Cruises naar Vis

Juli is hier de piek, en dat is in de Middellandse Zee zeldzaam

Er komen 97 reizen langs in Vis en er vertrekt er geen enkele.

juli telt tweeendertig aanlopen, september negentien, mei zeventien en juni zestien. Augustus komt op dertien uit.

Dat juli hier de drukste maand is, is opmerkelijk. Wij hebben het over het hele aanbod nagerekend: van de honderdtweeennegentig Middellandse Zeehavens met veertig aanlopen of meer piekt vierentachtig procent in september of oktober, en juli haalt de piek bij nog geen zes procent van de havens.

De verklaring ligt in wat voor eiland dit is. Er komen hier vrijwel alleen kleine schepen, en die varen de Adriatische kust in de hoogzomer af omdat het water dan het rustigst is; de grote najaarsroutes die de rest van de Middellandse Zee bepalen, komen hier niet.

Eenenvijftig van de 97 aanlopen komen van een enkele rederij en tweeenveertig van een tweede; die twee zijn samen goed voor vijfentachtig procent. Beide varen met schepen van rond de honderd passagiers.

Negenendertig reizen beginnen in Venetie, eenendertig in Dubrovnik en zevenentwintig in Athene. Vierenveertig duren veertien nachten en vijftien zeven.

Veertig jaar gesloten voor buitenlanders

Dit eiland ligt vijfenveertig kilometer uit de kust en is daarmee het verst gelegen bewoonde eiland van Kroatie. Dat is de reden dat het er anders uitziet dan Hvar of Korcula.

Van 1950 tot 1989 was het namelijk militair gebied. Joegoslavie had er zijn marine gelegerd, en buitenlanders mochten er niet komen; ook Joegoslaven hadden een vergunning nodig.

Daardoor is er veertig jaar lang niets gebouwd. Er staan geen hotelflats aan de baai, er is geen boulevard aangelegd en de dorpen zijn niet volgebouwd, en dat is precies waarom er nu schepen komen.

Wat er van die tijd wel staat zijn de tunnels. In de rotswanden zijn onderzeeboottunnels uitgehakt waar je met een kajak in kunt varen, en er liggen bunkers en raketopstellingen in de heuvels.

Boven op de hoogste berg zit een grot die in 1944 het hoofdkwartier van Tito is geweest. Vanuit dit eiland is toen de Joegoslavische verzetsbeweging aangestuurd, met Britse en Amerikaanse steun; er lag zelfs een geallieerd vliegveld op het eiland.

De eerste Griekse kolonie van de Adriatische Zee

Dit eiland is veel ouder bewoond dan de meeste van zijn buren, en dat begint rond 397 voor Christus.

Toen stichtte de tiran van Syracuse hier een kolonie, en dat was de eerste Griekse stad aan de Adriatische Zee. Van daaruit zijn later Hvar en Trogir gesticht.

In de tuin van een klooster in het hoofddorp liggen de resten van een Grieks theater, waarvan de vorm nog in de muren van het gebouw erboven te zien is. Er is ook een archeologisch museum in een Oostenrijks fort uit de negentiende eeuw.

De wijnbouw stamt uit diezelfde tijd. Het eiland heeft een eigen witte druif die hier al bij de Grieken werd geteeld, en die vrijwel nergens anders voorkomt.

Van de kade loop je in tien minuten naar het theater en het museum. Het dorp zelf is klein en heeft geen enkele winkelstraat voor bezoekers.

De grot die blauw oplicht

Op een eilandje ten zuidwesten van hier ligt een grot waar het licht op een bijzondere manier binnenkomt.

De ingang boven water is klein, maar er zit een tweede opening onder de zeespiegel. Het zonlicht valt daar doorheen, weerkaatst op de witte bodem en zet de hele grot in een blauw licht dat van onderaf lijkt te komen.

Dat werkt alleen bij zon en bij een bepaalde stand, ruwweg tussen elf en een. Bij bewolking of ruwe zee gaat het niet door, en dat gebeurt geregeld.

De boten vertrekken vanaf het vissersdorp aan de westkant van dit eiland, en de overtocht duurt ongeveer een half uur. Het is er in juli en augustus druk en er wordt met tijdvakken gewerkt.

Aan de zuidkant van dit eiland ligt bovendien een baai die alleen door een spleet van een paar meter breed tussen twee kliffen bereikbaar is. Daar kom je met een boot of na een stevige afdaling te voet.

Wij hebben de vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Het eiland dat een Grieks eiland speelde

In 2017 is hier het vervolg op de film met de liedjes van ABBA opgenomen, en dat heeft het eiland veranderd.

Het verhaal speelt op een Grieks eiland, maar de opnamen zijn hier gedaan omdat de Griekse eilanden te vol en te bebouwd waren. De baai die in de film als haven dient, ligt aan de zuidkant.

Sinds die film komen er rondleidingen langs de opnameplekken, en het aantal bezoekers is fors gestegen. Dat is voor het eiland goed nieuws en het knaagt tegelijk aan wat het bijzonder maakte.

Wat nog niet is veranderd: er zijn geen grote hotels, er is geen luchthaven en de veerboot doet er twee en een half uur over vanaf het vasteland. Dat houdt de aantallen vanzelf beperkt.

De prijzen van de reizen hier lopen van tweeduizend tweehonderdvijfentwintig euro tot eenenveertigduizend honderdacht, en bij twintig reizen ontbreekt het bedrag.

Waar je op moet letten

• Juli is hier de drukste maand, anders dan bij vrijwel elke andere Middellandse Zeehaven.
• De blauwe grot werkt alleen bij zon en tussen elf en een; bij ruwe zee gaat hij niet.
• Je komt met een sloep aan land. Dit is een veerhaven zonder cruisekade.
• Er komen alleen kleine schepen. Vijfentachtig procent van twee rederijen.
• Van december tot en met april komt hier niets.
• Het Griekse theater ligt op tien minuten lopen van de kade.