Cruises vanuit Lautoka

De stad die om suiker is gebouwd

Er komen 200 reizen langs in Lautoka en er vertrekken er 46. De tweede stad van Fiji heeft een bijnaam die alles verklaart: Sugar City.

Aan de rand van het centrum staat een suikerfabriek uit 1903, een van de grootste van het zuidelijk halfrond. In het seizoen rijden er treintjes op smalspoor naar binnen, volgeladen met riet van de omliggende velden.

Suiker is meer dan een gewas hier. Het is decennialang de belangrijkste exportproduct van het land geweest en het bepaalt nog steeds hoe deze streek eruitziet: velden tot aan de bergen, met dorpen ertussen.

De haven verscheept dat product, en houtsnippers. Cruiseschepen liggen aan dezelfde kade als de vrachtschepen.

Het centrum ligt op loopafstand en is in een uur gezien: een markt, een moskee, een hindoetempel en winkelstraten.

Waarom er tempels en moskeeën staan

Dat je op een eiland in de Stille Oceaan een hindoetempel tegenkomt, komt door diezelfde suiker.

Toen de Britten Fiji in 1874 tot kolonie maakten, wilden zij rietsuiker verbouwen zonder de Fijische bevolking te dwingen. Zij haalden daarom arbeiders uit India onder een contractstelsel dat girmit werd genoemd, naar het Engelse woord agreement.

Tussen 1879 en 1916 kwamen er ruim zestigduizend. Het contract duurde vijf jaar, de omstandigheden waren zwaar en velen keerden nooit terug; hun nakomelingen bleven.

Vandaag is ongeveer achtendertig procent van de bevolking van Indiase afkomst, en in deze streek is dat aandeel hoger. Er wordt Fijisch, Fijisch-Hindi en Engels gesproken.

In Nadi, een half uur zuidwaarts, staat een Zuid-Indiase tempel met een beschilderde toren die tot de grootste van het zuidelijk halfrond wordt gerekend.

Grond die niet te koop is

Achter de vriendelijke kant van dit land ligt een kwestie die het politiek herhaaldelijk heeft opgeschud.

Ongeveer negentig procent van de grond in Fiji is in handen van iTaukei-gemeenschappen, de oorspronkelijke bevolking, onder een eigendomsvorm die verkoop uitsluit. Grond kan alleen worden gepacht.

Dat is in de koloniale tijd zo vastgelegd om onteigening te voorkomen, en het is na de onafhankelijkheid in 1970 zo gebleven. Het gevolg is dat de boeren die de suiker verbouwen, veelal van Indiase afkomst, werken op land dat zij niet kunnen bezitten.

Toen pachtcontracten in de jaren negentig massaal afliepen, verloren duizenden gezinnen hun bedrijf. Die spanning speelt mee in de staatsgrepen van 1987, 2000 en 2006.

Voor een bezoeker is daar weinig van te merken. Het is wel de reden dat de rietvelden er anders bij liggen dan vroeger.

Een drank die je met twee handen aanneemt

Wie in een dorp wordt ontvangen, krijgt kava aangeboden, en daar hoort een vorm bij.

Kava is een aftreksel van de gemalen wortel van de kavaplant, aangelengd met water tot een grauwe drank die naar aarde smaakt. Er zit een stof in die de tong en de lippen verdooft en die ontspannend werkt; het is geen alcohol.

Het gaat in een gemeenschappelijke kom, en er wordt uit een halve kokosnoot geschonken. Je klapt een keer in je handen, neemt de kom met twee handen aan, drinkt hem in één keer leeg, geeft hem terug en klapt drie keer.

Weigeren kan maar wordt gemerkt. Een klein bekertje vragen mag.

Voor de kust liggen de Mamanuca- en Yasawa-eilanden, tientallen kleine eilanden met stranden en riffen, op een half uur tot enkele uren varen. Op een ervan is de film Cast Away opgenomen; dat eiland is onbewoond en er wordt met dagtochten naartoe gevaren.

Dichter bij Lautoka liggen warmwaterbronnen met modderbaden, in een dal met palmen. Je smeert je in met de grijze klei, laat die opdrogen in de zon en spoelt hem af in een bad van veertig graden.

Op het eiland Beqa, aan de andere kant van het hoofdeiland, wonen families die over gloeiende stenen lopen. Dat gebruik is daar volgens de overlevering aan één stam geschonken en wordt alleen door die families gedaan. Wij hebben de vaartijden, tarieven en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Januari, en lange reizen

Januari telt 60 reizen, februari 27 en september 26. In juni komt hier 5 langs en in mei 7.

Die januaripiek is de Australische zomervakantie, net als in Noumea. Wat hier anders is, is de lengte van de reizen.

144 van de 200 reizen duren vijftien dagen of langer en 68 tien tot veertien. Korte reizen zijn er vrijwel niet: vier in totaal.

Dat komt door de ligging. Fiji ligt midden in de Stille Oceaan, en wat hier langskomt is de oversteek tussen Frans-Polynesië, Australië en Nieuw-Zeeland.

50 reizen vertrekken uit Lautoka zelf, 40 uit Papeete en 24 uit Sydney. De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Papeete, Bora Bora, Moorea en Raiatea, met Papeete op 135 en Bora Bora op 115. De rederijen zijn Norwegian Cruise Line, Windstar Cruises, Silversea Cruises en Seabourn, en de goedkoopste reis begint bij €548 per persoon.

Waar je op moet letten

• Het schip ligt in een werkhaven; het centrum is te voet.
• De eilanden voor de kust vragen een boottocht van minstens een half uur.
• Bij kava hoort een vorm; klap, neem met twee handen aan, drink in één keer.
• Bedek schouders en knieën in dorpen en tempels.
• Van mei tot augustus komt hier weinig langs.