Cruises naar Sa Dec

Het stadje uit een Franse roman

Er komen 459 reizen langs in Sa Đéc en er vertrekt er geen enkele. Alle 557 doen ook Phnom Penh aan; dit ligt op de Mekongroute tussen Vietnam en Cambodja.

Aan de rivier staat een geel huis met groene luiken en Chinese versieringen, gebouwd in 1895. Dat huis is de reden dat westerse reizigers deze plaats kennen.

Er woonde Huỳnh Thủy Lê, zoon van een rijke Chinese handelaar. In 1929 begon hij een verhouding met een Frans meisje van vijftien wier moeder in dit stadje lesgaf, en dat meisje werd later de schrijfster Marguerite Duras.

Ze schreef er in 1984 de roman De minnaar over, won er de Prix Goncourt mee en het boek is in tientallen talen vertaald en verfilmd. Het huis is nu een museum en je kunt er de kamers zien.

Dat het om een vijftienjarige ging, wordt in het boek noch in het huis weggelaten. Het is geen romantisch uitstapje maar een literair.

Een dorp waar bloemen op stelten staan

Rond de stad ligt een van de grootste bloemenkwekerijen van Zuid-Vietnam, en die ziet er anders uit dan je verwacht.

De planten staan niet in de grond maar in bakken op stellages boven het water, rij na rij, met smalle gangen ertussen waar boten doorheen varen. Zo staan de wortels altijd vochtig en spoelt een overstroming ze niet weg.

De kwekers varen tussen hun eigen bedden door en werken vanuit de boot. Er groeien honderden soorten, van rozen en chrysanten tot bonsai en sierstruiken.

Het is het drukst in de weken voor het maannieuwjaar, wanneer heel Vietnam bloemen in huis zet. Dan gaan er duizenden potten per dag naar Ho Chi Minhstad.

Je loopt er in ongeveer een uur doorheen, meestal met een gids. Wij hebben de afstanden, reistijden en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

De delta die negen draken heet

De Mekong splitst zich hier in een waaier van armen voor hij de zee bereikt, en de Vietnamese naam voor de rivier verwijst daarnaar: negen draken, naar de negen monden die er ooit werden geteld.

Dit gebied van ruim veertigduizend vierkante kilometer levert ongeveer de helft van alle rijst van het land en het grootste deel van het fruit en de vis. Het is dichtbevolkt en overal ligt water; wegen en kanalen lopen door elkaar.

Er is ook een probleem, en dat hoort erbij. De delta zakt, deels doordat er te veel grondwater wordt opgepompt, en tegelijk komt er minder slib binnen doordat er stroomopwaarts stuwdammen zijn gebouwd. Daardoor dringt zeewater verder landinwaarts en verzilten de akkers.

Wat je vanaf het schip ziet is dus een landschap dat verandert. Boeren stappen op sommige plekken over van rijst op garnalen omdat het water te zout wordt.

Onderweg stoppen de meeste reizen bij werkplaatsen waar rijstpapier wordt gedroogd, snoep van kokos wordt gemaakt of bakstenen in koepelovens worden gebakken.

Wat er in de stad zelf staat

Sa Đéc telt ongeveer honderdduizend inwoners en het oude deel ligt langs het water.

Naast het huis van de handelaar staat de Kiến An Cung, een Chinese tempel uit 1927 met een golvend dak en beschilderde balken, gebouwd door families uit Fujian die zich hier vestigden. Dat de gemeenschap Chinees was verklaart ook het huis: de handel op deze rivier lag grotendeels in Chinese handen.

Verder is er een overdekte markt aan de kade, waar vroeg in de ochtend vis, groente en fruit binnenkomen, en een straat met Franse koloniale gevels die er vervallen bij staan.

De naam Sa Đéc komt uit het Khmer en betekent ijzeren markt; dit gebied hoorde eeuwenlang bij het Khmerrijk voor de Vietnamezen zuidwaarts trokken.

Betalen gaat in dong, en de biljetten hebben veel nullen; reken vooraf uit wat een bedrag ongeveer is.

Najaar en winter, en de zomer valt weg

November telt 91 reizen, oktober 87 en september 64. In juni komt hier niets langs en in juli 2.

Dat is de regentijd, die van mei tot oktober loopt. In die maanden regent het in korte hevige buien en is het benauwd, en de rivier staat hoog en stroomt snel.

Van november tot maart is het droog en ligt de temperatuur rond de dertig graden; dat is het hoogseizoen. In april loopt het op naar zesendertig.

256 van de 459 reizen duren zes tot negen dagen en 220 tien tot veertien. Ze vertrekken uit Ho Chi Minhstad (220), Siem Reap (126) en Hanoi (108).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Phnom Penh, Cambodja, Ho Chi Minh City, Vietnam, Tan Chau, Vietnam en Siem Reap, Cambodja.

Waar je op moet letten

• Het huis is klein; reken op een half uur, niet op een ochtend.
• De bloementuinen staan op stellages boven het water.
• Voor het maannieuwjaar is het er op zijn mooist, in januari of februari.
• Van mei tot en met augustus vaart hier vrijwel niets.
• Vietnam en Cambodja hebben elk eigen toelatingsregels.