Cruises naar Mazzorbo, Venice

Een eiland in de lagune waar het schip blijft liggen

Er komen 35 reizen langs in Mazzorbo, een eiland in het noorden van de lagune van Venetië.

Vrijwel al die reizen zijn van dezelfde rederij en van hetzelfde schip: Viva Cruises legt hier structureel aan met een riviersschip dat de lagune en de Po bevaart. Venetië staat op alle 206 van deze reizen en Burano op 168.

Dat je hier ligt en niet in Venetië zelf, heeft een reden die sinds 2021 geldt. Grote cruiseschepen mogen sindsdien niet meer door het Giudecca-kanaal en niet meer bij het San Marcoplein aanleggen; kleine riviersschepen mogen de lagune wel op, en die kiezen een aanlegplaats buiten de stad.

Mazzorbo is er zo een. Er wonen ongeveer driehonderd mensen, er is een kerk, een wijngaard en een houten brug naar het buureiland; verder is het gras, moestuin en water.

Wat dat oplevert is een tegenstelling die de reis bepaalt: je slaapt in de stilte van de lagune en vaart 's ochtends in een half uur naar de drukste stad van Italië.

De wijngaard achter de muur

Op Mazzorbo ligt een ommuurde wijngaard van anderhalve hectare, en die is er om een druif te redden.

De dorona is een witte druif die eeuwenlang op de eilanden in de lagune werd geteeld en die na de watersnood van 1966 vrijwel verdween: het zoute water dat toen over de eilanden liep, doodde de stokken.

In 2002 zijn er tachtig overgebleven stokken teruggevonden, verspreid over particuliere tuinen. Daaruit is de wijngaard opnieuw opgebouwd, met een oogst van een paar duizend flessen per jaar.

De grond is zilt en dat proef je: de wijn is stevig en heeft een zoute toets, en hij rijpt lang op de schil. Er hoort een prijs bij die in de honderden loopt.

Naast de wijngaard staat een klokkentoren uit 1318, het enige wat over is van een kerk die daar stond, en de kerk van Santa Caterina uit dezelfde eeuw met een houten plafond in scheepsvorm.

Er is een restaurant bij de wijngaard dat met de moestuin ernaast werkt. Reserveer vooraf, want er zijn weinig tafels.

Waar de lagune vandaan komt

De lagune van Venetië is vijfhonderdvijftig vierkante kilometer groot en is grotendeels mensenwerk.

Zonder ingrijpen zou zij zijn dichtgeslibd door de rivieren die erin uitkwamen. De Venetiaanse republiek heeft daarom vanaf de veertiende eeuw de Brenta, de Piave en de Sile omgeleid, met kanalen die tientallen kilometers lang zijn; dat werk heeft eeuwen geduurd.

Wat er is ontstaan is ondiep water met geulen, zandplaten en moeras. De vaargeulen zijn gemarkeerd met bricole: houten palen in drie- of viertallen die de bevaarbare route aangeven, en daarbuiten sta je binnen een meter aan de grond.

De lagune staat sinds 1987 samen met de stad op de Werelderfgoedlijst. Het geheel is bedreigd: het land zakt, de zee stijgt, en de diepe geul die voor tankers is uitgebaggerd laat bij storm meer water binnen.

Sinds 2020 werkt het Mose-stelsel, achtenzeventig beweegbare kleppen bij de drie zeegaten die bij hoogwater omhoog komen. Dat heeft de stad meermaals voor overstroming behoed en het is duur, laat en omstreden.

Wat je vanaf het schip ziet zijn de barene, de zoutmoerassen die bij eb droogvallen, met reigers en aalscholvers, en de valli da pesca: omdijkte visgronden die sinds de middeleeuwen worden gebruikt.

Torcello, waar Venetië begon

Naast Mazzorbo ligt Torcello, en dat eiland is de reden dat Venetië bestaat.

In de vijfde en zesde eeuw vluchtte de bevolking van het vasteland voor de invallen van de Longobarden naar de eilanden. Torcello werd de eerste grote nederzetting, met op het hoogtepunt naar schatting tienduizend inwoners.

Daarna verzandde de haven, kwam er malaria en verhuisde alles naar Rialto, waar de stad Venetië ontstond. Er wonen nu ongeveer tien mensen.

Wat er staat is de kathedraal van Santa Maria Assunta uit 639, met een mozaïek van het laatste oordeel over de hele westwand: een muur vol figuren die naar de hel gaan, uit de elfde en twaalfde eeuw en met Byzantijnse hand gemaakt.

In het koor staat een mozaïek van Maria op een gouden achtergrond, alleen, en dat is een van de mooiste die er van deze school over zijn.

Verder is er een klokkentoren die je kunt beklimmen met uitzicht over de hele lagune, en een stenen zetel die de troon van Attila wordt genoemd zonder dat daar iets voor pleit.

Venetië op een half uur varen

Vanaf Mazzorbo vaart het schip of een tender in ongeveer een half uur naar de stad.

Wat je daar doet, hangt af van hoe druk je het aankunt. Venetië ontvangt jaarlijks ruim twintig miljoen bezoekers op vijftigduizend inwoners in het historische centrum, en sinds 2024 wordt er op drukke dagen een toegangsheffing gevraagd van wie er niet overnacht.

Voor cruisepassagiers die aan boord slapen kan dat gelden. Vraag na wat de rederij regelt, want die heffing wordt per bezoekdag geïnd en er is een aanmeldplicht.

Het gebruikelijke rondje is het San Marcoplein met de basiliek, het Dogenpaleis en de Rialtobrug. Ga vroeg: tussen tien en vier uur staat er voor alles een rij.

Wat de moeite waard is en waar minder mensen komen: de wijk Cannaregio met het oude Joodse getto, dat in 1516 het eerste ter wereld was en waar de naam vandaan komt, en Dorsoduro met de Accademia en de Guggenheim-verzameling.

Neem de waterbus in plaats van een gondel als je ergens heen moet. De lijn 1 vaart het hele Canal Grande af voor een fractie van de prijs.

Wanneer de schepen komen

September telt 47 reizen, oktober 44 en augustus 28. Van december tot en met maart komt hier vrijwel niets langs.

Dat volgt het vaarseizoen van de riviersschepen, dat van april tot november loopt. Het najaar is het drukst omdat het weer dan aangenamer is dan in de zomer.

In juli en augustus is het in de lagune heet en vochtig, met dertig graden en muggen aan het water. Neem in die maanden muggenspul mee.

Van oktober tot januari komt het acqua alta voor: hoogwater dat de lage delen van Venetië onder water zet, met loopplanken op het San Marcoplein. Sinds Mose werkt gebeurt dat minder vaak, en het kan nog steeds.

De aanlegplaats op Mazzorbo is een steiger aan het eiland; je stapt zo de wal op. Er is een halte van de waterbus naast, met lijnen naar Burano, Torcello en Venetië.

Wie zelf gaat: de waterbus naar Venetië doet er vanaf hier drie kwartier tot een uur over met een overstap. Koop een dagkaart, want losse ritten zijn duur.