Cruises vanuit Punta Arenas

De stad die van de Straat van Magellaan leefde

Er komen 188 reizen langs in Punta Arenas, aan de Straat van Magellaan in het uiterste zuiden van Chili.

De stad is in 1848 gesticht als strafkolonie en groeide daarna hard om één reden: tot de opening van het Panamakanaal in 1914 moest elk schip dat van de Atlantische naar de Grote Oceaan wilde hier langs, en Punta Arenas was de enige plek in duizend kilometer waar je kolen, water en voorraden kon halen.

Dat leverde rijkdom op. Aan het centrale plein staan paleizen van de schapenbaronnen en de reders die in die tijd fortuinen maakten; een daarvan is nu museum en de inrichting van de familie staat er nog.

Na 1914 viel dat weg. Wat er bleef was de wol, en later de olie en de vissserij; nu telt de stad honderdvijftigduizend inwoners en is zij de uitvalsbasis voor Patagonië en Antarctica.

De rederijen zijn Holland America Line, Hurtigruten Expeditions, Seabourn en Scenic Ocean Cruises. Wat er verder op dezelfde reizen staat is Ushuaia, Buenos Aires, Puerto Montt en Montevideo.

Wat er op het plein staat

Midden op de Plaza de Armas staat een monument voor Magellaan, met aan de voet een figuur van een Tehuelche-indiaan van wie de grote teen is glimmend gepoetst.

De gewoonte is dat wie die teen aanraakt, terugkeert naar Patagonië. Dat gebeurt zo vaak dat het brons daar spiegelt.

Ferdinand Magellaan voer hier in oktober 1520 doorheen, op zoek naar een doorgang naar de Grote Oceaan. Die passage van vijfhonderdzeventig kilometer is naar hem genoemd; hijzelf is de tocht niet te boven gekomen en is in 1521 op de Filipijnen omgekomen.

Rond het plein staan de gebouwen uit de bloeitijd, met de kathedraal en het paleis van de familie Sara Braun, dat als sociëteit dienstdoet en gedeeltelijk te bezoeken is.

Op de begraafplaats even verderop staan mausolea van diezelfde families, met cipressen die als muren zijn gesnoeid; die begraafplaats geldt als een van de mooiste van Zuid-Amerika en is vrij toegankelijk.

Er staat ook een monument voor de Selk'nam en andere volken van Vuurland, die na de komst van de schapenhouderij binnen enkele decennia zijn uitgeroeid; daar wordt in het museum uitgebreid bij stilgestaan.

Pinguïns op twee plekken

Dit is voor de meeste bezoekers de reden om van boord te gaan.

Op het eiland Magdalena, twee uur varen, ligt een kolonie magelhaenpinguïns van naar schatting honderdduizend paren. Er loopt een afgezet pad van de steiger naar de vuurtoren en de vogels lopen ertussendoor.

Die tocht kan alleen bij rustig water en gaat van november tot maart, wanneer de dieren broeden. Buiten die maanden zijn ze op zee.

Dichterbij, op een uur rijden bij Seno Otway, ligt een kleinere kolonie die over land bereikbaar is. Die is minder indrukwekkend en kost een halve dag in plaats van een hele.

Sinds enkele jaren is er een derde optie: bij Isla Martillo bij Ushuaia lopen koningspinguïns, en in Chili is er een kleine kolonie op Tierra del Fuego, twee uur met de veerboot plus twee uur rijden.

Wat je op alle drie moet weten: er wordt afstand gehouden, de paden zijn afgezet en de dieren hebben voorrang. Het waait er hard en er is geen schaduw.

Torres del Paine, en waarom dat niet past

De bekendste bestemming van Chileens Patagonië ligt op driehonderdvijftig kilometer, en dat is voor een havendag te ver.

Het nationale park Torres del Paine heeft de drie granieten torens die op elke foto van Patagonië staan, plus gletsjers, meren in melkblauw en guanaco's. Er is vijf uur rijden per richting voor nodig.

Sommige rederijen bieden het toch aan, als excursie van veertien uur of met een vlucht. Reken dan op een dag die vrijwel volledig uit reizen bestaat en op een uur of twee in het park.

Wat wel binnen bereik ligt is het fort Bulnes op zestig kilometer, een gereconstrueerde houten nederzetting uit 1843 op een kaap boven de zeestraat, met uitzicht en met de geschiedenis van de kolonisatie.

Ook binnen bereik: een boottocht op de zeestraat naar de gletsjers in de fjorden, en een rit over de pampa waar de guanaco's en de nandoes lopen.

Wie in de stad blijft: er is een museum in het klooster van de salesianen met een verzameling over de inheemse volken en over de missie, en er is een uitkijkpunt boven de stad.

De wind

Punta Arenas ligt op drieënvijftig graden zuiderbreedte, in de gordel die de brullende veertigers en de gierende vijftigers heet.

De wind is er het hele jaar aanwezig en in de zomer het hardst: windkracht acht is normaal en er zijn dagen met stoten boven de honderd kilometer per uur. In het centrum hangen touwen langs de gebouwen waar voetgangers zich aan vasthouden.

Dat is geen anekdote maar een praktisch punt: paraplu's werken niet, een pet waait weg, en op de kade kan het uitstappen lastig zijn.

De temperatuur ligt in de zomer tussen de acht en de zestien graden en in de winter rond het vriespunt. Het weer verandert op een dag meerdere keren: zon, regen, hagel en weer zon.

Neem lagen mee, een winddichte jas met capuchon en schoenen met profiel. Ook in januari.

Wat je ervoor terugkrijgt is licht: in december en januari is het tot elf uur 's avonds helder en begint de dag om half vijf.

Wanneer de schepen komen

Januari telt 56 reizen, februari 34 en november 28. Van april tot en met juli komt hier niets langs.

Dat is de zuidelijke zomer. Punta Arenas ligt op de route rond Kaap Hoorn en door de Chileense fjorden, en die reizen varen van oktober tot maart.

Het is bovendien een vertrekhaven voor expedities naar Antarctica: er vertrekken vluchten naar King George Island voor wie de Drake-passage wil overslaan. Dat verklaart de 4 vertrekken in dit aanbod.

De kade ligt op een kwartier lopen van het centrum. Bij harde wind wordt er soms getenderd of wordt de aanloop geschrapt; dat gebeurt hier vaker dan gemiddeld.

De munt is de Chileense peso en pinnen kan; dollars worden op sommige plekken aangenomen. De stad is een belastingvrije zone, wat betekent dat elektronica en drank er goedkoper zijn dan elders in Chili.

Wat je hier eet is lam van de pampa, koningskrab uit de zeestraat en zeeoren. De centolla, de krab, is het gerecht waar de stad om bekendstaat en die is er van juli tot november.