Cruise Kaapverdië

Elf havens, en de meeste reizen varen erlangs

Er zijn 259 boekbare reizen die Kaapverdië aandoen, langs 11 havens. Mindelo op São Vicente draagt er 144, Praia op Santiago 67 en de vermelding São Vicente nog eens 66.

188 van de 259 reizen duren vijftien dagen of langer, en dat is driekwart. Dat is de kern van wat deze eilanden in het aanbod zijn: een tussenstop op de oversteek.

Ze liggen zeshonderd kilometer voor de kust van Senegal, en dat is precies waar een schip langskomt dat van Europa naar de Caribische Zee of naar Zuid-Amerika vaart. De vertrekhavens laten dat zien: Gran Canaria, Kaapstad en Barcelona, met Gran Canaria op 24, Kaapstad op 22 en Barcelona op 15.

De goedkoopste reis begint bij €829 per persoon. Er varen negenenveertig verschillende schepen.

Tien eilanden met tien klimaten

De archipel bestaat uit tien grotere eilanden en acht eilandjes, verdeeld over een noordelijke en een zuidelijke groep, en ze lijken niet op elkaar.

Sal en Boa Vista in het oosten zijn vlak, zanderig en droog: woestijneilanden met stranden van kilometers en constante wind. Daar zit het strandtoerisme en daar landen de vakantievluchten.

Santo Antão en Fogo in het westen zijn het tegenovergestelde. Santo Antão heeft ravijnen van duizend meter diep met terrassen waarop suikerriet en koffie groeien, en aan de noordkant valt genoeg regen om het groen te houden.

Fogo is één vulkaan. De Pico do Fogo haalt tweeduizend achthonderdnegenentwintig meter en staat in een caldera van negen kilometer breed met wanden van duizend meter eromheen. In die caldera wonen mensen, verbouwen ze wijn op de lavagrond, en in 2014 heeft een uitbarsting twee dorpen bedolven; er is daarna opnieuw gebouwd.

Dat je hier tussen woestijn en ravijnen zit binnen honderd kilometer, komt door de hoogte: eilanden die hoog genoeg zijn vangen de vochtige lucht en de vlakke laten hem passeren.

De naam van het land verwijst naar Kaap Verde in Senegal en niet naar de eilanden zelf; die zijn overwegend bruin.

Mindelo, en waarom er hier zoveel muziek is

Mindelo staat met 144 aanlopen bovenaan en ligt aan een baai die de krater van een gedoofde vulkaan is.

Die haven is in de negentiende eeuw uitgegroeid tot kolenstation voor stoomschepen op de Atlantische route. Er lagen Britse bedrijven, er kwamen zeelieden uit de hele wereld, en dat heeft de stad een karakter gegeven dat je op de andere eilanden niet vindt.

Uit die vermenging is de muziek gekomen waar dit land om bekendstaat. De morna, een langzaam lied over vertrek, gemis en zee, staat sinds 2019 op de Unesco-lijst van immaterieel erfgoed. Cesária Évora, die er wereldwijd bekendheid aan gaf, is hier geboren en er is een luchthaven naar haar vernoemd.

Er wordt in Mindelo nog steeds gespeeld, in kleine zaken waar het na tienen begint. Wie een havendag heeft, komt daar niet aan toe; wie er overnacht wel.

De stad zelf heeft koloniale gebouwen in pastelkleuren, een markt en een replica van de toren van Belém in Lissabon. Het carnaval in februari is het grootste van de eilanden.

Vanaf Mindelo vaart een veerboot in een uur naar Santo Antão, en dat is de beste besteding van een lange havendag: de weg over de bergkam daar loopt door de caldera en langs de ravijnen.

Praia, en de oudste koloniale stad in de tropen

Praia op Santiago is de hoofdstad, met ongeveer honderdvijftigduizend inwoners, een kwart van de bevolking van het land.

Wat er vlakbij ligt is belangrijker dan de stad zelf. Cidade Velha, vijftien kilometer westelijk, is in 1462 gesticht en was de eerste Europese nederzetting in de tropen. Het staat sinds 2009 op de Werelderfgoedlijst.

