Twee namen voor hetzelfde stuk rivier

Er zijn 299 boekbare reizen die Botswana aandoen, langs 2 havens. Kasane draagt er 230 en het Chobe National Park 170.

Die twee horen bij elkaar: Kasane is het stadje aan de rand van het park en de aanlegplaats van de schepen die er varen. Er is geen kust en er zijn geen zeecruises; alle reizen hier zijn riviercruises op de Chobe.

Er zijn drie schepen in het spel en twee rederijen: AmaWaterways met 248 reizen en CroisiEurope met 76. Dat is een van de kleinste vloten in dit aanbod en het verklaart de prijs: de goedkoopste reis begint bij €5.999 per persoon, en dat hoort bij de hoogste startbedragen op deze site.

Wat je daarvoor krijgt is geen cruise maar een pakket. 103 van de 299 reizen duren korter dan vijf dagen, en dat is het vaardeel; daaromheen zitten hotelovernachtingen bij de Victoriawatervallen in Zimbabwe en landdelen in Zuid-Afrika.

De vertrekhavens zijn Johannesburg en Kaapstad: Johannesburg op 178 en Kaapstad op 146, allebei luchthavens.

Waar vier landen elkaar raken

Kasane ligt op een plek die je op de kaart moet opzoeken om te geloven.

Op een paar kilometer van het stadje komen de grenzen van Botswana, Namibië, Zambia en Zimbabwe binnen enkele honderden meters bij elkaar, in de rivier. Het is de enige plek ter wereld waar vier landen elkaar zo dicht naderen, en of ze elkaar op één punt raken is een kwestie waar landmeters het niet over eens zijn.

Er ligt sinds 2021 een brug tussen Botswana en Zambia, de Kazungulabrug, die de veerpont heeft vervangen waar vrachtwagens dagenlang op stonden te wachten.

Voor de reis betekent die ligging dat je onderweg grenzen passeert. Het schip vaart op de Chobe, die de grens vormt tussen Botswana en Namibië, en de tochten met open boten gaan het park in aan de Botswaanse kant. Paspoorten worden aan boord ingenomen en de bemanning regelt het.

Dat verklaart ook waarom Zimbabwe, Botswana en Namibië alle drie in dit aanbod staan met dezelfde rederijen en dezelfde maandcijfers: het is één reis die in de cijfers over drie landen is verdeeld.

De olifanten van de Chobe

Het Chobe National Park beslaat elfduizend vierkante kilometer en heeft de hoogste olifantendichtheid van Afrika.

De schattingen voor het bredere grensgebied lopen uiteen maar komen op meer dan honderdduizend dieren, en Botswana als geheel heeft er ongeveer een derde van alle olifanten in Afrika. Dat is geen toeval: het land heeft sinds de jaren tachtig streng opgetreden tegen stroperij en de populatie is gegroeid terwijl die elders instortte.

In het droge seizoen, van mei tot oktober, drogen de tijdelijke waterplaatsen in het binnenland op en is de rivier de enige bron die overblijft. Dan komen de kuddes naar de oever, soms honderden tegelijk, om te drinken, te baden en over te steken naar de eilanden in de rivier.

Vanaf een boot zit je daar dichterbij dan vanaf een terreinauto, en zonder stof. Olifanten zijn niet bang voor water en negeren boten grotendeels.

Wat er verder is: nijlpaarden in groepen, krokodillen van vier meter, buffels in kuddes van honderden, en aan de oever koedoes, impala's en giraffen. Leeuwen komen bij de rivier drinken en zijn met geluk te zien.

Vogels zijn er ruim vierhonderdvijftig soorten, waaronder de karmijnrode bijeneter die in kolonies in de steile oevers nestelt, tussen augustus en november.

Een land dat het anders heeft gedaan

Botswana is bij de onafhankelijkheid in 1966 een van de armste landen ter wereld geweest. Er waren twaalf kilometer verharde weg in het hele land en een handvol middelbare scholen.

