Cruises naar Kristiansand

De eerste Noorse haven als je uit het zuiden komt

Er komen 551 reizen langs in Kristiansand en er vertrekt er geen enkele. Wat deze haven verklaart is de kaart: dit is de zuidelijkste stad van Noorwegen, op de punt die naar Denemarken wijst.

De cruiseterminal van Kristiansand ligt aan de rand van het centrum, op loopafstand van de oude houten wijk Posebyen. Let op het verschil met wat in Nederland een minicruise naar Noorwegen heet: dat is een veerboot met een overnachting aan boord, meestal vanuit Kiel of vanuit Denemarken, en geen cruise die hier aanlegt.

Van de reizen die hier langskomen vertrekken er 121 uit Southampton, 87 uit Kiel, 75 uit Warnemünde, 73 uit Hamburg, 48 uit Kopenhagen en 42 uit Rotterdam.

Dat rijtje is het verhaal. Een schip dat uit Duitsland, Denemarken, Nederland of Engeland naar de fjorden vaart, komt hier als eerste Noorse plaats langs, en vaak op de tweede dag van de reis.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Oslo, Kopenhagen, Southampton en Stavanger. Dat zijn geen fjordhavens maar de vertrekpunten zelf, en dat zegt precies waar Kristiansand in de route zit.

Wat dat betekent voor je dag

Hier is een eerlijke kanttekening op zijn plaats, want deze haven wordt geregeld onderschat en soms overschat.

Kristiansand ligt niet aan een fjord. De kust is hier laag en rotsig met eilandjes ervoor, en het landschap dat mensen van Noorwegen verwachten begint pas een paar honderd kilometer noordelijker bij Bergen.

Wie hier van boord komt met de verwachting van steile wanden en watervallen, is teleurgesteld. Wie een Zuid-Noorse stad verwacht met houten huizen en een strand in het centrum, krijgt precies dat.

Daar komt bij dat de aanlegtijd hier vaak kort is: het schip moet dezelfde dag verder noordwaarts. Een halve dag is normaal, en dat is genoeg voor de stad maar niet voor het achterland.

Duitse schepen, en één Noorse uitzondering

De rederijen die hier aanleggen zijn AIDA, Holland America Line, MSC Cruises en Princess Cruises, met schepen als AIDAnova, MS Trollfjord, Rotterdam en MSC Magnifica. AIDA is met 176 reizen goed voor 30 procent, gevolgd door MSC met 80, Holland America met 73 en Princess met 66.

Die Duitse dominantie volgt uit de vertrekhavens: Kiel, Warnemünde en Hamburg leveren samen 235 reizen, en dat zijn AIDA-thuishavens.

Daarnaast staan er 49 reizen van Hurtigruten, en die verdienen uitleg. Dat is niet de kustlijndienst van Bergen naar Kirkenes, want die vaart hier honderden kilometers vandaan. Het is de route die vanuit Oslo langs de zuidkust naar de Noordkaap gaat, met de MS Trollfjord, en die komt hier wel langs.

Van de reizen hier duren er 322 langer dan veertien dagen. Dat zijn de grote rondreizen door Noord-Europa waarop Kristiansand een van de vijftien haltes is.

Zomerhaven, maar nooit helemaal dicht

De drukste maand is juli met 93 reizen, gevolgd door augustus met 81 en juni met 71. Januari telt er 16 en februari 19.

Dat verschil van ongeveer zes keer is mild vergeleken met het Noorse noorden. In Juneau en Seattle ligt het seizoen vijf maanden volledig stil; hier komt er in elke maand iets langs.

De reden is de ligging. Kristiansand is met de veerboot uit Denemarken in een paar uur bereikbaar en ligt op de route van schepen die het hele jaar tussen Noord-Europese havens varen. Het is geen bestemming waar je alleen in de zomer kunt komen.

Wat wel verschilt is het licht. In december is het hier rond de zeven uur licht en in juni bijna negentien; dat is geen middernachtszon zoals in Tromsø, maar het scheelt voor een dag aan wal aanzienlijk.

Een houten stad met een rasterplan

De kade ligt aan het centrum, dus je loopt de stad in. Dat centrum heet de Kvadraturen en het is precies wat die naam zegt: een rechthoekig raster van straten.

Dat is in 1641 zo aangelegd door koning Christiaan IV, die de stad stichtte en er meteen een plattegrond bij tekende. Zulke geplande steden zijn er meer in Scandinavië, maar zelden zo onveranderd gebleven.

Binnen dat raster ligt de Posebyen, een wijk van witte houten huizen uit de achttiende en negentiende eeuw. Het is een van de grotere aaneengesloten houtbouwgebieden van Noord-Europa, en anders dan in Ålesund is het hier niet na een brand herbouwd maar gewoon blijven staan.

Verder ligt het strand Bystranda midden in de stad, met zand en een kade eromheen. Voor een noordelijke havenstad is dat ongewoon, en op een warme dag in juli is het er druk.

De dierentuin is de grootste trekpleister

Buiten de stad ligt Dyreparken, en dat is geen gewone dierentuin maar het best bezochte uitje van Noorwegen buiten Oslo.

Het is een combinatie van dierentuin, waterpark en een nagebouwd dorp uit een Noorse kinderboekenreeks, en het is op Noorse gezinnen gericht. Voor wie met kinderen reist is dat een volle dag; voor wie dat niet doet is het waarschijnlijk niets.

Wie het landschap wil zien: het Setesdal loopt vanaf hier het binnenland in, met houten boerderijen en watervallen. Dat is een rit van een uur of meer, en bij een halve aanlegdag te ver.

Dichterbij ligt het kanonnenmuseum bij Møvik, met een Duits kustgeschut uit de Tweede Wereldoorlog dat tot de grootste ter wereld behoorde; het is een half uur rijden.

Welke ligplaats je krijgt en hoe lang je hier ligt staat op je reisbescheiden. Wij hebben de afstanden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Dit is nog geen fjordenlandschap. Dat begint pas honderden kilometers noordelijker.
• Vaak een halve dag. Het schip vaart dezelfde dag door naar het noorden.
• Veel Duitse schepen. AIDA is goed voor 30 procent; Kiel, Warnemünde en Hamburg leveren samen 235 reizen.
• Het hele jaar door aanbod, anders dan in het Noorse noorden.
• Dyreparken is voor gezinnen. Wie zonder kinderen reist, blijft beter in de stad.