Cruises vanuit Phnom Penh

De rivier die hier twee keer per jaar omkeert

Er komen 592 reizen langs in Phnom Penh en er vertrekken er 35. De stad ligt op het punt waar de Mekong en de Tonlé Sap bij elkaar komen, en dat punt doet iets dat vrijwel nergens anders gebeurt.

In het droge seizoen stroomt de Tonlé Sap naar het zuiden, de Mekong in. In de regentijd zwelt de Mekong zo sterk dat hij het water van de zijrivier terugduwt, en dan stroomt die de andere kant op, het binnenland in.

Daardoor loopt het meer waar die rivier vandaan komt vol. Het groeit in het natte seizoen tot ongeveer vijf keer zijn oppervlak, de bossen eromheen komen onder water te staan en de vissen trekken erheen om te paaien.

In november keert het terug. Dat moment wordt in Phnom Penh gevierd met een waterfeest van drie dagen, met bootraces op de rivier, en het is het grootste feest van het land.

Voor een riviercruise is dat geen wetenswaardigheidje maar de dienstregeling: hoe hoog het water staat, bepaalt hoe ver een schip komt en of het naar het meer bij Siem Reap kan varen.

De stad die vier jaar leeg heeft gestaan

Wat er in deze stad is gebeurd, hoort in elke beschrijving ervan te staan, ook in een reistekst.

Op 17 april 1975 namen de Rode Khmer de stad in. Binnen enkele dagen werd de volledige bevolking, ongeveer twee miljoen mensen, gedwongen naar het platteland gestuurd: zieken uit ziekenhuizen, ouderen, kinderen. De stad stond daarna bijna vier jaar vrijwel leeg.

Landelijk kwamen in die jaren naar schatting anderhalf tot twee miljoen mensen om, ongeveer een kwart van de bevolking, door executie, dwangarbeid, honger en ziekte.

Twee plekken in en bij de stad zijn daaraan gewijd. Tuol Sleng was een middelbare school die tot ondervragingscentrum werd omgebouwd; van de duizenden mensen die er terechtkwamen overleefde vrijwel niemand. Vijftien kilometer buiten de stad ligt Choeung Ek, een van de plekken waar de gevangenen zijn omgebracht.

Beide zijn te bezoeken en beide zijn zwaar. Ze staan meestal op het programma; het is geen schande om het over te slaan, en dat is een keuze die je vooraf kunt maken in plaats van ter plaatse.

Het paleis en de zilveren vloer

Aan de rivier staat het koninklijk paleis, gebouwd vanaf 1866 toen de koning zijn hof hierheen verplaatste.

Het is in Khmerstijl opgetrokken, met daken die in punten omhoogkrullen, en het is nog steeds in gebruik; het woongedeelte is daarom niet te bezoeken.

Op hetzelfde terrein staat de zilveren pagode, die die naam dankt aan de vloer: die bestaat uit meer dan vijfduizend tegels van massief zilver, elk ongeveer een kilo zwaar. Het grootste deel ligt onder een loper om ze te beschermen, en er is een hoek opengelaten zodat je het kunt zien.

Binnen staat een boeddhabeeld van goud, bezet met edelstenen, en een kleiner beeld van smaragdgroen kristal.

Vlakbij staat het nationaal museum, in een rood gebouw uit 1920, met de grootste verzameling Khmerbeeldhouwwerk ter wereld. Wie naar Angkor gaat, ziet daar de tempels en hier de beelden die eruit gehaald zijn.

Een stad met Franse trekken

Cambodja hoorde bijna een eeuw bij Frans-Indochina, en dat is in het straatbeeld terug te zien.

Er staan brede boulevards, geelgepleisterde koloniale gebouwen en villa's met luiken. De centrale markt uit 1937 is een geel art-decogebouw met een koepel van zesentwintig meter en vier vleugels eronder, gebouwd op een drooggelegd moeras.

Er wordt nog dagelijks stokbrood gebakken, en het bekendste straatgerecht is een broodje dat op de Vietnamese banh mi lijkt.

Praktisch: de Amerikaanse dollar is hier in het dagelijks verkeer gewoon geld. Prijzen staan vaak in dollars en je krijgt wisselgeld onder de dollar in riel terug. Neem kleine biljetten mee, want op grote wordt vaak niet gewisseld, en gescheurde biljetten worden geweigerd.

Wij hebben de tarieven, reistijden en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Najaar en winter, niet de zomer

November telt 96 reizen, oktober 93 en september 72. In juni komt hier niets langs, in juli 4 en in mei 11.

Die zomerdip is het hart van de regentijd, die van mei tot oktober loopt. Het regent dan niet de hele dag maar in hevige buien, en de luchtvochtigheid is zwaar; bovendien staat de rivier dan het hoogst en snelst.

Van november tot maart is het droog en met dertig graden goed te doen, en dat is meteen het hoogseizoen. In april loopt het op naar veertig graden.

256 van de 592 reizen duren zes tot negen dagen en 246 tien tot veertien. Ze vertrekken uit Ho Chi Minhstad (220), Siem Reap (146) en Hanoi (116), en dat zijn de vaste uiteinden van de Mekongroute.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Tan Chau, Vietnam, Sa Dec, Vietnam, Ho Chi Minh City, Vietnam en Oudong, Cambodja. De rederijen zijn Emerald Cruises met schepen als Emerald Harmony, en de goedkoopste reis begint bij €2.895 per persoon; deze rivier is duur omdat de schepen klein zijn en er een vliegreis bij hoort.

Cambodja en Vietnam hebben elk eigen toelatingsregels, en op deze reis krijg je met allebei te maken.

Waar je op moet letten

• De waterstand bepaalt de route, niet andersom.
• De genocideplekken staan meestal op het programma. Overslaan mag.
• Neem kleine dollarbiljetten mee; gescheurde worden geweigerd.
• April is heet, met temperaturen tegen de veertig graden.
• Bedek schouders en knieën bij paleis en pagode.