die de brand overleefde

Er komen 556 reizen langs in Würzburg en er vertrekt er geen enkele. In het paleis aan de rand van het centrum hangt boven het trappenhuis het grootste plafondfresco ter wereld, ruim zeshonderd vierkante meter.

Het is in 1752 en 1753 geschilderd door de Venetiaan Giambattista Tiepolo en beeldt de vier werelddelen uit zoals men die toen kende. Het gewelf eronder is zonder steunpilaren gebouwd, over een zaal van dertig bij achttien meter, en tijdgenoten voorspelden dat het zou instorten.

Op 16 maart 1945 is de binnenstad in zeventien minuten door brandbommen verwoest; ongeveer negentig procent ging plat en er kwamen duizenden mensen om. Het paleis brandde uit.

Het gewelf hield stand, precies zoals de bouwmeester had beloofd, en het fresco eronder bleef ongeschonden. Wat er daarna gebeurde is even belangrijk: een Amerikaanse officier die voor het behoud van kunst was aangesteld, liet er in de weken erna een nooddak op zetten voordat de regen erbij kon.

Het paleis is inmiddels hersteld en staat sinds 1981 op de Werelderfgoedlijst. Het trappenhuis is precies zoals het was.

Wijn uit een platte fles

Frankische wijn zit in een fles die je meteen herkent: rond, plat en met een korte hals.

Die vorm heet Bocksbeutel en is sinds de achttiende eeuw voorgeschreven voor wijn uit deze streek. Waar de naam vandaan komt is niet zeker; er zijn verklaringen die naar een boekentas en naar de anatomie van een bok verwijzen.

De wijn is vrijwel altijd droog en wit, met de silvaner als kenmerkende druif. Die vraagt een goede grond en geeft weinig aroma, wat maakt dat je er de bodem in proeft; hier is dat schelpkalk en gekleurde zandsteen.

Het bijzondere zit in wie de wijngaarden bezit. De twee grootste wijnbedrijven van de stad zijn liefdadige stichtingen uit de zestiende en zeventiende eeuw: de opbrengst van de wijn betaalt een ziekenhuis en een verzorgingshuis, en dat doet ze al eeuwen.

Je kunt er eten en drinken in hun eigen gelagkamers en binnenplaatsen. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Drinken op de brug

Over de Main ligt een stenen brug uit de vijftiende en zestiende eeuw, met twaalf beelden van heiligen erop uit de barok.

Daar heeft zich een gewoonte ontwikkeld die je nergens anders zo ziet. Vanaf het late voorjaar staan mensen 's avonds met een glas wijn op de brug, tegen de balustrade geleund, kijkend naar de vesting aan de overkant. Er zijn kraampjes aan beide uiteinden en het heet een bruggenborrel.

Het is er dan druk met studenten, want deze stad van honderdvijfentwintigduizend inwoners heeft er ruim dertigduizend.

Aan de overkant ligt op een heuvel de vesting Marienberg, die vanaf de dertiende eeuw de residentie van de vorst-bisschoppen was tot het paleis beneden gereedkwam. Er staat een ronde kerk in uit ongeveer 700, een van de oudste van Duitsland, en er is een wijnbouwmuseum.

De klim ernaartoe duurt een half uur en gaat door de wijngaarden.

Hier zijn röntgenstralen ontdekt

Op 8 november 1895 zat een natuurkundige in een verduisterd laboratorium aan deze universiteit te werken met een buis waar elektriciteit doorheen ging.

Wilhelm Conrad Röntgen merkte dat een scherm verderop in de kamer oplichtte, terwijl de buis was afgeschermd. Er ging blijkbaar iets doorheen wat hij niet kende, en omdat hij niet wist wat het was noemde hij het X-stralen.

Binnen weken had hij de belangrijkste eigenschappen beschreven, met als bekendste beeld de opname van de hand van zijn vrouw met haar ring erom. In 1901 kreeg hij de eerste Nobelprijs voor natuurkunde die ooit is uitgereikt.

Hij heeft er nooit patent op willen aanvragen, omdat hij vond dat de vondst van iedereen was. Zijn laboratorium is bewaard gebleven en te bezoeken.

Vanaf deze stad begint verder de Romantische Straße, de toeristische route door Beieren; Rothenburg ob der Tauber ligt op ongeveer zeventig kilometer en is een geliefde excursie.

Het najaar is het drukst

Oktober telt 78 reizen, september 72 en november 52. In januari komt hier niets langs en in februari 3.

December telt er 45, en dat zijn de kerstmarktreizen; die op het plein voor het stadhuis loopt van eind november tot kerst.

190 van de 556 reizen duren tien tot veertien dagen en 122 vijftien dagen of langer; dit ligt op de lange doorvaart tussen Amsterdam en Boedapest, via de Main en het kanaal naar de Donau.

Ze vertrekken uit Boedapest (122) en Amsterdam (115). De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Neurenberg, Bamberg, Budapest en Regensburg, met Neurenberg op 385 en Bamberg op 383.

Waar je op moet letten

• De binnenstad is naoorlogs; het paleis is hersteld.
• Het trappenhuis is het hoogtepunt, en het origineel.
• De vesting is een half uur klimmen door de wijngaard.
• De wijn is droog en wit, uit een platte fles.
• September en oktober zijn het drukst, december is kerstmarkt.