De plek is er niet toevallig. Deze eilanden waren onbewoond toen de Portugezen ze in 1456 bereikten, en ze liggen precies waar de winden en stromingen naar Amerika beginnen. Dat maakte ze tot doorvoerhaven van de trans-Atlantische slavenhandel: mensen werden hier vanaf de West-Afrikaanse kust aangevoerd, geregistreerd en doorverkocht.

In Cidade Velha staat de pelourinho, de marmeren schandpaal uit 1520 waar dat gebeurde, midden op het plein. Er staat ook de oudste koloniale kerk van de tropen en een fort op de heuvel.

Uit die geschiedenis is de bevolking voortgekomen: overwegend van gemengde Afrikaanse en Portugese afkomst, met een eigen taal, het Kaapverdisch Creools, dat op straat wordt gesproken terwijl Portugees de bestuurstaal is.

Er wonen meer Kaapverdianen buiten het land dan erin. De emigratie begon met de droogtes van de negentiende en twintigste eeuw, waarbij bij herhaling grote delen van de bevolking zijn omgekomen, en er zijn nu grote gemeenschappen in Portugal, de Verenigde Staten en Nederland; in Rotterdam wonen er duizenden.

Wind, water en het gebrek daaraan

Deze eilanden liggen in de Sahel-zone en dat betekent droogte.

Op de vlakke eilanden valt minder dan honderd millimeter regen per jaar, en er zijn jaren dat het helemaal niet regent. Er zijn geen rivieren die het hele jaar stromen; wat er valt komt in korte hevige buien tussen augustus en oktober.

Het drinkwater komt daarom uit ontziltingsinstallaties, en dat is een van de grootste kostenposten van het land. Landbouw is beperkt tot wat er in de hooggelegen dalen kan groeien.

De wind is er de andere constante. De passaat staat er vrijwel het hele jaar en dat heeft Sal en Boa Vista tot een van de bekendste plekken voor windsurfen en kitesurfen gemaakt; er worden wereldbekerwedstrijden gehouden.

Wat er verder in het water zit: van maart tot mei komen bultruggen langs, en tussen juni en oktober leggen onechte karetschildpadden eieren op de stranden van Boa Vista en Sal. Die stranden zijn dan deels afgezet.

Voor een bezoeker betekent de wind vooral dat het aangenaam blijft: het is er het hele jaar vierentwintig tot negenentwintig graden en de wind haalt de scherpte eraf.

Seizoen en praktische zaken

Maart telt 57 reizen, januari 47 en november 46. Augustus en september komen allebei uit op 1.

Dat volgt de oversteek en niet het weer. In maart en april varen de schepen van de Caribische Zee terug naar Europa en in oktober en november de andere kant op; dat zijn de weken waarin deze eilanden op de route liggen.

Het klimaat is verder het hele jaar gelijk. Wat verschilt is de bruine mist die tussen december en februari vanaf de Sahara overwaait, de harmattan, die het zicht beperkt en fijn stof meebrengt.

De rederijen zijn Costa Cruises, TUI Cruises Mein Schiff, MSC Cruises en Seabourn, met Costa op 62 reizen, TUI Cruises op 34 en MSC op 29. Dat er twee Duitse en een Italiaanse naam bovenaan staan past bij de Europese oversteekmarkt.

Nederlanders hebben voor kort verblijf geen visum nodig, maar er moet vooraf online een aankomstformulier worden ingevuld en er wordt een luchthavenheffing geïnd; kijk het actuele beleid na.

De munt is de Kaapverdische escudo, vast gekoppeld aan de euro. Euro's worden op de toeristische eilanden overal aangenomen, elders minder; pinnen kan in de steden.

Er is een rechtstreekse vlucht vanaf Amsterdam naar Sal en Boa Vista van ongeveer zes uur, en dat maakt dit een van de dichtstbijzijnde tropische bestemmingen vanuit Nederland.

Waar je op moet letten

• Driekwart van de reizen is een oversteek; dit is een tussenstop.
• De eilanden verschillen sterk; Sal is woestijn en Santo Antão is groen.
• Vanaf Mindelo is Santo Antão met de veerboot in een uur bereikbaar.
• Cidade Velha bij Praia is werelderfgoed en vertelt de geschiedenis van deze eilanden.
• Van december tot februari kan er Saharastof overwaaien.
• Euro's worden op de toeristische eilanden aangenomen, elders niet.