Een jaar later werden er diamanten gevonden bij Orapa. Wat daarna gebeurde is uitzonderlijk: in plaats van dat de opbrengst verdween, sloot de regering een overeenkomst met De Beers waarin het land de helft van de winst kreeg en later mede-eigenaar werd, en werd het geld in wegen, scholen en gezondheidszorg gestoken.

Het land heeft sindsdien decennialang tot de snelst groeiende economieën ter wereld gehoord en is er in geslaagd democratisch te blijven, met verkiezingen sinds 1966 zonder onderbreking.

Dat merk je aan het toerismebeleid. Botswana heeft gekozen voor weinig bezoekers tegen een hoge prijs, in plaats van veel bezoekers tegen een lage. Er zijn maxima op het aantal bedden in de parken en de vergunningen zijn beperkt.

Dat is de tweede reden dat een reis hierheen kost wat hij kost, en het is ook de reden dat je in de Okavangodelta niet in een file staat zoals in sommige parken elders.

Wat verder opvalt: het land is zo groot als Frankrijk met tweeënhalf miljoen inwoners, en zeventig procent ervan is Kalahari.

De Okavango, de rivier die nergens uitkomt

Zeshonderd kilometer westelijk van Kasane ligt iets wat op geen enkele andere plek zo voorkomt.

De Okavango ontspringt in Angola, stroomt zuidwaarts, en bereikt de zee nooit. Hij waaiert in Botswana uit in een delta van vijftienduizend vierkante kilometer en verdwijnt daar in de Kalahari door verdamping en wegzijging.

Het water dat in februari in Angola valt, komt hier pas in juni of juli aan. Dat betekent dat de delta juist in de droge tijd volloopt, precies wanneer de rest van het land uitdroogt, en dat maakt hem tot een magneet voor dieren.

Sinds 2014 staat het gebied op de Werelderfgoedlijst. Je verplaatst er je met een mokoro, een uitgeholde boomstam die met een stok wordt voortgeduwd, of met een klein vliegtuig.

Dat staat niet op de riviercruises in dit aanbod; de Okavango ligt te ver van Kasane voor een dagtocht. Wie er heen wil, boekt het als apart landdeel, en dat is een reis van meerdere dagen met een vlucht.

Wat wel in de buurt ligt zijn de Makgadikgadi-zoutpannen, de restanten van een meer dat ooit groter was dan Zwitserland en dat is opgedroogd. In de natte tijd staan er flamingo's op.

Seizoen en praktische zaken

Oktober telt 65 reizen, september 56 en november 53. Januari komt uit op nul en februari op 3.

Dat volgt het droge seizoen, dat van mei tot oktober loopt en waarin de dieren zich bij het water verzamelen. Oktober is de heetste maand, met vijfendertig tot veertig graden overdag, en tegelijk de beste voor wildwaarneming.

Van november tot maart valt de regen. Het landschap is dan groen, de dieren zijn verspreid en veel wegen in de parken zijn slecht begaanbaar; dat is de reden dat er dan vrijwel niets vaart.

In de droge maanden is het 's nachts en in de vroege ochtend koud, met soms enkele graden boven nul. Neem lagen mee; op een open boot om zes uur 's ochtends is het fris.

Nederlanders hebben voor Botswana geen visum nodig. Er wordt bij aankomst een toeristenheffing geïnd; kijk het bedrag na, want dat wijzigt.

Er geldt een malariarisico in het noorden van het land, en dat is precies waar deze reizen komen. Overleg ruim voor vertrek met een reisadviescentrum en neem muggenwerende middelen en bedekkende kleding mee.

De munt is de pula, wat regen betekent, en dat zegt iets over hoe men hier naar water kijkt. In de lodges kun je met kaart betalen.

Waar je op moet letten

• Dit is een pakket met een riviercruise erin, geen zeecruise.
• Van mei tot oktober is het droog en dan zie je het meeste wild.
• De Okavangodelta zit hier niet bij; dat is een apart landdeel met een vlucht.
• Neem lagen mee; in de vroege ochtend kan het rond het vriespunt zijn.
• Kijk het malaria-advies na en regel het ruim vooraf.
• Je passeert onderweg grenzen; paspoorten gaan aan boord in bewaring.