Cruises vanuit Valparaiso

De haven die door het Panamakanaal is ingehaald

Er komen 130 reizen langs in Valparaiso en er vertrekken er 47. Dat deze plaats er nog toe doet, is een restant van iets dat honderd jaar geleden is opgehouden.

Tot 1914 moest elk schip dat van de Atlantische naar de Stille Oceaan wilde om Kaap Hoorn heen. Wie dat had overleefd, kwam hier als eerste grote haven aan, en dat maakte deze plaats de belangrijkste van de hele westkust van Zuid-Amerika.

Er woonden Britten, Duitsers en Italianen, er was een beurs, er waren kranten in drie talen en er stond een brandweerkorps dat door vrijwilligers uit die gemeenschappen werd bemand.

In augustus 1914 ging het Panamakanaal open. Binnen enkele jaren was de omweg om Kaap Hoorn overbodig, en de stad verloor in een generatie haar bestaansgrond.

Wat overbleef is een havenstad die te groot is voor wat zij nu doet, met pakhuizen, bankgebouwen en villa's uit een tijd van welvaart die niet meer terugkomt. Dat is precies waarom zij op de werelderfgoedlijst staat.

De aardbeving van 1906 heeft daar bovendien een flink deel van weggeslagen, drie jaar voordat de klap uit Panama kwam.

Tweeenveertig heuvels en een handvol liften

De stad ligt in een hoefijzer van heuvels om de baai, en die zijn zo steil dat er trappen in plaats van straten liggen.

Daarvoor is tussen 1883 en 1916 een oplossing gebouwd: kleine kabelliften die recht tegen de helling op gaan, met twee houten wagentjes die elkaar in evenwicht houden. Er zijn er ruim vijftien geweest.

Een handvol daarvan rijdt nog. Ze zijn traag, ze kraken, en ze brengen je in een minuut op een hoogte waar je anders twintig minuten voor moet klimmen.

Boven op de heuvels loopt het straatpatroon niet meer recht maar volgt het de rand van de helling. Daar staan de huizen van golfplaat, geschilderd in kleuren die uit de scheepsverf komen, met daartussen muurschilderingen over hele gevels.

Dat muurschilderen wordt hier niet bestreden maar toegelaten en soms betaald. Het is de reden dat veel mensen komen, en het verandert elk jaar.

Neem schoenen met grip mee. De trappen zijn onregelmatig, vaak nat, en het gaat steil omhoog.

Wie hier komt en wat het kost

De rederijen die hier varen zijn Scenic Ocean Cruises, Silversea Cruises, MSC Cruises en Azamara Cruises, met daarachter Seabourn, Hapag-Lloyd, Oceania en Crystal.

Geen van hen komt boven de drieentwintig reizen uit. Dat is een gemengd gezelschap van grote schepen en kleine expeditieschepen, en het betekent dat er hier werkelijk iets te kiezen valt.

De prijzen beginnen bij €1.409 per persoon en lopen op tot achtentachtigduizend driehonderdnegenennegentig. Bij zesendertig van de 130 reizen ontbreekt het bedrag, en dat is ruim een kwart.

Zevenenveertig reizen beginnen hier, achttien in Miami en dertien in Buenos Aires. De reizen zijn lang: negen duren veertien nachten, zeven achttien en zes twaalf.

De schepen die je hier het vaakst ziet zijn Scenic Eclipse, MSC Magnifica, Azamara Quest en Scenic Eclipse II.

Wat de buurhavens verraden over de route

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Ushuaia, Punta Arenas, Puerto Montt en Castro, Chiloe Island.

Twee daarvan zijn geen aanlegplaatsen. Kaap Hoorn is een rots waar geen schip aanlegt maar langs vaart, en de Chileense fjorden zijn een gebied van honderden kilometers.

Wij komen zulke records in dit bestand vaker tegen: doorvaart die als haven is opgeschreven. Voor jou betekent het dat je ze in een havenlijst moet lezen als landschap en niet als een dag aan wal.

De rest van die lijst tekent de route wel goed. Dit is het noordelijke eindpunt van de vaart om Zuid-Amerika heen, met Ushuaia, Punta Arenas en Puerto Montt als de plaatsen daaronder.

Wie hier instapt vaart dus zuidwaarts, en wie hier uitstapt komt van beneden. Dat scheelt voor de kleding die je meeneemt: het verschil tussen deze stad en Kaap Hoorn is dat tussen een zachte lente en een gure herfstdag.

Het seizoen loopt van oktober tot en met maart

Er wordt 7 maanden per jaar vertrokken. november en november tellen er elk veertien, maart tien, januari vijf en oktober vier.

Dat is de zuidelijke zomer, en dat is niet vanwege deze stad maar vanwege wat eronder ligt: Patagonie en Antarctica zijn alleen dan bereikbaar.

Hier zelf is het klimaat mild en droog. In de zomer rond de twintig graden, in de winter rond de veertien, met vrijwel alle regen tussen mei en augustus.

De koude Humboldtstroom houdt de zee het hele jaar rond de vijftien graden, en zorgt bovendien voor ochtendmist die tegen de middag optrekt. Zwemmen doe je hier niet.

Het vliegveld ligt bij de hoofdstad, op ruim honderd kilometer. Reken op anderhalf tot twee uur, en meer als je in de spits zit.

Wat er verder binnen bereik ligt

Op een half uur ligt de badplaats naast de deur, met stranden, een casino en een bloemenklok die op elke ansichtkaart staat. Dat is waar de Chilenen zelf naartoe gaan.

Tussen deze stad en de hoofdstad ligt een wijnstreek die pas in de jaren tachtig is aangeplant. Doordat de zeemist er 's ochtends binnendrijft, is het er koeler dan je op deze breedte verwacht, en dat levert witte wijn op in plaats van de zware rode uit het binnenland.

In de stad zelf staat een van de drie huizen van Pablo Neruda, hoog op een heuvel, met uitzicht over de baai en vol met de voorwerpen die hij verzamelde. Hij ontwierp het als een schip.

De hoofdstad is een dag: ruim honderd kilometer heen en hetzelfde terug, en dan blijft er een paar uur over. Dat kan, maar dan zie je van deze stad niets.

Wij hebben de afstanden, rijtijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Neem schoenen met grip mee. De heuvels gaan over trappen en kasseien.
• Het vliegveld ligt bij Santiago, op anderhalf tot twee uur.
• Van april tot en met september vertrekt hier niets.
• Bij ruim een kwart van de reizen ontbreekt de prijs.
• Kaap Hoorn en de Chileense fjorden zijn doorvaart, geen aanlegdag.
• Zwemmen kan hier niet. De Humboldtstroom houdt de zee op vijftien graden.