Cruises naar South Georgia Islands, Antarctica

De naam zegt Antarctica, en dat klopt niet

Er komen 83 reizen langs in South Georgia Islands, Antarctica en er vertrekt er geen enkele. In de naam van dit record staat Antarctica, en deze eilandengroep ligt daar niet.

Zij ligt op vierenvijftig graden zuiderbreedte in de Zuidelijke Atlantische Oceaan, ongeveer veertienhonderd kilometer ten oosten van de Falklandeilanden en op vergelijkbare afstand van het Antarctisch schiereiland. Dat is qua breedtegraad ongeveer even ver van de evenaar als Denemarken, maar dan de andere kant op.

Ook bestuurlijk klopt het niet. Het Antarctisch verdrag geldt voor alles ten zuiden van zestig graden, en deze eilanden liggen daarboven; zij vormen een Brits overzees gebied met een eigen bestuur, eigen postzegels en eigen vergunningen.

Wat wel klopt is dat het er Antarctisch aanvoelt. De eilanden liggen ten zuiden van de plek waar koud poolwater onder warmer water duikt, en daardoor is het klimaat en het dierenleven dat van de poolstreek, met gletsjers tot in zee terwijl je op de hoogte van Zuid-Engeland zit.

Bij alle zesentachtig reizen staat Antarctica ook als vaargebied. Wij hebben nageteld hoeveel er werkelijk het schiereiland aandoen: negenenzestig. De overige zeventien combineren deze eilanden met de Falklandeilanden en komen niet zuidelijker.

Er staat bovendien geen enkele plaatsbepaling bij dit record. Dat is in dit geval eerlijker dan een verkeerde, maar het betekent wel dat alles wat op afstand wordt berekend hier niet werkt.

Twintig nachten en twaalfduizend euro als ondergrens

Dit is een van de duurste bestemmingen in dit hele aanbod, en de reisduur laat zien waarom.

Zeventien reizen duren eenentwintig nachten, dertien twintig, twaalf achttien en elf negentien. Er staat geen enkele reis onder de veertien nachten bij.

De prijzen beginnen op twaalfduizend driehonderdtwintig euro en lopen op tot zestigduizend tweehonderdvijftig; bij achttien reizen ontbreekt het bedrag. Die ondergrens is de hoogste die wij op een havenpagina zijn tegengekomen.

De reden is de afstand. Er is hier geen kade, geen dorp en geen luchthaven; je komt er alleen met een schip dat vanuit Zuid-Amerika vertrekt en er dagen over doet. Eenendertig reizen beginnen in Ushuaia, zeventien in Buenos Aires en zestien in Puerto Williams.

Bij twaalf reizen op deze pagina staat helemaal geen vertrekhaven. Dat is een tekort in de brongegevens dat wij feedbreed op ruim twaalfhonderd reizen hebben gemeten, en het valt hier extra op omdat het aanbod klein is.

Er wordt 6 maanden per jaar gevaren, van oktober tot en met maart. november telt eenentwintig aanlopen en januari twintig.

De reis die iedereen kent

Dit eiland is het eindpunt van wat als de beroemdste reddingsreis van de poolgeschiedenis geldt.

Een Britse expeditie raakte in 1915 met haar schip vast in het pakijs van de Weddellzee, en dat schip is er na maanden door verpletterd. De achtentwintig man kwamen over het ijs en met sloepen op een onbewoond eiland terecht, ver van elke scheepvaartroute.

De leider vertrok daarvandaan met vijf man in een open sloep van zeven meter, dwars over dertienhonderd kilometer van de zwaarste zee ter wereld. Zij hebben zestien dagen gevaren en zijn hier aan de verkeerde kant aan land gekomen.

Toen volgde het stuk dat het verhaal zijn faam heeft gegeven. Met drie man zijn zij zonder kaart en met schroeven uit de scheepstimmerkist in hun schoenzolen in zesendertig uur over het bergland van dit eiland getrokken, naar een walvisstation aan de andere kant.

De achtentwintig zijn allemaal gered. De leider zelf is zes jaar later hier gestorven, aan het begin van een volgende reis, en hij ligt op de kleine begraafplaats bij dat station begraven. Bezoekers brengen daar een dronk uit; dat is inmiddels vast gebruik.

Het walvisstation en wat er is overgebleven

Aan een beschutte baai staat het station waar dat allemaal om draaide, en dat is de enige plek op deze eilanden met gebouwen.

Het is in 1904 door Noren opgericht en het heeft tot 1965 gewerkt. In die zestig jaar zijn op deze eilanden naar schatting honderdvijfenzeventigduizend walvissen verwerkt, en dat is de bedrijfstak die de zuidelijke walvispopulaties heeft ingestort.

Wat er staat zijn roestende olietanks, een scheepshelling, wrakken van walvisjagers in het water en een houten kerk uit 1913 die nog wordt gebruikt. Er is een museum in het oude directiegebouw en er is een postkantoor.

Op een steenworp daarvandaan wonen de enige bewoners: een handvol mensen van het bestuur en van het onderzoeksstation, die er in ploegen zitten. Verder woont hier niemand.

De rest van het station is afgesloten wegens asbest en instortingsgevaar; je loopt over een aangegeven route. Wij hebben de openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

De grootste koningspinguinkolonies ter wereld

Wat de meeste bezoekers zich achteraf herinneren is niet het station maar wat er op de stranden staat.

Op twee plaatsen aan de oostkust liggen kolonies koningspinguins van meer dan honderdvijftigduizend broedparen. Dat zijn de grootste ter wereld, en het beeld is een strand en een vlakte die tot aan de gletsjer volledig bedekt zijn met dieren.

Daartussen liggen zeeolifanten van vier meter en pelsrobben. Die laatste zijn in de negentiende eeuw vrijwel uitgeroeid en zijn zo teruggekomen dat er nu enkele miljoenen zitten; in december en januari verdedigen de mannetjes hun stuk strand en dan is aan land gaan op sommige plekken niet mogelijk.

Er is tussen 2011 en 2015 iets gedaan dat elders als voorbeeld geldt. Ratten die met de walvisvaarders waren meegekomen aten de eieren van de grondbroedende vogels, en die zijn met helikopters over het hele eiland bestreden. In 2018 is het eiland rattenvrij verklaard, en dat is de grootste operatie van dit soort ooit.

Het gevolg is zichtbaar. Het kleine zangvogeltje dat alleen hier voorkomt en dat de zuidelijkste zangvogel ter wereld is, broedt weer op plekken waar het een eeuw weg was.

Er gelden strenge regels tegen het meebrengen van zaden en beestjes: laarzen worden ontsmet, kleding wordt gestofzuigd en klittenband wordt nagekeken. Dat is geen formaliteit maar de reden dat het bovenstaande heeft gewerkt.

Waar je op moet letten

• Dit is niet Antarctica, ondanks de naam van dit record.
• Zeventien reizen komen niet op het schiereiland; kijk wat er op je route staat.
• De prijzen beginnen hier op twaalfduizend euro. Dit is de duurste bestemming in dit aanbod.
• Er is geen kade. Alles gaat met rubberboten en hangt van het weer af.
• Reken op een reis van drie weken. Kortere reizen bestaan hier niet.
• De biosecuritycontrole is streng; neem geen ongewassen schoeisel mee.