Cruises naar Lysekil

Kleine schepen, een korte zomer en een brede prijsband

Er komen 70 reizen langs in Lysekil en er vertrekt er geen enkele. juli telt tweeentwintig aanlopen, juni en augustus elk zeventien en mei tien.

Van oktober tot en met maart komt hier vrijwel niets. Dat is voor deze breedtegraad gewoon: het seizoen loopt van mei tot en met september en daarbuiten liggen de schepen elders.

Wat wel opvalt is welke schepen hier komen. De vier grootste aanbieders op deze pagina varen alle vier met schepen voor hooguit een paar honderd tot achthonderd passagiers, en samen leveren zij tweeenvijftig van de zevenenzeventig aanlopen.

De reden is de plek. Dit is een stadje van zevenenhalfduizend inwoners aan een smalle rotskust met een haven op maat; er is geen terminal en geen ruimte voor een schip met drieduizend passagiers.

Drieendertig van de reizen beginnen in Kopenhagen, acht in Southampton en zes in Dover. Negen duren veertien nachten, acht zeven nachten en acht tien nachten.

De prijzen lopen van zevenhonderdvijfenzestig euro tot honderdeenendertigduizend negen, en bij twaalf reizen ontbreekt het bedrag. Die bovengrens is een wereldreis die hier onderweg langskomt; kijk naar de reizen van zeven tot veertien nachten voor een bruikbaar beeld.

De naam die een popgroep moest lenen

Dit stadje heeft de wereld iets gegeven waar vrijwel niemand de herkomst van kent.

Hier is in 1838 een handel in gezouten haring begonnen door twee broers, en dat bedrijf is uitgegroeid tot een conservenfabriek die ansjovis, kaviaar en haring in blik deed. Het heette naar de initialen van die firma, en dat leverde vier letters op.

In 1973 vroeg een Zweedse popgroep of zij diezelfde vier letters mocht gebruiken als naam. Het bedrijf heeft dat toegestaan, op voorwaarde dat de groep de naam niet te schande zou maken.

Dat is goed afgelopen. De fabriek bestaat nog en de vis wordt er nog verwerkt; het is de grootste werkgever van de streek.

Dat is geen toeval maar geschiedenis. Deze kust heeft eeuwenlang van haring geleefd, met perioden waarin de vis zich in enorme hoeveelheden voor de kust verzamelde en daarna weer decennia wegbleef. Die perioden hebben deze plaatsen om beurten rijk en arm gemaakt.

Een badhuis uit 1864 waar je in het fjord springt

Aan de rotsen bij het stadje staat een houten badhuis op palen, met kleedhokjes en trapjes naar het water.

Dat is in 1864 gebouwd, toen deze plaats zich tot kuuroord ontwikkelde en gegoede Zweden hierheen kwamen voor het zeewater en de lucht. Er zijn er meer aan deze kust, en dit is een van de oudste.

Het is nog in gebruik en het werkt zoals het altijd heeft gewerkt: mannen en vrouwen apart, geen badkleding, en dan van de trap het fjord in. Het water is in juli ongeveer zeventien graden.

Dat laatste schrikt bezoekers af en het is juist het punt. Er hoort een sauna bij, en de afwisseling van die twee is waar de hele traditie om draait.

Het ligt op tien minuten lopen van de kade. Wie liever kijkt dan springt: het gebouw zelf en de rotsen eromheen zijn een wandeling waard.

Rotsen die glad zijn geschuurd

Deze kust ziet er anders uit dan elke andere kust in Europa, en de reden ligt twaalfduizend jaar terug.

Het graniet hier is door het landijs afgeschuurd tot ronde, gladde bulten, en toen het ijs wegtrok kwam het land omhoog. Wat er is overgebleven is een kust van roze en grijze rotskoepels met daartussen inhammen, en voor de kust duizenden kale eilandjes.

Er groeit vrijwel niets op; het is steen, water en lucht. Zweden komen hier in de zomer om op die rotsen te liggen, en dat is de bekendste bezigheid van deze kust.

Aan de rand van het stadje ligt een natuurgebied op zo'n granietkop dat in 1917 is gered doordat een vrouw het met eigen geld opkocht om de steengroeven tegen te houden. Dat was een van de eerste keren in dit land dat iemand dat deed.

Dat graniet is namelijk een uitvoerproduct geweest. Er zijn hier decennialang keien en stoepbanden uit gehakt die naar steden in heel Europa zijn verscheept; wie in een oude binnenstad over kinderkopjes loopt, loopt mogelijk over deze kust.

Een fjord met diepzeeleven en rotstekeningen uit de bronstijd

De inham waaraan dit stadje ligt is geen gewone baai maar de enige echte fjord van dit land.

Hij is ruim honderd meter diep en er ligt een drempel voor de monding, waardoor het zoute diepe water binnen blijft staan en zich niet mengt. Daardoor leven er soorten die je verder alleen in de open oceaan op grote diepte aantreft.

Dat is de reden dat hier sinds 1877 een zeeonderzoeksstation staat, een van de oudste ter wereld. In het stadje zit een aquarium dat op datzelfde water is aangesloten en dat laat zien wat er beneden leeft.

Op ongeveer vijftig kilometer noordelijker liggen rotsvlakken met duizenden ingehakte figuren uit de bronstijd: schepen, mensen, dieren en jachttaferelen, gemaakt tussen ruwweg 1700 en 500 voor Christus. Die staan sinds 1994 op de werelderfgoedlijst.

Zij zijn met rode verf bijgewerkt zodat je ze kunt zien, en dat is omstreden maar het werkt. Reken op een halve dag.

Dichterbij, op ongeveer vijftien kilometer, ligt een vissersplaats met een houten vlonder van vierhonderd meter langs het water waar de hele zomer wordt geflaneerd. Wij hebben de afstanden, rijtijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Er komen alleen kleine schepen. Het stadje telt zevenenhalfduizend inwoners.
• Het seizoen loopt van mei tot en met september. Daarbuiten komt hier vrijwel niets.
• Er vertrekt hier niets. Ruim veertig procent van de reizen begint in Kopenhagen.
• Het badhuis werkt zonder badkleding en gescheiden; dat is goed te weten vooraf.
• De rotstekeningen liggen op vijftig kilometer en kosten een halve dag.
• Kijk niet naar de hoogste prijs. Die hoort bij een wereldreis die hier langskomt.