Cruises naar Måløy

Het punt ligt in Iowa

Wij hebben de coordinaten van alle havens in dit bestand nagerekend, en bij deze plaats wijzen zij naar een naamgenoot.

Het punt staat op veertig graden noorderbreedte en vierennegentig graden westerlengte, en dat is honderd meter van een gehucht met vrijwel dezelfde naam in de Amerikaanse staat Iowa.

Tussen die twee ligt zesduizend vijfhonderddrieenvijftig kilometer. Dit record heeft vierhonderdzesenvijftig reizen.

Dat de reizen bij de Noorse plaats horen, staat vast: de buurhavens liggen allemaal aan de Noorse westkust.

Voor jou heeft het geen gevolg voor de route, alleen voor de kaart.

Een haven zonder seizoen

Er komen 652 reizen langs in Måløy en er vertrekt er geen enkele. Wat hier opvalt is niet een piek maar het ontbreken ervan.

September telt 50 reizen, augustus 46 en oktober 43, en de rustigste maand, april, telt er 23. Bij vrijwel elke andere haven op deze site scheelt het een factor vijf of meer tussen hoog- en laagseizoen; hier nauwelijks een factor twee.

De verklaring staat in de cijfers ernaast: 373 van de 652 aanlopen zijn van Hurtigruten. Dat is geen cruiserederij in de gewone zin maar een lijndienst die sinds 1893 elke dag van het jaar tussen Bergen en Kirkenes vaart, in weer en wind.

Die schepen vervoeren post, vracht en dorpsbewoners naast reizigers, en ze stoppen ook als er niemand aan boord wil. Daardoor staat deze plaats het hele jaar door in de dienstregeling.

430 van de aanlopen duren tien tot veertien dagen: dat is de hele vaart van Bergen naar Kirkenes en terug.

Kort aan wal, en soms 's nachts

Dat het een lijndienst is, heeft een gevolg waar je rekening mee moet houden.

Op de kleinere plaatsen langs de route ligt het schip vaak maar vijftien tot dertig minuten aan de kade, precies lang genoeg om te laden en te lossen. Måløy is zo'n plaats.

Bovendien hangt het van de vaarrichting af hoe laat je er bent. Noordwaarts komt het schip hier op een ander tijdstip aan dan zuidwaarts, en een van de twee kan midden in de nacht vallen.

Kijk dus in de dienstregeling wat voor jouw afvaart geldt. Wie een half uur heeft, kan het dorpscentrum aandoen en niet veel meer; wie er langer ligt, kan met een bus of taxi de omgeving in.

De grotere cruiseschepen die hier komen, ongeveer honderd van de 652, liggen doorgaans wel een halve of hele dag.

Een steen in de vorm van een paddenstoel

Twintig minuten rijden van de haven ligt op het strand van Oppedal een rotsblok dat door de zee is uitgehold.

De Kannesteinen staat op een dunne voet en verbreedt naar boven toe, als een paddenstoel of een omgekeerde piramide. De golven hebben er duizenden jaren op de waterlijn tegenaan geslagen en het zachtere gesteente daar weggevreten, terwijl de bovenkant bleef staan.

Hij is ongeveer drie meter hoog en staat vlak aan het water; bij storm slaan de golven eroverheen. Het is de bekendste foto van dit gebied.

Verder naar het noordwesten ligt Vestkapp, een plateau van bijna vijfhonderd meter dat aan drie kanten steil in zee valt. Op heldere dagen kijk je vanaf daar over de open oceaan; er is een weg naartoe.

Aan de uiterste westpunt staat de vuurtoren van Kråkenes, uit 1906, op een rots waar de branding tegenaan beukt. Wij hebben de afstanden, reistijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

De overval die Hitler naar het noorden liet kijken

Op tweede kerstdag 1941 voer een Britse vloot deze fjord in, en wat er die dag gebeurde had gevolgen tot ver buiten Noorwegen.

Britse commando's landden bij Måløy om de Duitse bezetting aan te vallen, met een kruiser en torpedobootjagers als steun. Het was een van de eerste grote commando-operaties van de oorlog en werd bedoeld als proef: kon zo'n aanval werken.

Hij werkte. De vissersfabrieken die vistraan voor de Duitse oorlogsindustrie leverden werden vernietigd, en er werden gevangenen en documenten meegenomen; onder die documenten zaten codeboeken die later in Bletchley Park zijn gebruikt.

Het gevolg dat het meest telde was strategisch. Hitler raakte ervan overtuigd dat de geallieerden Noorwegen wilden binnenvallen en liet er tienduizenden extra soldaten en zware verdedigingswerken naartoe brengen, die daardoor elders niet inzetbaar waren.

De Noorse officier Martin Linge sneuvelde in het gevecht. De Noorse eenheid die in Groot-Brittannië werd opgeleid, is naar hem vernoemd en die naam draagt ze nog steeds. Er staat een monument boven het dorp.

Vis, en heel veel

Måløy telt ongeveer drieduizend inwoners en is een van de grootste visserijhavens van Noorwegen naar aangelande hoeveelheid.

Het gaat vooral om haring, makreel en zilversmelt, die in het najaar en de winter binnenkomen; op de kade staan fabrieken waar de vangst wordt gevroren of tot vismeel verwerkt. Dat is geen decor: het is waar de plaats van leeft.

De plaats ligt op het eiland Vågsøy en is sinds 1974 met een brug met het vasteland verbonden. Die brug is een kilometer lang en je vaart er onderdoor.

Het klimaat is hier voor de breedtegraad opvallend zacht doordat de Golfstroom langs de kust loopt; het vriest er zelden hard, maar het waait en regent veel.

Waar je op moet letten

• De coordinaten van dit record kloppen niet. Ga af op de havenlijst en niet op de kaart.
• Het schip ligt hier vaak kort, soms maar een half uur.
• Kijk of je aanloop 's nachts valt; dat verschilt per vaarrichting.
• Het hele jaar door bereikbaar, anders dan de meeste Noorse havens.
• De paddenstoelrots ligt twintig minuten buiten het dorp.
• Neem regenkleding mee; deze kust is nat en winderig.