Cruises naar Gaspe

Negenendertig van de tweeenzeventig reizen komen in september

Er komen 69 reizen langs in Gaspe en er vertrekt er geen enkele. september telt negenendertig aanlopen en oktober twintig.

Dat is tweeenvijftig procent in een maand en tweeentachtig procent in twee. Zo scherp is de piek op weinig pagina's, en de reden is het blad.

Deze streek ligt op de overgang van naaldbos naar loofbos, met esdoorn, berk en beuk op de hellingen boven de rivier. Tussen half september en half oktober verkleurt dat in twee tot drie weken van groen naar rood, oranje en geel.

Dat is het hele product van de najaarsreizen langs deze kust, en de reisduur past erbij: twaalf reizen duren elf nachten, acht veertien en acht twaalf. Negentien beginnen in New York, veertien in Montreal en zeven in Quebec.

Het gaat wel om een smal venster. De piek van de verkleuring verschuift per jaar met een week of twee en hangt af van de nachtvorst; wie een week te vroeg of te laat is, ziet groen of kale takken.

In augustus staan er zeven aanlopen en in mei drie. De prijzen lopen van dertienhonderdzeventig euro tot zesendertigduizend zevenhonderdachtennegentig, en bij acht reizen ontbreekt het bedrag.

Drie reizen die in februari en maart aankomen

Er staat op deze pagina iets wat wij niet hebben kunnen verklaren, en dat melden wij liever dan het weg te laten.

Er zijn drie reizen van veertien nachten die in februari of maart vertrekken. Met die duur komen zij dus ook in februari of maart hier aan.

De golf waaraan deze plaats ligt vriest in die maanden normaal gesproken dicht of ligt vol drijfijs. De scheepvaart naar Montreal wordt in de winter met ijsbrekers opengehouden, maar cruiseschepen komen hier dan niet.

Wij hebben niet kunnen vaststellen of die drie reizen werkelijk hier aanleggen of dat er iets met de datums aan de hand is. Het gaat om drie van de tweeenzeventig, dus het vertekent het beeld niet, en wij zetten het hier neer zodat je het weet als je zo'n reis tegenkomt.

Er staat daarnaast een tweede record in het bestand met de naam van het schiereiland in plaats van de stad, op precies dezelfde coordinaten, met vijf reizen. Dat is dezelfde plek onder twee namen.

De zesentwintig reizen die Europa als vaargebied dragen kloppen wel: vijfentwintig daarvan doen werkelijk een Europese haven aan, want dit ligt op de route van de oversteken.

Waar Canada volgens de overlevering is begonnen

Op 24 juli 1534 heeft Jacques Cartier hier een houten kruis van negen meter opgericht en het land voor de Franse koning opgeeist.

Hij was op zoek naar een doorvaart naar Azie en naar goud, en hij vond geen van beide. Wat hij wel deed was de eerste Franse aanspraak op dit werelddeel vastleggen, en daarom staat deze plaats in Canadese schoolboeken.

Er stonden mensen bij te kijken. De leider van de Iroquois die daar die zomer op vistocht waren, heeft hem duidelijk gemaakt dat het land van hen was; Cartier heeft daarop gezegd dat het kruis alleen een baken voor de scheepvaart was, en heeft vervolgens twee zonen van die leider meegenomen naar Frankrijk.

Die twee zijn het jaar daarop teruggekomen en hebben hem de weg de rivier op gewezen. Zo is de route naar wat later Quebec en Montreal werden bekend geworden.

Aan de haven staat een gedenkteken uit 1934 en een nagebouwd kruis. Ernaast ligt een museum over die geschiedenis, en er is een cultureel centrum van de Mi'kmaq, de bevolking die hier al duizenden jaren woont en die de plaats haar naam heeft gegeven: het betekent einde van het land.

De rots met het gat en het vogeleiland

Op ongeveer zeventig kilometer ligt de bezienswaardigheid waar de meeste bezoekers voor komen.

Dat is een blok kalksteen van vierhonderddrieendertig meter lang en achtentachtig meter hoog dat los in zee staat, met een natuurlijke boog aan het uiteinde. Bij laag water kun je er over een zandbank naartoe lopen.

Er zaten oorspronkelijk twee bogen in; de buitenste is in 1845 ingestort en het brok dat overbleef staat er los naast. De rots verliest jaarlijks enkele honderden tonnen steen en wordt langzaam kleiner.

Voor de kust ligt een eiland waar een van de grootste kolonies jan-van-genten ter wereld broedt: ongeveer honderdtienduizend vogels op een plateau van een paar hectare. Je vaart erheen met een boot en loopt dan een half uur naar de kolonie.

Wat dat bijzonder maakt is de afstand. Je komt tot op enkele meters van de vogels, zonder hek en zonder scherm, en het geluid en de geur horen erbij. Zij zijn er van april tot half oktober.

Reken op een hele dag voor beide samen. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Het park en de dorpen die ervoor moesten wijken

Aan de punt van het schiereiland ligt sinds 1970 een nationaal park, en de manier waarop dat tot stand kwam wordt er tegenwoordig zelf verteld.

Er woonden op dat terrein ongeveer tweehonderdvijfentwintig gezinnen in een reeks kustdorpen, die van de visserij leefden. Voor de aanleg van het park is die grond onteigend en zijn die mensen verplaatst; hun huizen zijn grotendeels afgebroken of platgebrand.

Dat is decennialang een open wond geweest in de streek. In 2011 is daar door de Canadese overheid formeel excuus voor aangeboden en zijn de nakomelingen levenslang vrije toegang tot het park toegekend.

Wat er staat zijn een paar bewaarde huizen en een winkel die als museum zijn ingericht, met de verhalen van die families erbij. Verder is het park bos, klif en kust, met een pad naar de uiterste punt waar je met geluk zeehonden en walvissen ziet.

Vanaf die punt kijk je uit over de plek waar de rivier ophoudt en de zee begint. De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Quebec, Halifax, Montreal en New York.

Waar je op moet letten

• September en oktober zijn samen goed voor vier op de vijf aanlopen; dat is het herfstblad.
• Het verkleuringsvenster is smal en verschuift per jaar met een week of twee.
• De rots en het vogeleiland liggen op zeventig kilometer en kosten een hele dag.
• De vogels zijn er tot half oktober. Daarna is de kolonie leeg.
• Er vertrekt hier niets. De meeste reizen beginnen in New York of Montreal.
• Zoek ook op de naam van het schiereiland; daar staat een tweede record.